I SA/Bk 468/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.Ł. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 08 stycznia 2010 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oraz określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaniżonej zaliczki na ten podatek za grudzień 2006 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu P. Ł. w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wobec wniesienia przez P. Ł. sprzeciwu od tego postanowienia wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej cytowanej: p.p.s.a. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego Skarżący podniósł, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką I. Ł. oraz czternastoletnim synem J. Ł. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi około 2.000 zł uzyskiwane przez I. Ł. z tytułu pracy na stanowisku nauczyciela. Skarżący nie osiąga dochodu pozostaje na wyłącznym utrzymaniu małżonki. Wykazane wydatki miesięczne rodziny wynoszą: opłata za wodę - 220 zł; energia elektryczna – 150 zł; olej opałowy – 500 zł; żywność - 900 zł; środki czystości i ubrania - 600 zł. Dodatkowo wnioskodawca spłaca trzy kredyty zaciągnięte w Banku Millenium na łączna kwotę około 80.000 zł (miesięczna rata spłaty tych kredytów wynosi 1.500 zł). W skład majątku P. Ł. wchodzi samochód osobowy marki Peugeot 407 stanowiący przedmiot zastawu sądowego. Skarżący wraz z rodziną mieszka u rodziców, prowadzi jednak odrębne od nich gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 38-39). Pismem z dnia 10 grudnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał P. Ł. do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania dodatkowych oświadczeń dotyczących stanu majątkowego rodziny, w tym wskazania: tytułu prawnego do zajmowanej nieruchomości usytuowanej przy ul. M. w Ł. (np. własność, dzierżawa itp.), należało przy tym wskazać powierzchnię nieruchomości i usytuowanego na niej domu; czy wnioskodawca otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych należało podać w jakiej wysokości; na jaki cel zostały zaciągnięte wykazane kredyty na łączną kwotę około 80.000 zł (należało wskazać wysokość poszczególnych kredytów z określeniem na jaki cel zostały one zaciągnięte); czy skarżący otrzymuje pomoc finansową od osób fizycznych lub prawnych (instytucji) - należało wskazać od kogo oraz w jakiej miesięcznej wysokości. Dodatkowo wnioskodawca został zobligowany do nadesłania: dokumentów poświadczających wysokość miesięcznego dochodu (brutto i netto) uzyskiwanego przez I. Ł. (np. zaświadczenie z zakładu pracy); rachunków i faktur poświadczających wysokość deklarowanych miesięcznych wydatków w szczególności opłat za: wodę – 220 zł; prąd – 150 zł; olej opałowy – 500 zł i innych; dokumentów poświadczających wysokość zaciągniętych kredytów oraz wysokość spłacanych miesięcznie rat tych kredytów (np. harmonogram spłaty kredytu) – k. 43. Wezwanie zostało doręczone prawidłowo dnia 14 grudnia 2009 r. (k. 44), skarżący pomimo upływu wyznaczonego terminu nie ustosunkował się do jego treści. Ponadto zarządzeniem z dnia 15 lutego 2010 r. (k.57) P. Ł. został wezwany do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym: oświadczenia o wysokości pomocy otrzymywanej miesięcznie od rodziny, oświadczenia, czy skarżący lub członkowie jego rodziny posiadają mieszkanie (spłacany kredyt mieszkaniowy), jaka jest jego powierzchnia, czy uzyskują w związku z jego posiadaniem jakiekolwiek dochody, zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia I. Ł. za ostatni miesiąc, dokumentów potwierdzających wysokość zaciągniętych kredytów oraz wysokość spłacanych miesięcznie rat (np. harmonogram spłaty), dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (lub strat) osiągniętych przez skarżącego i jego małżonkę w 2009 r. (np. odpisów zeznań podatkowych, informacji o dochodach). Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 17 lutego 2010 r. (k. 59). Skarżący także i w tym przypadku, pomimo upływu wyznaczonego terminu, nie ustosunkował się do jego treści. W tym miejscu podkreślenia wymaga raz jeszcze, iż z treści art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżący nie przedstawiając jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego swoje rodziny zdaje się nie brać pod uwagę tego, że Sąd ma możliwość rzetelnego rozważenia i zweryfikowania twierdzeń skarżącego jedynie w oparciu o dokumenty źródłowe przedłożone przez stronę i w oparciu jedynie o ten materiał jest w stanie ocenić, czy przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. faktycznie zaistniały. W ocenie Sądu, niepełne dane przedstawione we wniosku w zestawieniu z brakiem odpowiedzi skarżącego na pytania zawarte w skierowanych do niego wezwaniach uniemożliwiają dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy. Samo gołosłowne twierdzenie, iż poniesienie kosztów sądowych nie jest możliwe z uwagi na trudną sytuację majątkowo-rodzinną, nie wystarcza do stwierdzenia, iż strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142) wskazał, iż skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, do dostarczenia, której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Taka zaś sytuacja zaistniała również w niniejszej sprawie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.