I SA/Bk 574/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. K. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 stycznia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. M. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy jest działalność gospodarcza, miesięczny dochód uzyskiwany z tego tytułu to kwota około 2.000 zł. Skarżący nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. M. K. stwierdził, że wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej tj. 37.159 zł przekracza jego możliwości finansowe (k. 24 – 25). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki: energia elektryczna – 240 zł; woda – 120 zł; telefon – 160 zł; lekarstwa – 100 zł; żywność – 700 zł. Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą J. M. K. "H." z siedzibą w H. Wnioskodawca aktualnie nie posiada tytułu prawnego do następujących nieruchomości w H.: przy ul. [...], przy ul. [...]; przy ul. [...]. Skarżący dzierżawi nieruchomość o powierzchni około 400 m2 przy ul. [...] w F. J. M. K. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości przy ul. [...] w S., składuje tam jedynie towar. Nieruchomość przy ul. [...] w W. stanowi własność D. K., jako jej majątek odrębny. Wnioskodawca podkreślił, że nie posiada majątku w postaci nieruchomości gruntowych i lokalowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący dołączył do akt sprawy: rachunki i faktury dokumentujące ponoszone wydatki za wodę i prąd (k. 32 i k. 34); wykaz środków trwałych (k. 44 – 45); raporty wspomagające wyliczenie miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy (k. 46 – 53); PIT 36 wnioskodawcy za 2013 r. (k. 36 – 43) oraz wyciągi z rachunków bankowych (k. 31; k. 33; k. 35). Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r., referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na wysokość przychodu uzyskiwanego przez Skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. "H." wygenerowało przychód 27.638.492,42 zł (zaliczki miesięczne na podatek dochodowy za listopad 2014 r.), co stanowi średnio w przeliczeniu na poszczególne miesiące 2.512.590 zł. Jest to znaczna kwota świadcząca o dużym potencjale finansowym wnioskodawcy zwłaszcza, że prowadzona przez niego firma uzyskała dodatni wynik finansowy – dochód w kwocie 29.695,20 zł (listopad 2014 r.). Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego złożył sprzeciw, wskazując na dokonanie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących możliwości finansowych wnioskodawcy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na ponoszenie znacznych kosztów sądowych, występujących w niniejszej sprawie. Trudno bowiem przyjąć, że jednorazowy dochód w listopadzie 2014 r. rzędu około 30 000 zł pozwoli Skarżącemu na pokrycie wpisu sądowego w wysokości około 37 000 zł. Zaznaczył, że prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza przynosi wymierne straty finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 37 159 zł. W ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego kosztów w tej wysokości nie będzie stanowiło uszczerbku w jego utrzymaniu koniecznym. Zauważyć bowiem należy, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w 2013 r. uzyskał przychód w wysokości ponad 91,7 mln zł. Niewątpliwie w tym okresie działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącego była niebagatelnych rozmiarów. Z dokumentów nadesłanych przez Skarżącego, a dotyczących roku 2014 wynika, że za ten okres przychody z działalności również były bardzo wysokie. W listopadzie 2014 r. firma Skarżącego osiągnęła dochód blisko 30.000 zł, przy przychodach sięgających blisko 30 mln zł. Wartość netto posiadanych środków trwałych to blisko 90 000 zł. Z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów wynika, że za 2013 r. działalność gospodarcza Skarżącego przyniosła stratę w wysokości około 1,8 mln zł, zaś na rachunku bankowym, na koniec października 2014 r. figurował debet w wysokości ponad 4,5 mln zł. Z nadesłanych przez Skarżącego dokumentów niewątpliwie wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Jednak nie wynika z nich, aby Skarżący na tej podstawie złożył wniosek o upadłość. Rozumieć zatem należy, że wykazywane przez Skarżącego straty stanowią bilansowaną nadwyżkę kosztów nad przychodami, nie oznaczają zaś braku środków finansowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Podkreślić należy, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oznacza to, że ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prowadząca działalność gospodarczą, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Tymczasem, jak wynika z dołączonego do akt wyciągu z rachunku bankowego (k. 35 akt), mimo zablokowania na nim kwoty ponad 4,5 mln zł, w dniu [...] października 2014 r. została wypłacona w bankomacie kwota 10 000 zł. Z kolei z raportu o środkach trwałych (k. 44 akt) wynika, że Skarżący w 2014 r. zakupił dwa laptopy o wartości ponad 4 000 zł oraz trzy przecinarki o wartości blisko 70 000 zł. Nie jest zatem prawdą, jak twierdzi Skarżący, że wykazywana strata z prowadzonej działalności gospodarczej oznacza, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, mogącymi stanowić pokrycie wymaganego przepisami, wpisu sądowego od skargi. Wobec powyższych okoliczności należało uznać, iż Skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.