I SA/Bk 56/04
WyrokWSA w Białymstoku2004-05-07
Skład orzekający: J. Lewkowicz, S. Presnarowicz, U. Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpłaty na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w ramach umowy prywatyzacyjnej, które nie zostały udokumentowane jako zapłata za konkretne prace badawcze, mogą stanowić koszt uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając w sposób należyty charakteru wpłat na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego oraz ich wpływu na uzyskanie przychodu. Związek wydatku z przychodem, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jest kluczowy dla zaliczenia go do kosztów uzyskania przychodu, a organy nie wykazały braku takiego związku w sposób wyczerpujący.Stan faktyczny
Spółka B. P. S.A. została skontrolowana pod kątem podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wpłat na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego oraz wypłat plantatorom tytoniu. Spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka złożyła skargę do WSA, kwestionując stanowisko organów podatkowych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2004 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz B. P. S.A. w A. kwotę 9.448,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Lewkowicz, Sędzia WSA S. Presnarowicz, Asesor WSA U. Rymarska (spr.), Protokolant U. Zajko, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi B. P. S.A. w A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz B. P. S.A. w A. kwotę 9.448,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy czterysta czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego,
W wyniku przeprowadzonej w B. P. S.A. z siedzibą w A. kontroli stwierdzającej zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w 2000 r. o kwotę [...] zł, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...] października 2003 r. wydał decyzję Nr [...], którą określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. w kwocie [...] zł w miejsce zeznanego przez Spółkę w kwocie [...] zł.
Zawyżenie kosztów uzyskania przychodów stanowiły wpłaty na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K., wypłaty plantatorom tytoniu odmiany Burley w ramach pomocy związanej ze zmianą profilu gospodarstwa rolnego oraz wydatki obejmujące zwrot odsetek od pożyczek z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych pracowników Spółki zwolnionych w ramach restrukturyzacji.
Spółka nie zgodziła się z zakwestionowaniem przez kontrolujących możliwości ujęcia w kosztach, dla określenia podatku dochodowego od osób prawnych, kosztów poniesionych na rzecz Laboratorium oraz kosztów wypłat plantatorom tytoniu Burley i w złożonym odwołaniu od w/w decyzji wniosła
o uchylenie jej w tej części.
Decyzji tej zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego tj. art. 15 ust. l i art. 16 ust. l pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, nieuwzględnienie części materiału dowodowego i wyjaśnień Spółki, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie pełnomocnika Spółki kwota [...] zł przekazana Laboratorium miała związek z pracami badawczymi wykorzystywanymi przez Spółkę, ma więc związek z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą i przynajmniej pośredni związek z uzyskiwaniem przychodów. Odwołująca się podkreśliła, iż zasadność zaliczenia do kosztów powinna być oceniana przez pryzmat korzyści, jakie odniosła Spółka z wykonanych na jej koszt badań, a nie poprzez sposób zlecania tych badań (poprzez odrębne zlecenie czy też pośrednio poprzez postanowienia Regulaminu). Stwierdziła, iż zakres prac badawczych wykonywanych przez Laboratorium
w oparciu o fundusze przekazane przez Spółkę został ściśle określony w art. 4 Regulaminu Funduszu Plantatorskiego. Prowadzenie badań będących w kręgu zainteresowań Spółki było więc warunkiem przekazania Laboratorium środków finansowych. W sytuacji przeciwnej Spółka miałaby podstawę wysunięcia wobec Laboratorium roszczenia o zwrot przekazanych środków.
Zdaniem Spółki brak jest podstaw prawnych, aby odmówić prawa zaliczenia
w poczet kosztów uzyskania przychodów, wydatków ponoszonych na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K.
Za nieuzasadnione oraz niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym uznała też stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej dotyczące dokonanych wypłat plantatorom tytoniu odmiany Burley. Uznanie, że wydatki na rzecz plantatorów,
z którymi nie zawarto umów kontraktacyjnych na dalszą jego uprawę nie wpłynę(y na powstanie lub zwiększenie przychodów w kontrolowanym okresie świadczy, według strony, o zupełnym braku znajomości mechanizmów zawierania umów kontraktacji tytoniu w okręgu a. i jest przyczyną wadliwości wniosków wyciągniętych przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. z zebranego materiału dowodowego.
