I SA/Bk 561/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi T. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia podatnika kosztami ustalenia wartości budowli przez biegłego oddala skargę W toku postępowania dotyczącego określenia T. P. S.A. w W. (dalej powoływana jako Skarżąca) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok Wójt Gminy P. postanowieniem z dnia [...].05.2009 r. nr [...] powołał biegłego celem wydania opinii na okoliczność określenia, czy światłowód (kabel wraz z rurą) należące do Skarżącej stanowią budowlę w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej powoływana jako u.p.o.l.) oraz na okoliczność ustalenia wartości ww. budowli stanowiącej przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2008 r. Organ podatkowy postanowieniem z dnia [...].07.2009 r. nr [...] ustalił wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść skarżąca Spółka oraz termin i sposób ich uiszczenia. Organ podatkowy wskazał w uzasadnieniu, że biegły określił wartość początkową budowli na kwotę 2.799.997,13 zł, natomiast podatnik zadeklarował w 2008 r. wartość budowli na kwotę 1.141.733 zł (2.308.840 zł w 2007 r.) Zatem wartość budowli określona w opinii jest wyższa co najmniej o 33% od wartości określonej przez podatnika w 2008 r., o której mowa w art. 4 ust. 7 u.p.o.l. W świetle tego, zgodnie z art. 4 ust. 7 u.p.o.l. oraz art. 269 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana jako o.p.), koszty ustalenia wartości budowli przez biegłego wynoszące 9.760 zł obciążają skarżącą Spółkę. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej Spółki złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie. Wskazał na art. 264 o.p., zgodnie z którym koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Odstępstwa od tej zasady zawarte są w art. 267-268 o.p., z których wynika, że stronę obciążają koszty, które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 267 § 1 pkt 1 o.p.). Zdaniem podatnika koszty sporządzenia opinii dotyczącej kwalifikacji linii kablowych oraz ich wartości na terenie Gminy P. poniesione zostały w interesie organu podatkowego oraz wynikały z ustawowego obowiązku organu przeprowadzenia postępowania podatkowego. Aby obciążyć stronę kosztami postępowania niezbędne jest kumulatywne spełnienie przesłanek zawartych w art. 267 § 1 pkt 1 o.p. Aby uznać, że koszty poniesione zostały w interesie strony, należy ten interes faktycznie wykazać, czego organ I instancji w sprawie nie uczynił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., postanowieniem z dnia [...].10.2009 r. Nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreśliło, że w myśl art. 267 § 1 pkt 4 o.p. stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Stosownie zaś do art. 4 ust. 7 u.p.o.l., w przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 % od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik. Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy nie zgodził się z podaną przez skarżącą Spółką w deklaracji wartością budowli i powołał biegłego, który dokonał wyceny budowli. Biegły określił wartość początkową budowli na kwotę 2.799.997,13 zł, natomiast podatnik zadeklarował w 2008 r. wartość budowli na kwotę 1.141.733 zł (2.308.840 zł w 2007 r.) Zatem wartość budowli określona w opinii jest wyższa co najmniej o 33% od wartości określonej przez podatnika w deklaracji na 2008 r., tym samym istniały podstawy do obciążenia skarżącej Spółki kosztami tejże opinii. