I SA/Bk 55/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. przyznał J. P. (dalej również jako skarżąca) jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych na 2010 r. oraz odmówił przyznania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich, nakładając jednocześnie sankcję. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm. rolnikowi przysługuje pomoc wspólnotowa do owoców miękkich, zgodnie z art. 98 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16) oraz pomoc krajowa, zgodnie z art. 98 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tymi płatnościami zgodnie z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: (-) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 5 ust. 1 akapit czwarty i ust. 3 rozporządzenia nr 1121/2009; (-) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; (-) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; (-) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; (-) zostały spełnione warunki określone w tytule II rozdziału 8 rozporządzenia nr 1121/2009. Dyrektor Oddziału Regionalnego zaznaczył, że zgodnie z przepisami zawartymi w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przejściowa pomoc obszarowa ma zastosowanie w odniesieniu do truskawek i malin i udzielana jest jedynie w odniesieniu do obszarów, których produkcja objęta jest umową dotyczącą przetwarzania jednego z tych produktów. Dodał, że stosownie do art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wymogiem warunkującym uzyskanie przez wnioskującego przyznanie płatności obszarowej do owoców miękkich jest przedłożenie umowy potwierdzającej zobowiązanie do przetworzenia lub zobowiązanie do realizacji dostawy, których przedmiotem są maliny lub truskawki uzyskane z danego obszaru, objętego wnioskiem o przyznanie płatności. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego, w świetle tych przepisów, organy decydujące o przyznaniu pomocy obszarowej są zobowiązane do ustalenia, czy na obszarze wskazanym we wniosku jest prowadzona produkcja i uzyskany został produkt. Odnosząc powyższe do realiów sprawy organ uznał za bezsporne, iż skarżąca zawarła wieloletnią umowę kontraktacyjną na dostawę owoców z przetwórnią figurującą w rejestrze zatwierdzonych skupujących i przetwórców owoców miękkich. Stwierdził jednak, że uprawa malin nie jest prowadzona na obszarze wskazanym we wniosku, tj. 2,97 ha, co wynika z raportu czynności kontrolnych na miejscu przeprowadzonych od 9 listopada 2010 r. do 16 listopada 2010 r. w gospodarstwie skarżącej. Wskazał, że kontrola na miejscu została przeprowadzona zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią, w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Zawarte w raporcie z czynności kontrolnych wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Zdjęcia nr 15 i 16 obrazują stan faktyczny zastany na działce rolnej oznaczonej we wniosku lit. "U". Na szkicu z pomiaru powierzchni działek (wykonanym na kopii załącznika graficznego wygenerowanego dla działki [...]), stanowiącym załącznik do raportu, inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne nanieśli miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na przedmiotowej działce. Z załączonego do raportu z kontroli raportu z odbiorników GPS jednoznacznie wynika, że kontroli dokonano na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych przez skarżącą. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie wykazała skutecznie, że stan na gruncie odbiegał od stwierdzonego i opisanego w raporcie z czynności kontrolnych. Pomimo poinformowania o rodzajach dowodów, jakie należy przedłożyć w przedmiotowej sprawie, nie przedstawiła żadnych wyjaśnień oraz dowodów na wywiązanie się z umowy, tj. dostarczenia dla przetwórcy zakontraktowanej ilości malin, co uprawdopodobniłoby, że uprawa malin na działce rolnej "U" o powierzchni 1,85 ha była prowadzona w 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że powierzchnia deklarowana przez stronę do przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich wynosiła 2,97 ha, zaś stwierdzona w wyniku kontroli - 1,12 ha. W oparciu o art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 65), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę miedzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego podnosząc, że kontrola przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą wykazała, że w plonie głównym w 2010 r. znajdowała się na działce rolnej "U" prawidłowo prowadzona uprawa malin, a zmiany dokonane w okresie objętym zobowiązaniem są zgodne z zasadami agrotechnicznymi. Zdaniem skarżącej, spełnione zostały wymogi przyznania płatności, tylko w wyniku nieprzewidzianych okoliczności rolnik zmuszony był po zakończeniu okresu zbiorów dokonać usunięcia krzewów malin. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie dotyczy odmowy przyznania skarżącej przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich. Strona nie kwestionuje natomiast ustaleń organów i wyniku postępowania w zakresie przyznania jej jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych. Rozstrzygając zaistniały spór Sąd potwierdza, że z przytoczonych przez organy administracji przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (art. 7 ust. 3a i 3c) oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 wynika, że płatność do owoców miękkich przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który prowadzi uprawę malin lub truskawek na obszarach objętych umową przetworzenia. Organy prawidłowo uznały, że decydując o tej formie pomocy obszarowej zobowiązane są do ustalenia, czy na obszarze wskazanym we wniosku prowadzona jest produkcja, a jej efekty objęte są umowa przetworzenia. Zgodnie z art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, do dnia 31 grudnia 2011 r. przyznawana była przejściowa pomoc obszarowa producentom truskawek objętych kodem CN 0810 10 00 oraz malin objętych kodem CN 0810 20 10, które są dostarczane w celu przetworzenia, na warunkach określonych w sekcji tego aktu zatytułowanej "Przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich". Treść art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, do którego wprost odwołuje się art. 7 ust. 3a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednoznacznie zaś stanowi, że przejściowa płatność z tytułu owoców miękkich przyznawana jest jedynie w odniesieniu do obszarów, których produkcja objęta jest umową dotyczącą przetwarzania na jeden z produktów wymienionych w art. 1 ust. 1 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 1234/2007. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów organy trafnie ustaliły, że na zadeklarowanej do płatności działce oznaczonej literą "U" skarżąca nie prowadzi uprawy malin. Powyższe ustalono w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej od 9 listopada 2010 r. do 16 listopada 2010 r. udokumentowanej raportem z czynności kontrolnych i dokumentacją fotograficzną. W raporcie tym inspektorzy terenowi stwierdzili w odniesieniu do działki "U", że plantacja maliny wg zapisów z rejestru została wyorana (powyższe potwierdza także dokumentacja fotograficzna stanowiąca załącznik do protokołu) i przypisano kod pokontrolny DR7 oznaczający "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy roślin. Stwierdzona uprawa należy do niższej grupy płatności". Skarżąca nie przedstawiła zaś dowodów przeciwnych, które podważałyby trafność tych ustaleń, a to właśnie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Takie usytuowanie ciężaru dowodu jest znamienne dla ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która w istotny sposób modyfikuje zasady postępowania w porównaniu z zasadami ogólnym zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 omawianej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W ustępie drugim cytowanego uregulowania postanowiono zaś, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei w art. 3 ust. 3 ustawodawca przewiduje, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie już wskazano, że porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu, organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zakres czynności, które muszą być przeprowadzone przed wydaniem decyzji we wskazanych przedmiotach określony jest w przepisach prawa wspólnotowego i omawianej ustawy. Takimi czynnościami są kontrole, o których mowa w tytule III Rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18) oraz w art. 30 - 33 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu nie mają zastosowania. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawierający odmienną niż Kodeksie regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu. Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie, to wnioskodawca określa grunty, co do których ubiega się o płatność. Organ natomiast rozpatruje wyczerpująco cały materiał dowodowy. Postępowania ma charakter sformalizowany i polega na rozpoznaniu wniosku i ewentualnej konfrontacji jego treści z rzeczywistym stanem ujawnionym w czasie kontroli (zob. np. wyroki z 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 314/09; z 13 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 58/11, opubl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podzielając w pełni te poglądy Sąd zauważa, że w świetle wyników czynności kontrolnych strona skarżąca została wezwana do przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie płatności do owoców miękkich. Nie przedłożyła jednak żadnych dowodów wskazujących, że uprawa malin prowadzona była w 2010 r. na działce "U". Zdaniem strony skarżącej prowadzenie uprawy malin na tej działce potwierdza protokół z kontroli gospodarstwa przeprowadzony przez jednostkę certyfikującą, z pisma pełnomocnika organu wynika jednak, że dokumentację w tym zakresie posiada skarżąca i nie udostępniła jej na żadnym etapie postępowania (k-25 akt sądowych). Owszem, strona do wniosku o udzielenie płatności dołączyła umowę na dostawę owoców. Nie wykazała jednak, że dostawa zakontraktowanej ilości owoców miała miejsce w 2010 r. Spełnienie warunku przedłożenia umowy zobowiązującej do realizacji dostawy owoców miękkich nie jest jedynym warunkiem przyznania przejściowej płatności, o której mowa w art. 7 ust. 3a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak już wyżej podkreślono płatności te przysługują bowiem do powierzchni, na której prowadzona jest uprawa ale także utrzymywanie wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Organy natomiast nie stwierdziły tej uprawy w 2010 r., a skarżąca nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu na tą okoliczność. Dodatkowo odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej organ podniósł, że kontrola gospodarstwa rolnego przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą stwierdzała jedynie prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z przepisami regulującymi przyznawanie płatności rolnośrodowiskowych i nie obejmowała swoim zakresem powierzchni upraw (wydruk poz.18 spisu akt admin.) Wobec powyższego organy trafnie ustaliły, że powierzchnia stwierdzona w zakresie wniosku o przejściową płatność do owoców miękkich wynosi 1,12 ha. Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną w przeprowadzonym postępowaniu przekroczyła 50%, a to uzasadniało zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Prawidłowo uznano także, że w sprawie nie znajduje zastosowania art.73 rozporządzenia 1122/2009 zgodnie, z którym wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II (art.57 iart.58) rozporządzenia, nie stosuje się, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub, gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Skarżąca nie przedstawiła, bowiem w toku postępowania żadnych dowodów wskazujących, że złożony wniosek był zgodny ze stanem faktycznym, jak również nie wykazała, że stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu nieprawidłowości są przez nią niezawinione. Ponadto z ustaleń organów wynika, że skarżąca nie informowała organu na piśmie o zdezaktualizowaniu się wniosku od czasu jego złożenia Sąd nie stwierdził również naruszenia prawa w zakresie nie kwestionowanym przez stronę skarżącą, tj. przyznania jej jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych. W zakresie tym organ, opierając się na przeprowadzonych czynnościach kontrolnych wyjaśniał, że działki rolne są lokalizowane przez inspektorów w terenie za pomocą map i GPS-u, a pomiary dokonywane są za pomocą GPS-u. W realizacji kontroli terenowej bierze udział zespół wyspecjalizowanych inspektorów terenowych, którzy zostali przeszkoleni i wyposażeni w wysokiej jakości sprzęt pomiarowy. Specjalistyczne oprogramowanie jest zintegrowane z urządzeniami pomiarowymi, przystosowanymi do pracy w trudnych warunkach terenowych. Instrumenty GPS, użyte do kontroli, spełniają wymagania norm krajowych i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni. W ocenie Sądu powyższe okoliczności w pełni uzasadniały ocenę, iż wyniki kontroli na miejscu stanowią wiarygodny dowód pozwalający na określenie powierzchni działek zgłoszonych do płatności. Raport z powyższych czynności wraz z załącznikami w sposób szczegółowy dokumentuje podjęte ustalenia. Dowody te zostały poddane przez organy wnikliwej analizie, zaś podjęte wnioski przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Strona nie przedstawiła dowodów przeciwnych, które podważałyby trafność tych ustaleń. W świetle powyższych okoliczności Sąd nie stwierdził, aby w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa. Z uwagi na brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).