Spółka zarzuciła pominięcie, przy rozpatrywaniu tej kwestii roli Okręgowego Związku Plantatorów, z którym Spółka negocjuje warunki kontraktów. Oznacza
to w praktyce, że Spółka może kupić cały oferowany przez plantatorów zbiór lub nie kupić w ogóle. Przyjęcie, że Spółka samodzielnie określała parametry jakościowe
i warunki dostaw krajowego tytoniu oraz sprowadzanie umów tylko do zgodnych oświadczeń poszczególnych plantatorów i Spółki świadczy, według pełnomocnika Spółki, o niedopełnieniu obowiązku zebrania, w toku postępowania, całego materiału dowodowego i jego wyczerpującego rozpatrzenia, co stanowi naruszenie art. 122 i art. 187 § l Ordynacji podatkowej.
Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji nie uwzględnił zarzutów Spółki. Stwierdził, iż obowiązek utworzenia Funduszu Plantatorskiego wynikał
z umowy prywatyzacyjnej. Postanowienia regulaminu tego Funduszu obligowały Spółkę do przekazania co najmniej 10% rocznego wkładu Funduszu na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K. W oparciu o dowody przekazania kwoty [...] zł kontrolujący stwierdzili, iż była to obowiązkowa składka przekazana Laboratorium ze środków Funduszu Plantatorskiego, który to Fundusz - stosownie do art. 16 ust. l pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie może być tworzony w ciężar kosztów.
Uznając, że przedmiotowa kwota nie stanowiła zapłaty za wykonanie Spółce projektów badawczych, nie mogła więc stanowić kosztów uzyskania przychodów. Zajmując takie stanowisko organ drugiej instancji powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2003 r. sygn. akt SA/Bk 1251/02.
Organ drugiej instancji nie dopatrzył się również związku pomiędzy wypłatami na rzecz plantatorów, z którymi Spółka nie zawarła umów na dalsze dostawy tytoniu a kosztami uzyskania przychodów w Spółce. Wobec powyższego, decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].01.2004 r. Nr [...] została utrzymana w mocy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w sprawie określenia Spółce zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r.
Składając skargę na tę decyzję Pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej oraz zarzucił jej naruszenie przepisów:
- prawa procesowego: art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej oraz
- prawa materialnego: art. 15 ust. l i art.16 ust. l pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Zdaniem Pełnomocnika, stanowisko organu podatkowego opiera się
na ustaleniach sprzecznych z materiałem dowodowym oraz nietrafnej interpretacji przepisów ustawy podatkowej. Stwierdził, iż Spółka korzystała z prac badawczych wykonanych przez Centralne Laboratorium Przemysły Tytoniowego, na co w toku postępowania przedstawiła dowody. Jako przykład takiego dowodu wskazał pismo Pana A. K. z dnia [...].08.2003 r. Stąd też, według Pełnomocnika zawarta w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej teza, iż Spółka nie wykazała, że wydatki w kwocie [...] zł poniesione na rzecz Laboratorium miały wpływ na uzyskane w 2000 r. przychody, rażąco narusza art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie uznał, iż brak odniesienia się do w/w pisma rażąco narusza art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
W sprawie wypłat plantatorom, nie mogących sprostać wymogom jakościowym, Pełnomocnik stwierdził, iż jedyną możliwością wyeliminowania zakupów od tych producentów był zastosowany system zachęt skłaniający ich do wycofania się z uprawy tytoniu. Działanie takie wynikało, jak podkreślił Pełnomocnik ze specyfiki rynku surowców w branży tytoniowej i wyjątkowej roli Okręgowego Związku Plantatorów Tytoniu. Zarzucił, iż te uwarunkowania zostały pominięte w ustaleniach organów podatkowych, które w jego ocenie, dokonały powierzchownej analizy stanu faktycznego.