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika dotyczącego naruszenia art. 267 § 1 pkt 1 o.p. organ uznał go za niezasadny, albowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, nie mógł więc być naruszony. Organ podatkowy oparł swoje rozstrzygnięcie o przepis art. 4 ust. 7 u.p.o.l. do zastosowania którego upoważnia cyt. wyżej przepis art. 267 § 1 pkt 4 o.p. Wprawdzie organ podatkowy nie wskazał na przepis art. 267 § 1 pkt 4 o.p., jednakże to uchybienie w ocenie Kolegium nie miało wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka i za pośrednictwem pełnomocnika wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia Wójta Gminy P. W ocenie strony skarżącej zaskarżone postanowienie narusza art. 4 ust. 7 u.p.o.l przez obciążenie skarżącej Spółki kosztami opinii biegłego dotyczącej ustalenia wartości budowli, pomimo iż nie zostały spełnione przesłanki ustalenia wartości budowli przez biegłego, gdyż wartość każdego środka trwałego została określona przez podatnika w ewidencji środków trwałych oraz nie zostało określone, których budowli dotyczyć ma opinia biegłego, w związku z czym nie wiadomo, których obiektów wartość ustalił biegły. Zdaniem pełnomocnika, wartość każdego składnika majątkowego Spółki określona jest w ewidencji środków trwałych i ta wartość odpowiada wartości z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Nie było zatem podstaw, aby ustalać tę wartość z wykorzystaniem opinii biegłego, a tym samym obciążać kosztami jej sporządzenia skarżącą Spółkę. Ponadto, zaskarżone postanowienie zdaniem strony skarżącej narusza art. 4 ust. 7 u.p.o.l. z tego powodu, że obciążono podatnika kosztami opinii biegłego, której przedmiotem była wartość wszystkich budowli, znajdujących się na terenie gminy P. Tymczasem art. 4 ust. 7 u.p.o.l. daje organowi podatkowemu kompetencję do ustalenia wartość konkretnej budowli, nie zaś zbioru budowli, choćby został on - rodzajowo - oznaczony przez organ podatkowy. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest wskazanie, jakiej konkretnie budowli dotyczyć ma ustalenie wartości przez biegłego, co z kolei poprzedzać musi ustalenie, że obiekt spełnia cechy budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem skarżącej Spółki dopóki nie zostanie ustalone, że obiekt jest budowlą w rozumieniu u.p.o.l., nie można ustalać jego wartości. Ponieważ organ nie dokonał w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, zatem określenie wartości budowli, w tym również jej szacowanie w trybie określonym w art. 4 ust. 7-8 u.p.o.l. było przedwczesne. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew wywodom skargi, zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu podatkowego I instancji odpowiadają prawu. Podstawą prawną wydania kwestionowanych przez skarżącą Spółkę postanowień był art. 267 § 1 pkt 4 o.p., zgodnie z którym stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 7 u.p.o.l. jeżeli podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego, z zastrzeżeniem ust. 8, który ustali tę wartość. W przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 % od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik. Z akt sprawy wynika, iż organ podatkowy I instancji, w trakcie wszczętego postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r., mając na uwadze treść wyroku tut. sądu z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 473/08, (zobowiązującego organy do przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na określenie przedmiotu i podstawy opodatkowania) wystąpił do skarżącej Spółki z pismem o dostarczenie protokołu odbioru końcowego robót budowlanych dotyczących robót liniowych zgodnie z pozwoleniami na budowę z [...] lutego 2001 r., [...] marca 2001 r. oraz [...] lipca 1996 r. Z uwagi, iż skarżąca Spółka nie przedłożyła powyższych dokumentów, organ I Instancji wydał postanowienie o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego na okoliczność określenia, czy światłowód (kabel wraz z rurą) należące do skarżącej Spółki stanowią budowlę w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.o.l. oraz na okoliczność ustalenia wartości ww. budowli stanowiącej przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2008 r. W ocenie Sądu, przyjąć należało, podobnie jak uczyniły to organy podatkowe obu instancji, iż istniały uzasadnione podstawy do przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego. Dla ustalenia w prawidłowy sposób stanu faktycznego sprawy, w tym przedmiotu i podstawy opodatkowania, z uwagi na brak współpracy ze strony podatnika, niezbędnym było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego – osoby