I SA/Bk 523/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł.z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., w której odmówiono K. M. (dalej jako Skarżący) przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 i nałożono sankcję. Wymienione rozstrzygnięcia podjęte zostały w następujących okolicznościach. J. Ż. – opiekun całkowicie ubezwłasnowolnionego Skarżącego – złożyła [...]maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, z którego wynika, że Skarżący ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 7,27 ha; uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 5,68 ha. W skład działek ewidencyjnych na których były położone działki rolne deklarowane do płatności wchodziły działki ewidencyjne oznaczone numerami: [...], obręb Ł., gmina D. B.; [...], obręb Ł., gmina D. B.; [...], obręb M., gmina D. B.; [...], obręb M., gmina D. B.; [...], obręb N., gmina D. B. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, organ I instancji prawidłowo uznał, że Skarżący nie użytkował jako posiadacz zadeklarowanych we wniosku działek rolnych. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do przyznania Skarżącemu - w odniesieniu do ww. działek rolnych - płatności, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164). Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] czerwca 2009 r. Skarżący wydzierżawił w formie pisemnej działki ewidencyjne zadeklarowane we wniosku Panu K. W. Zgodnie z przedmiotową umową omawiane grunty rolne zostały wydzierżawione na okres 10 lat, a wydanie przedmiotu dzierżawy nastąpiło w dniu[...] czerwca 2009 r. Przedmiotowa umowa nie została rozwiązana. Jej charakter i sposób sporządzenia nie budzi wątpliwości kto był faktycznym użytkownikiem ww. działek oraz pobierał pożytki z płodów na nich wyprodukowanych. Ponadto, K. W. potwierdził, że w 2013 r. obowiązywała przedmiotowa umowa dzierżawy i zeznał, że grunty nią objęte były faktycznie użytkowane przez niego osobiście. Również J. Ż. podczas przesłuchania w dniu [...] lutego 2014 r. wyjaśniła, iż umowa dzierżawy jest realizowana od dnia podpisania do chwili obecnej, a Pan K. W. zgodnie z przedmiotową umową jest jedynym faktycznym użytkownikiem i posiadaczem gruntów, wskazując jednocześnie jakich czynności na gruncie dokonywał w roku 2013. Tym samym organ uznał za niewiarygodne informacje podane przez opiekuna Skarżącego w odwołaniu, dotyczące sposobu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku, w świetle, których Pan K. W. jedynie wykonywał zlecone przez Stronę zabiegi agrotechniczne, a jednocześnie nie był decyzyjny w kwestii rodzaju prowadzonych upraw. Po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił powierzchnię działek rolnych zadeklarowanych w przedmiotowym wniosku do płatności JPO w następujący sposób: powierzchnia JPO deklarowana przez producenta (ha) - 7,27 ha, powierzchnia JPO stwierdzona w wyniku kontroli (ha) - 0,00 ha, stwierdzona różnica powierzchni wynosi - 7,27 ha, zawyżenie powierzchni - 100 %. Jako podstawę prawną odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji organ wskazał § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., s. 1, ze zm.). Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania zwolnienia od nałożenia sankcji finansowych, przewidzianego w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych, natomiast obowiązkiem rolnika jest zadeklarowanie we wniosku o płatność prawidłowej powierzchni gruntów rolnych, ponieważ to wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni użytkowanej rolniczo, decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa do ARiMR. Opiekun strony potwierdziła swoim podpisem w sekcji IX wniosku znajomość zasad przyznawania płatności. Odwołując się do art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ wskazał, że zapewnienie stronom czynnego udziału w sprawie odbywa się na ich żądanie, a strona takiego żądania nie złożyła, stąd odstąpiono od zawiadamiania o prawie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zaznaczył ponadto, że opiekun Skarżącego została zawiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka. W skardze złożonej do Sądu opiekun Skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Stwierdziła, że słuchany w charakterze świadka K. W. nie potwierdził istnienia umowy w jej pisemnym kształcie. Podkreślił, że jest wykonawcą prac rolnych zlecanych przez K. M. w imieniu którego działa J. Ż., za co otrzymuje wynagrodzenie. Mając na uwadze definicję posiadania nie jest on bezspornie posiadaczem samoistnym jak i zależnym, jak twierdzi organ pierwszej instancji w skarżonych decyzjach, albowiem nie posiada władztwa nad cudzą rzeczą, charakteryzującego się chociażby prawem decydowania o rodzaju zasiewu, o konieczności wykonania określonych prac. Natomiast przywary posiadacza samoistnego, wynikające z tytułu prawnego jak i stanu faktycznego posiada J. Ż. jako reprezentująca interesy brata – wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy stan zdrowia brata nie ma w sprawie najmniejszego znaczenia, a był podstawą do wszczęcia postępowania. Nadto w toku kontroli administracyjnej na którą się powołuje organ pierwszej instancji nie stwierdzono, aby wnioskodawca w 2013 r. nie był posiadaczem nieruchomości będących przedmiotem wniosku, a co za tym idzie nie można odmówić mu przyznania płatności lub ją cofnąć nakładając równocześnie sankcję. W skardze podniesiono ponadto, że dokonując przesłuchania świadka nie zapewniono Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło by stać się podstawą uchylenia decyzji Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. Zgodnie z postanowieniami art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Dodatkowo wskazano, ze jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 7 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego). Stan faktyczny ustalony w sprawie przez organy dowodzi, że płatność ta nie mogła być przyznana, bowiem Skarżący nie użytkował w roku objętym wnioskiem, jako posiadacz zadeklarowanych we wniosku działek rolnych. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do przyznania Skarżącemu - w odniesieniu do ww. działek rolnych - płatności, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ustaleń dokonano prawidłowo oceniając zeznania złożone przez opiekuna prawnego Skarżącego Panią J. Ż. z [...] lutego 2014 r. (k-15 do k-17 akt adm.) oraz faktycznego użytkownika spornych działek rolnych Pana K. W. w dniu 24 czerwca 2014 r. (k-25 akt adm.), a także treść umowy dzierżawy spornych działek z [...] czerwca 2009 r. na okres 10 lat. Powyższe ustalenia stały się także podstawą do nałożenia sankcji na podstawie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Należy podzielić pogląd organu o braku możliwości zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który przewiduje wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z jego treścią zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy (ust. 1). Ponadto zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust. 2). Wniosek złożony przez Skarżącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto Skarżący reprezentowany przez opiekuna prawnego nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania poprzez nie zapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 tego artykułu w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zatem odmienne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązki organu wynikające z 9 k.p.a., są dalece ograniczone. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony, udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Z akt sprawy nie wynika, aby reprezentujący Skarżącego opiekun prawny występował do organu z wnioskiem o udzielenie mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych. Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.