I SA/Bk 549/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. B. na postanowienie Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 16 października 2025 r. nr 9010-00000007913/25 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji oddala skargę. W dniu 22 lipca 2025 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Mońkach wpłynął wniosek K. B. (dalej jako: "skarżący") o zmianę wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Mońkach ostatecznej decyzji z 12 marca 2025 r., nr 0195-00000027786/25, o odmowie B. S.C (dalej jako: "Spółka") przyznania płatności na 2024 r. w przypadku śmierci rolnika. W dniu 6 sierpnia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Mońkach wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy z żądaniem zmiany decyzji występuje on jako wspólnik Spółki o numerze identyfikacyjnym [...], czy jako producent rolny o numerze identyfikacyjnym [...]. W dniu 21 sierpnia 2025 r. (data wpływu) skarżący złożył pismo, w którym wyjaśnił, że "występuje jako osoba fizyczna, spadkobierca D. B. i jednocześnie jako producent rolny o numerze identyfikacyjnym [...]". Postanowieniem z 22 sierpnia 2025 r., nr 0195-00000092257/25, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Mońkach odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie zmiany ww. decyzji z 12 marca 2025 r., nr 0195-00000027786/25. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 16 października 2025 r., nr 9010-00000007913/25, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w piśmie będącym odpowiedzią na wezwanie do sprecyzowania żądania zmiany decyzji skarżący sam wskazał, że występuje jako osoba fizyczna, spadkobierca D. B. i jednocześnie jako producent rolny o numerze identyfikacyjnym [...]. Natomiast w ramach Spółki skarżący występuje jako wspólnik. Skarżący i Spółka, której jest wspólnikiem, stanowią zatem dwa odrębne podmioty posiadające odrębne numery ewidencyjne. Postępowanie, którego dotyczy wniosek strony (numer identyfikacyjny [...]) o zmianę decyzji z 12 marca 2025 r. zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną. Przedmiotowe postępowanie było natomiast wszczęte z wniosku Spółki (numer identyfikacyjny [...]), co oznacza, że jedyną stroną w tym postępowaniu była Spółka. Tylko własny interes tej Spółki podlegał konkretyzacji w prowadzonym wobec niej postępowaniu. Skarżący zatem nie posiada statusu strony. Z tego względu w sprawie zaistniała przesłanka z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Nie zgadzając się z powyższym postępowaniem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając rozstrzygnięcie w całości, zarzucił naruszenie art. 61a § 1 w zw. z art. 29 i 30 k.p.a. Jak wskazał skarżący, przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 12 marca 2025 r. było przejęcie płatności bezpośrednich i ONW w związku ze śmiercią uprawnionego do dopłat rolnika D. B., zatem nieuzasadnione jest uznanie spółki cywilnej za stronę postępowania i w następstwie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z uwagi na brak tożsamości stron. Strona zwróciła uwagę na niekonsekwencję organów ARiMR, które z jednej strony wskazują na brak interesu prawnego skarżącego, a z drugiej prowadziły pierwotne postępowanie zakończone wydaniem merytorycznej decyzji z wniosku, jak podtrzymują, spółki cywilnej, pomimo braku możliwości przyznania jej statutu spadkobiercy. Nadto podkreślił, że kwestia tego, czy tożsamość osób fizycznych w postępowaniu zakończonym decyzją z 12 marca 2025 r. i składających wniosek z 22 lipca 2025 r. o zmianę tej decyzji, wskazujących na spółkę cywilną jako uprawioną do transferu dopłat, ale będących jednocześnie spadkobiercami uprawnionymi do tego transferu, uzasadnia zmianę decyzji z 12 marca 2025 r., powinna być przedmiotem rozpoznania w związku ze złożonym wnioskiem z 22 lipca 2025 r. W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem postępowania jest postanowienie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji o odmowie przyznania płatności producentowi rolnemu - spółce cywilnej w przypadku śmierci rolnika, w związku z wnioskiem złożonym przez innego producenta rolnego – skarżącego, będącego jednocześnie wspólnikiem wspomnianej spółki cywilnej. Spór w sprawie koncentruje się na zagadnieniu, czy skarżącemu przysługiwała legitymacja procesowa do wszczęcia tegoż postępowania. Dla porządku należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że postępowanie wszczyna się na żądanie osoby, która jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak zaś wynika z tego przepisu, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dodatkowo, at. 29 ustawy wskazuje, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Z kolei w myśl art. 61a ust. 1 zd. pierwsze k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem składu orzekającego, na gruncie niniejszej sprawy organy prawidłowo zakwestionowały legitymację skarżącego do wszczęcia postępowania, z uwagi na brak przymiotu strony postępowania (brak interesu prawnego). Zgodnie z § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 482) i § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 483), płatności bezpośrednie i ONW są przyznawane na wniosek spadkobierców. Wniosek o przejęcie płatności składa się w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Przepisy te zatem przesądzają, że wszczęcie opisanego wyżej postępowania – które należy uznać za postępowanie główne w relacji do niniejszego - następuje na wniosek, określają podmiot uprawniony do wystąpienia z wnioskiem (którym jest rolnik) oraz termin złożenia wniosku. W realiach niniejszej sprawy decyzja z 12 marca 2025 r. została wydana w następstwie wniosku o przyznanie płatności na rok 2024 r. w przypadku śmierci rolnika (D. B.), złożonego przez B. S.C. Inicjatorem postępowania, a także jego stroną, była wobec tego spółka cywilna, której wspólnikiem jest skarżący. Jakkolwiek z decyzji tej wynika, że spółce odmówiono przyznania wnioskowanej płatności, gdyż nie jest spadkobiercą zmarłego D. B., to nie było wówczas sporu, że co do zasady mogła ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie płatności – niezależnie od wynika takiego postępowania. W tym wypadku konieczne jest zatem odwołanie się do problemu podmiotowości spółki cywilnej jako producenta rolnego, o czym przesądził NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 30 maja 2012 r., II GPS 2/12, stwierdzając, że "w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2023 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2024 r. Nr 10, poz. 16 ze zm.) przysługuje spółce cywilnej". Spółka więc, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jest rolnikiem w myśl art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1) i jako rolnik (producent rolny) mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie płatności w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów. Strona skarżąca, mimo stawianych w tym zakresie zarzutów wobec organów, zdaje się nie dostrzegać odrębności postępowania głównego, tj. o przyznanie płatności w przypadku śmierci rolnika, od postępowania ubocznego, tj. o zmianę decyzji wydanej w postępowaniu głównym. Na etapie obecnego postępowania przed tut. sądem badane jest jedynie to, czy skarżący mógł skutecznie zainicjować postępowanie w przedmiocie wydanej wobec spółki cywilnej decyzji z 12 marca 2025 r. Trafnie akcentował organ, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu wskazał, że w kontrolowanym postępowaniu "występuje jako osoba fizyczna, spadkobierca D. B. i jednocześnie jako producent rolny o numerze identyfikacyjnym [...]". Skarżący dysponuje zatem indywidualnym numerem identyfikacyjnym i jako rolnik jest podmiotem odrębnym do spółki cywilnej (nr identyfikacyjny [...]), której jest wspólnikiem. Postępowanie zakończone decyzją z 12 marca 2025 r. było wszczęte z wniosku Spółki i to ona w tym wypadku była jego stroną, będąc odrębnym od swoich wspólników producentem rolnym; to ewentualnie Spółka byłaby zatem uprawniona do wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany wydanej wobec niej decyzji. Skarżący, jako odrębny producent rolny, który nie brał udziału w postępowaniu głównym, nie posiada statusu strony i nie mógł złożyć skutecznego wniosku o wszczęcie postępowania w zakresie zmiany decyzji z 12 marca 2025 r. Z tego też względu na aprobatę zasługuje stanowisko organów, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania, co czyni jednocześnie powoływane w skardze zarzuty naruszenia art. 61a § 1 w zw. z art. 29 i 30 k.p.a. niezasadnymi. Sąd nie dopatrzył się przy tym innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Skład orzekający zwraca również uwagę, że część argumentacji skargi w istocie odnosi się do postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 12 marca 2025 r., przez co z przyczyn formalnych nie podlegała badaniu w niniejszym postępowania. Z uwagi na powyższe sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143).