dysponującej wiadomościami specjalnymi, w zakresie ustalenia wartości budowli stanowiących własność skarżącej Spółki. Biegły określił wartość początkową budowli na kwotę 2.799.997,13 zł, natomiast podatnik zadeklarował w 2008 r. wartość budowli na kwotę 1.141.733 zł (2.308.840 zł w 2007 r.) Zatem wartość budowli określona w opinii jest wyższa co najmniej o 33% od wartości określonej przez podatnika w deklaracji na 2008 r., tym samym istniały podstawy do zastosowania art. 4 ust. 7 u.p.o.l. i obciążenia skarżącej Spółki kosztami tejże opinii. Podkreślić należy, iż przepis art. 4 ust. 7 u.p.o.l. nie uzależnia obciążenia podatnika kosztami przeprowadzonej opinii biegłego od poniesienia ich w interesie strony, czy też zawinienia podatnika. Podstawą obciążenia podatnika kosztami jest okoliczność obiektywna – procentowa różnica pomiędzy wartością budowli ustaloną przez biegłego i wartością zadeklarowaną przez podatnika. Strona skarżąca nie kwestionowała wartości budowli określonej przez biegłego, jak również wartości wynikającej ze złożonej za 2008 r. deklaracji na podatek od nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 4 ust. 7 u.p.o.l. należało uznać je za bezpodstawne. Wbrew zarzutom strony skarżącej istniały podstawy do przeprowadzenia opinii biegłego w zakresie ustalenia wartości wszystkich budowli stanowiących własność Spółki, położonych na terenie całej gminy P. W złożonej za 2008 r. deklaracji na podatek od nieruchomości skarżąca Spółka w sposób ogólny, dotyczących wszystkich budowli położonych na terenie gminy P. wskazała wartość w kwocie 1 141 733 zł a zatem, skoro organ zakwestionował prawidłowość wskazanej wartości – opinia biegłego również musiała dotyczyć wszystkich budowli stanowiących własność skarżącej Spółki, położonych na terenie gminy. Wskazać również należy, iż z przedłożonej do akt opinii biegłego w sposób jednoznaczny wynika jakich konkretnie budowli ona dotyczy, z wyszczególnieniem ich położenia na terenie gminy P. Błędny jest zatem pogląd strony Skarżącej, iż nie zostało określone, których budowli dotyczyć ma opinia biegłego, w związku z czym nie wiadomo, których obiektów wartość ustalił biegły. Podobnie należało również ocenić zarzut skargi dotyczący przedwczesności przeprowadzenia opinii w zakresie wartości budowli, skoro organ nie wykazał, iż stanowią one przedmiot opodatkowania. Abstrahując od tego, czy taki zarzut może być skutecznie podniesiony w na etapie kwestionowania postanowienia o obciążeniu strony kosztami postępowania a nie w postępowaniu podatkowym dotyczącym określenia wysokości zobowiązania podatkowego, podkreślić należy, iż obowiązkiem organów podatkowych w prowadzonym postępowaniu jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, zarówno w odniesieniu do przedmiotu jak i podstawy opodatkowania. Wykonując ten obowiązek organ I instancji wydał postanowienie o powołaniu biegłego, wskazując, iż biegły rzeczoznawca powinien określić, czy obiekty budowlane stanowiące własność skarżącej Spółki są budowlą w rozumieniu u.p.o.l. oraz ustalić wartość budowli stanowiących przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Z tak sformułowanego postanowienia wynika, iż gdyby w ocenie biegłego obiekty budowlane nie były budowlami w rozumieniu u.p.o.l. nie musiałby określać ich wartości. Biegły dokonał ustalenia wartości jedynie tych obiektów budowlanych, które stanowiły budowle w rozumieniu u.p.o.l. Owszem, ocena czy linie kablowe położone w kanalizacji kablowej są telekomunikacyjnymi obiektami budowlanymi należała do organu podatkowego, jednakże ustalenie ich wartości z pewnością przekracza uprawnienia organu podatkowego i w tym zakresie niezbędna była opinia biegłego rzeczoznawcy. Zakres opinii, której opracowanie zlecono biegłemu służył bezpośrednio określeniu podstawy opodatkowania, tym samym obciążenie strony kosztami związanymi z jej wydaniem było uzasadnione. W związku z tym, że Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie naruszenia przepisów prawa, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.