I SA/Bk 470/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata E. Sz. w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za okres od stycznia 2006 r. do grudnia 2008 r. oraz za miesiące styczeń, luty, marzec i maj 2009 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata. R. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata E. Sz. (k. 71). Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącego stanowi dochód z tytułu pracy za granicą na budowie tj. w N. w kwocie 800 Euro. Skarżący nie posiada żadnego majątku i oszczędności. W uzasadnieniu swego wniosku podniósł, iż na swoje utrzymanie w N. wydaje 450 Euro. Pozostała kwota przeznaczana jest na spłatę grzywny i świadczeń pieniężnych do Sądu Okręgowego w B., gdyż w innym przypadku sąd zarządzi wykonanie kary pozbawienia wolności. Wnioskodawca podniósł także, iż nie może zaciągnąć kredytu w banku, bo toczą się przeciwko nim egzekucje. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego to 450 Euro tytułem kosztu utrzymania mieszkania i zakupu wyżywienia. Skarżący ma orzeczoną grzywnę w kwocie 15.000 zł oraz przepadek korzyści w kwocie 15.000 zł (k. 71,76-79). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący w I instancji był reprezentowany przez adwokata E.Sz., która w dniu [...] stycznia 2017 r. wypowiedziała mu pełnomocnictwo z uwagi na nieuregulowanie należności z tego tytułu. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 26.788 zł (postanowienie Sądu z dnia 3 kwietnia 2017 r. ) i połowę tej kwoty stanowi wpis od skargi kasacyjnej. Należy podkreślić, iż w świetle przytoczonych wyżej przepisów to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona w pełnym zakresie. Zasadnym jest więc zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z informacji przedstawionych we wniosku w niniejszej sprawie wynika, że skarżący nie posiada żadnych dochodów w Polsce i żadnego majątku. Utrzymuje się z pracy poza granicami kraju tzn. pracuje na budowie w N., a wysokość dochodów z tego tytułu określił na poziomie 800 Euro, a zatem na kwotę 3.386,16 zł (według kursu NBP z dnia 3.04.17 r.). Skarżący posiada zadłużenie z tytułu wyroku Sądu Okręgowego w B. tj. grzywnę na kwotę 15.000 zł oraz przepadek korzyści na kwotę 15.000 zł, które zgodnie z oświadczeniem złożonym we wniosku reguluje terminowo, gdyż w innym przypadku zarządzono by wykonanie kary pozbawienia wolności. Należy wskazać, iż wątpliwości budzi w sprawie deklarowany przez skarżącego dochód z tytułu pracy za granicą w kwocie 800 Euro. W ocenie referendarza sądowego zadeklarowana kwota jest zaniżona na potrzeby złożonego wniosku. Z urzędu wiadomym jest, iż stawki minimalne obowiązujące w Niemczech kształtują się na poziomie około 8 Euro za godzinę, co w przeliczeniu na średnią ilość roboczogodzin w miesiącu (160 godzin) daje kwotę około 1.280 zł Euro, co w przeliczeniu na złotówki daje kwotę około 5.417,86 zł. Również doświadczenie życiowe wskazuje, iż mało prawdopodobnym jest, że ktoś wyjeżdża do pracy za granicę za wynagrodzenie, które oscyluje wokół wynagrodzenia otrzymywanego w Polsce. Nie można wykluczyć, ż otrzymywane wynagrodzenie z tego tytułu może być jeszcze wyższe. Przedstawione bowiem przez wnioskodawcę okoliczności odnośnie jego dochodów oraz jego wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Oceniając całość oświadczeń i wyjaśnień skarżącego należy podnieść, że skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Sprzeczności, które wynikają ze złożonych oświadczeń nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, tym bardziej, iż dotychczas korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i na bieżąco reguluje swoje inne zobowiązania. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów przynajmniej pełnomocnika. W tych okolicznościach zasadny natomiast okazał się wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, które łącznie za II instancje będą kształtować się na poziomie około 40.000 zł, co nie pozbawi skarżącego możliwości obrony swoich praw. Podkreślić przy tym należy, iż zwolnienie od kosztów sądowych dotyczyło będzie również kosztów, które zostały orzeczone w postanowieniu Sądu z dnia 3 kwietnia 2017 r. Podkreślić jeszcze raz należy końcowo, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że nie będzie wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej brak jest podstaw do stwierdzenia, że należy mu przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.