I SA/Bk 500/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w pomniejszonej wysokości p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. S. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką G. M., synem P. M. ([...] lata) oraz teściową R. S. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny pozostaje: gospodarstwo rolne, dochód uzyskiwany z tego tytułu to 2.500 zł (wraz z dotacjami unijnymi) oraz emerytura R. S. w kwocie 750 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m² oraz budynki inwentarskie. Prowadzone gospodarstwo rolne jest zadłużone w bankach spółdzielczych na kwotę około 130.000 zł, miesięczne raty spłaty zaciągniętych zobowiązań to ponad 2.000 zł. R. S. jest osobą schorowaną (orzeczona [...] grupa inwalidzka) wymagającą stałej opieki i leczenia. Miesięczne koszty związane z zakupem lekarstw wynoszą około 600 zł. P. M. jest osobą bezrobotną, nieosiągającą stałych dochodów. G. M. zajmuje się schorowaną matką R. S. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 4 – 5). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 października 2013 r. (k. 18) S. M. oświadczył, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha użytków rolnych, samochód osobowy M. [...], rok prod. 1993 oraz maszyny rolnicze: ciągnik, prasę belującą, kosiarkę rotacyjną, siewnik, kultywator i inne. Wnioskodawca hoduje bydło mięsne w łącznej ilości [...] sztuk oraz konie – [...] sztuk. W okresie trzech ostatnich miesięcy S. M. uzyskał z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego dochód w wysokości 4.000 zł (sprzedaż sztuki bydła w [...] br. osobie prywatnej). Wnioskodawca otrzymał w roku bieżącym dotacje unijne w łącznej kwocie 24.139 zł. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem rodziny to 1.520 zł, w tym: energia elektryczna – 180 zł; woda – 250 zł; żywność – 600 zł; telefon – 30 zł; lekarstwa – 400 zł. Dodatkowo skarżący ponosi koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 1.218 zł miesięcznie, w tej kwocie zawarte jest: ubezpieczenie rolnicze – 996 zł rocznie, podatek rolny – 1.500 zł rocznie; ubezpieczenie samochodów – 480 zł rocznie; KRUS – 816 zł kwartalnie. S. M. jest zadłużony z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę 146.200 zł, miesięczna rata spłaty zaciągniętych zobowiązań to 1.976 zł (k. 21 – 23). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: pisma KRUS dot. określenia wysokości miesięcznych składek za okres kwiecień – czerwiec br. (k. 24 – 25); decyzje z dnia [...] lutego br. dot. wymiaru podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego za 2013 r. wraz z potwierdzeniami wpłaty (k. 26 – 29); decyzje dot. przyznania dopłat unijnych za 2012 r. (k. 30 – 41); dokument PZU dot. obowiązkowego ubezpieczenia budynków (k. 42); aneks do umowy kredytu z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k. 43); dokumenty potwierdzające wysokość zaciągniętych kredytów – harmonogramy spłat tych zobowiązań (k. 44 – 49); szpitalną kartę informacyjną (k. 50); wypis z orzeczenia lekarza orzecznika KRUS z dnia [...] lipca 2002 r. (k. 51); wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający wysokość emerytury R. S. (k. 52). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz emerytura R. S. w wysokości 947,90 zł (k. 52). W okresie sierpień – październik br. wnioskodawca uzyskał z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego dochód w łącznej wysokości 4.000 zł - sprzedaż sztuki bydła w [...] br. osobie prywatnej. Dodatkowo w roku bieżącym skarżący otrzymał dopłaty unijne w łącznej kwocie 25.290 zł (k. 30, k. 35 i k. 39). Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem rodziny (wraz z ratą spłaty kredytów) oraz prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynoszą łącznie 4.714 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych k. 26 i k. 28), dom o powierzchni [...] m², budynki inwentarskie, samochód osobowy M. [...], rok prod. 1993, ciągnik i inne podstawowe maszyny rolnicze, [...] sztuk bydła oraz [...] koni. S. M. jest zadłużony z tytułu zaciągniętych kredytów na łączną kwotę 146.200 zł (k. 23) Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż S. M. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadana nieruchomość rolna, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy, otrzymywane dopłaty unijne do prowadzonej produkcji rolnej świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina ma stałe źródło utrzymania oraz znaczny majątek. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.