Uznał też, iż sprzecznie z zasadami logiki dokonano utożsamienia celu,
do którego zmierzał podatnik ze środkami zmierzającymi do tego celu uznając je za cel gospodarczy sam w sobie. Wskazując na zawarte w decyzji stwierdzenie,
iż "warunki na jakich zawierane były umowy cywilnoprawne są wewnętrzną sprawą jej uczestników: są poza sferą zainteresowania organów podatkowych" zarzucił brak dokonania przez organ podatkowy analizy operacji gospodarczej dokonywanej przez Spółkę podkreślając, że to właśnie warunki zawieranych przez podatnika transakcji rozstrzygają czy działania podatnika można uznać
za zmierzające do uzyskania przychodu.
W ocenie Pełnomocnika, organ podatkowy dokonał sprzecznego
z elementarnymi zasadami doświadczenia życiowego rozróżnienia kosztów na: koszty racjonalne z gospodarczego punktu widzenia i koszty pozostające w związku z uzyskiwanymi przychodami.
Powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wyrok z dnia 29.01.1999 r. sygn. akt III SA 3155/97 uznał za manipulację, powodującą wprowadzenie podatnika w błąd co do rzeczywistego stanu orzecznictwa, co rażąco narusza art. 121 § l Ordynacji podatkowej.
Wskazana przez Pełnomocnika sprzeczność w uzasadnieniu decyzji polegająca
na przeciwstawieniu kosztów działalności racjonalnej gospodarczo kosztom uzyskania przychodu wskazuje - jak stwierdził - na konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na zarzuty skargi organ drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi i stwierdzi(, co następuje:
Zgodnie z postanowieniami zawartymi w punkcie 4 regulaminu Funduszu Plantatorskiego, utworzonego w myśl ustaleń Umowy Sprzedaży Akcji z dnia
[...] listopada 1995 r., Spółka miała obowiązek przynajmniej 10 % Funduszu przekazać Centralnemu Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K. w celu sfinansowania zleconych przez Spółkę projektów prac badawczych w określonych
w tym regulaminie dziedzinach. W trakcie kontroli nie stwierdzono, aby Spółka
w 2000 r. w jakikolwiek sposób zwracała się do Laboratorium o przeprowadzenie
na jej potrzeby prac badawczych. Przekazanie Laboratorium kwoty [...] zł nastąpiło w ramach realizacji zapisów umowy prywatyzacyjnej, co wynikało także
z opisu faktury. Nadmienia się, iż za zlecone prace Spółka wnosiła odrębne opłaty, niezależnie od uiszczenia składek - jak miało to miejsce w 1998 r. w przypadku zlecenia wykonania badań składu chemicznego dymu z produkowanych przez nią papierosów.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B. twierdzenie pełnomocnika Spółki, iż ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 15 ust. l) ustanawiając wymóg powiązania kosztów z przychodami nie nakłada na podatników dodatkowych obowiązków wiążących się z formalnym uzasadnieniem celowości ponoszenia wydatku np. w postaci zleceń usług, jest sprzeczne z istotą przepisów o kosztach uzyskania przychodów. Każdemu bowiem wydatkowi, który ma być uznany za koszt uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy przypisać tytuł prawny, w oparciu o który wydatek ten został poniesiony. W tym przypadku tytułem tym były zapisy umowy prywatyzacyjnej. W toku postępowania organy podatkowe badały, czy istnieją inne tytuły dokonanych wpłat, np. właśnie umowy zlecenia konkretnych prac badawczych. Nie stwierdzono, aby skarżąca w oparciu o jakikolwiek tytuł prawny inny niż umowa prywatyzacyjna miała obowiązek uiszczenia przedmiotowych kwot. Zdaniem organów podatkowych, skoro tym tytułem prawnym była umowa prywatyzacyjna, a wpłaty dotyczyły Funduszu Plantatorskiego, to zgodnie z art. 16 ust. l pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - nie stanowią one kosztów uzyskania przychodów.
Jednocześnie podniesiono, że w sprawie braku możliwości zaliczenia składki na rzecz Laboratorium wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny
w orzeczeniu z dnia 7 maja 2003 r. sygn. akt SA/Bk 1251/02 stwierdzając:
"Zakwestionowanie zaliczenia przez Spółkę do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł było w tej sytuacji prawidłowe, gdyż wpłata tej kwoty wynikała wyłącznie z tytułu nałożonego Umową Prywatyzacyjną obowiązku, a nie z tytułu zapłaty za wykonane na rzecz Spółki badania". Powyższy wyrok zapadł
w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. i dotyczył takiego samego stanu faktycznego.
W ocenie organu odwoławczego, wskazane przez Pełnomocnika pismo Pana A. K. z dnia [...].08.2003 r. - jako dowód potwierdzający fakt wykonania prac badawczych przez Laboratorium i korzystania przez Spółkę z ich wyników - zawiera jedynie informacje, iż wykonana przez Centralne Laboratorium Przemysłu Tytoniowego praca badawcza o symbolu l RFP "Udoskonalenie metod produkcji rozsady", stanowiąca efekt badań prowadzonych w latach 1999-2000, zawiera dane, które pozwoliły Spółce na określenie zasad produkcji rozsady przy użyciu nowej technologii. Stwierdzenie, iż Spółka nie wykazała, że powyższe wydatki miały wpływ na uzyskane w 2000 r. przychody jest, więc zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. uzasadnione i nie stanowi naruszenia art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej. Ponadto podniesiono, że do wyjaśnień Spółki w tym zakresie ustosunkował się organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie podkreślono, że w wydanych decyzjach organy obu instancji wskazały konkretne dowody, na których oparły swoje stanowisko o nieuznaniu za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych na rzecz Laboratorium i stanowisko to uzasadniły.
Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B., zarzut o rażącym naruszeniu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej nie ma uzasadnienia. Za bezpodstawne uznano też twierdzenie Pełnomocnika o dokonaniu przez organ odwoławczy powierzchownej analizy stanu faktycznego oraz utożsamianiu "celu", do którego zmierzał podatnik ze "środkami", za pomocą, których cel ten osiągał. Brak przeprowadzenia analizy Pełnomocnik wywodzi z zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, iż "warunki, na jakich zawierane były umowy cywilnoprawne są wewnętrzną sprawą jej uczestników i są poza sferą zainteresowania organów podatkowych". Niewątpliwie - w ramach zasady swobody umów - strony mają prawo ułożyć stosunki prawne według swego uznania, byleby nie naruszały przepisów prawa i zasad współżycia społecznego. Organ podatkowy natomiast ma prawo dokonania oceny skutków umowy pod kątem przepisów prawa podatkowego, a w szczególności art. 15 ust. l ustawy o podatku dochodowym
od osób prawnych. Pod takim też kątem ocenione zostały wypłaty plantatorom dokonane na podstawie uchwały Nr 25/1999/2000 Komisji Funduszu Plantatorskiego. Dotyczyły one plantatorów, którzy posiadali zawarte kontrakty
na dostawę tytoniu w 1999 r. i którzy zrzekli się z dalszej jego uprawy, począwszy
od 2000 r. Nadmieniono, że nie stwierdzono, by wobec tych plantatorów Spółka miała zobowiązania w związku z rezygnacją z zawarcia dalszych umów kontraktacji. Z ustaleń kontroli wynika, bowiem, że umowy kontraktacji tytoniu były zawierane na okres jednego roku podatkowego. Integralną ich część stanowiły "szczegółowe warunki kontraktacji liści tytoniowych". Spółka mogła, więc zrezygnować
w następnym roku ze współpracy z plantatorami, którzy nie spełniali stawianych przez nią wymogów. Rezygnacja ta nie powodowała powstania roszczeń odszkodowawczych. Wobec powyższego uznano, iż wpłaty te nie mają wpływu
na przychód osiągnięty w 2000 r., ani też na przychody w przyszłych okresach.
Z takiego stanowiska nie można wyprowadzić wniosku o utożsamianiu przez organ odwoławczy celu i środków prowadzących do jego realizacji.
Ocena roli Okręgowego Związku Plantatorów Tytoniu przy zawieraniu umów kontraktacyjnych, na którą wskazuje skarżący i pominięcie, której zarzuca
w przyjętych przez organy ustaleniach, nie należy do kompetencji organów podatkowych.
Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniu Pełnomocnika
z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, iż dokonano rozróżnienia kosztów
na koszty racjonalne z gospodarczego punktu widzenia i koszty pozostające
w związku z uzyskiwanymi przychodami. Ze stwierdzenia: "Trwałe wyeliminowanie z dostaw tytoniu pochodzącego z najsłabszych jakościowo upraw jest w istocie działaniem racjonalnym z gospodarczego punktu widzenia..." nie można wywieść, iż chodzi tu o koszty. Zdaniem organów podatkowych Spółka nie wykazała, że podjęcie takiej decyzji wiązało się z poniesieniem, niezależnie od jej woli, jakichkolwiek kosztów. Wywód Pełnomocnika prowadzący do konkluzji,
iż wszystkie racjonalne działania podatnika pozostają w związku z uzyskiwaniem przychodu, a więc związane z tym wydatki są kosztami uzyskania przychodu wskazywałyby, w ocenie Dyrektora, na uznanie, iż utworzenie przez Spółkę Funduszu Plantatorskiego jest działaniem nieracjonalnym, gdyż wpłaty i odpisy dokonywane na ten Fundusz nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Organ odwo(awczy zauważy( jednocześnie, że wydatki wymienione w art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych mają również związek
z przychodami. Ustawodawca nie uznał ich jednak za koszty uzyskania przychodów. Nie każdy wydatek ponoszony przez podatnika i uzasadniony
z gospodarczego punktu widzenia jest kosztem uzyskania przychodów. Podstawą do ocen w tym przedmiocie są przepisy podatkowe odwołujące się do związku wydatku z przychodami podatnika. Zdaniem organów podatkowych, w przypadku tym związek taki nie istnieje. Związku takiego nie tworzą też uwarunkowania ekonomiczne, na które powołuje się skarżący, tj. konieczność uwzględnienia stanowiska Okręgowego Związku Plantatorów Tytoniu.
Odpowiadając na zarzut powołania się na tezę wyroku z dnia 29.01.1999 r., sygn. akt III SA 3155/97 wskazano, że organ odwoławczy nie twierdził, że wyrok ten zapadł na tle zbliżonego stanu faktycznego i że nie powołano go w celu manipulacji, lecz w celu odpowiedzi na stwierdzenie Spółki zawarte w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej: "Należy zauważyć, że ustawa nie uzależnia wydatku za koszt uzyskania przychodu od skutku w postaci powstania lub powiększenia konkretnego przychodu". Wskazano jedynie na zasadę kwalifikacji kosztów do kosztów poniesionych w celu uzyskania przychodów wyrażoną w tym wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:
Złożonej skardze nie można odmówić zupełnie słuszności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się już pogląd, że organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i również, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko, wówczas, gdy rozporządza całokształtem materiału dowodowego pozwalającym na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego (wyroki NSA z dnia 12.04.2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1608/98 opublikowany LEX nr 45250 oraz z dnia 25.02.2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2063/98 opublikowany LEX nr 42912).
Tymczasem, jak wynika z dołączonych do sprawy akt podatkowych, w toku postępowania podatkowego nie wyjaśniono charakteru wpłat na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K. udokumentowanych fakturami: Nr [...] z dnia [...].05.2000 r. oraz nr [...] z dnia [...].12.2000 r. oraz ich wpływu na uzyskanie przez Spółkę przychodu. Organy podatkowe poprzestały na ustaleniach, że tytułem prawnym tych wpłat była umowa prywatyzacyjna i dotyczyła Funduszu Plantatorskiego. Na tej podstawie uznały, że wpłaty te zgodnie z postanowieniami art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Rzeczywiście w myśl powołanego przepisu nie uważa się za koszty uzyskania przychodu odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika z wyjątkiem odpisów i wpłat wymienionych w punktach a) - c) wspomnianej ustawy. Przepisy art. 16 cyt. ustawy nie zawierają, jednak w żadnym z punktów ograniczenia, co do możliwości zaliczania w ciężar kosztów uzyskania przychodu wydatków sfinansowanych z takich funduszy, jak ma to np. miejsce w przypadku kosztów utrzymania zakładowych obiektów socjalnych, w części pokrytej ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ( art. 16 ust. 1 pkt 55 cyt. ustawy). Tym samym należy uznać, że decydującym warunkiem zaliczenia tych wpłat do kosztów uzyskania przychodu jest, w kontekście art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ich związek z przychodem.
W powołanym w odpowiedzi na skargę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku sygn. akt SA/Bk 1251/02, który zapadł w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. Sąd nie dysponował fakturami potwierdzającymi wpłaty na rzecz Centralnego Laboratorium Przemysłu Tytoniowego w K., ani wynikami prac badawczych, tym samym nie można uznać, że stan faktyczny w obu sprawach jest taki sam.
Nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem Pełnomocnika skarżącej Spółki w zakresie uznania za koszty uzyskania przychodu wpłat dokonanych na rzecz plantatorów tytoniu odmiany Burley, którzy zrezygnowali z dalszej jego uprawy.
Z ustaleń kontroli wynika bowiem, że umowy kontraktacji tytoniu były zawierane na okres jednego roku, a wypłacane plantatorom rezygnującym z upraw tytoniu kwoty miały charakter rekompensat (swoistych odszkodowań).
Art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych pos(uguje się pojęciem celu, tym samym dokonanie przez stronę wydatku powinno zak(adać uzyskanie przychodu (przy czym osiągnięcie przychodu nie jest wymagane). Podatnik oceniając wydatki pod kątem ich związku z prowadzoną dzia(alnością, powinien zak(adać ich obiektywne przyczynienie się do osiągnięcia przychodu. Przepisy o kosztach nie uwzględniają ani wydatków poniesionych na zwiększenie dochodu, ani wydatków na zmniejszenie kosztów.
Z powyższego wynika, że zap(ata rekompensat plantatorom, którzy zrezygnowali z upraw tytoniu i tym samym zaprzestali wspó(pracy ze Spó(ką nie mieści się w podatkowej definicji kosztów uzyskania przychodu. W ocenie Sądu,
u podstaw zapłaty za odstąpienie od zawarcia umowy kontraktacji tytoniu nie leży za(ożenie uzyskanie przychodu lecz, jak podniesiono w z(ożonej skardze, poprzez
"możliwość wyeliminowania zakupów od producentów oferujących surowiec
o niskiej jakości" zmniejszenie kosztów. Wyp(aty te wp(ynąć mogą nie na przychód lecz ewentualnie na wysokość dochodu uzyskiwanego przez Spó(kę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 121 ( 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez powo(anie w uzasadnieniu decyzji tezy wyroku NSA z dnia 29.01.1999 r. sygn. akt III SA 3155/97 należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzy( się ze strony Dyrektora Izby Skarbowej w B. "manipulacji"
i chęci wprowadzenia podatnika w b(ąd co do rzeczywistego stanu orzecznictwa. Omawiany wyrok, w ocenie Sądu, powo(any zosta(, jedynie w celu wskazania (przyjętej przez organy podatkowe), zasady kwalifikownia kosztów, których nie można odnieść do konkretnych przychodów, do kosztów poniesionych w celu uzyskania przychodów.
W orzeznictwie sądowoadministracyjnym ukszta(tował się pogląd,
że w ramach postępowania podatkowego organy podatkowe mają kompetencję do oceny zebranego materia(u dowodowego zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. W ramach tej oceny mieści się również prawo do oceny treści umów cywilnoprawnych zawartych przez podatnika, które mog(yby mieć wpływ na wysokość ciążących na nim zobowiązań podatkowych. Tym samym nie można zgodzić się z zarzutem pe(nomocnika, że organy podatkowe mia(y prawo, a nawet obowiązek dokonania oceny roli Okręgowego Związku Plantatorów Tytoniu przy zawieraniu umów kontraktacyjnych w ramach zasady swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na uwadze, wobec naruszenia przepisów art. 122 Ordynacji podatkowej, Sąd w oparciu o postanowienia art. 145 pkt 1 lit. c) i ( 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz.1270) uchyli( zaskarżoną decyzję. W oparciu o przepisy art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono,
że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, a o kosztach postępowania Sąd orzek( na podstawie art. 200 w związku z art. 205 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło