I SA/Bk 575/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej oddala skargę. Skarżoną decyzją z [...] października 2009 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] września 2009 r. nr [...], wydane w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji i odmowy przyznania Panu S. O. (dalej również jako "Skarżący") renty strukturalnej. Organy ustaliły, że Skarżący złożył 27 lutego 2006 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, a następnie w dniu 18 kwietnia 2006 r. przedłożył akt notarialny Rep. A Nr [...], z którego wynika, że wraz z małżonką Panią D. O. umową darowizny z dnia [...] kwietnia 2006 r., przekazał następcy gospodarstwo rolne, stanowiące własność małżonków na prawach wspólności ustawowej. Przekazujący gospodarstwo rolne zapewnili, iż "przekazali wszystkie użytki rolne będące zarówno przedmiotem odrębnej własności jak również przedmiotem ich współwłasności". W dniu 18 kwietnia 2006 r. małżonkowie złożyli również oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, będących zarówno przedmiotem odrębnej własności ubiegającego się o rentę strukturalną jak i małżonka, jak również współwłasności małżeńskiej oraz współwłasności z osobami innymi niż małżonek. W konsekwencji, decyzją z [...] maja 2006 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. po weryfikacji ww. dokumentów przyznał Skarżącemu rentę strukturalną od miesiąca kwietnia 2006 r. do marca 2016 r. W dniu 9 sierpnia 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego powziął informację o wystąpieniu nowych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji przyznającej Skarżącemu rentę strukturalną. Z uzyskanych informacji wynikało, bowiem, że Skarżący nie zgłosił do przekazania i nie przekazał w trybie renty strukturalnej gruntów powierzchni większej niż 0,50 ha użytków rolnych stanowiących odrębną własność małżonki Skarżącego. Po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego ustalono, że Pani D. O. - żona beneficjenta do [...] grudnia 2007 r. była współwłaścicielką w 1/6 części nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej 4,77 ha, w której użytki rolne stanowiły 4,21 ha. Współwłaściciele tej nieruchomości - Pani D. O. i Pan J. M., [...] grudnia 2007 r. sprzedali z gospodarstwa rolnego jedną z działek o powierzchni 1,68 ha użytków rolnych (akt notarialny Rep. A Nr [...]). Żona beneficjenta od [...] grudnia 2007 r. pozostaje więc współwłaścicielką w 1/6 części nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej 3,09 ha, w której, użytki rolne stanowiły 2,53 ha. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał [...] września 2009 r. decyzję nr [...], na mocy której uchylił decyzję z [...] maja 2006 r. i odmówił przyznania Skarżącemu renty strukturalnej. Dyrektor Oddziału ARiMR w Ł. utrzymując powyższą decyzję w mocy odwołał się do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114 poz. 1191, ze zm.) i uznał, że w sprawie nie zostały wypełnione dyspozycje § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. "b", § 9 pkt 1 i § 20 pkt 7 tego aktu. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący, który otrzymał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków do otrzymania renty strukturalnej, w terminie 6 miesięcy od dnia jego otrzymania powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Organ wskazał, że bezspornie ustalono, iż Skarżący 10 kwietnia 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru), otrzymał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków do otrzymania renty strukturalnej, a zatem termin 6 - miesięczny na wyzbycie się wszystkich użytków rolnych będących zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej minął 10 października 2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego dodał, że żaden z przedłożonych przez Skarżącego w dniu 18 kwietnia 2006 r. dokumentów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, nie zawierał wzmianki o posiadaniu przez małżonkę Skarżącego we współwłasności z bratem gospodarstwa rolnego o powierzchni całkowitej 4,77 ha, w którym użytki rolne stanowiły 4,21 ha. Zatem Skarżący i jego małżonka złożyli nieprawdziwe oświadczenie o zbyciu wszystkich użytków rolnych, przez co wprowadzili w błąd organ rozstrzygający sprawę, bowiem informacje zawarte w akcie notarialnym Repertorium A Nr [...] i oświadczeniach stanowiły podstawę do przyznania renty strukturalnej. Organ wskazał ponadto, że żona Skarżącego w dniu [...] grudnia 2007 r. z drugim współwłaścicielem sprzedała z majątku odrębnego jedną z działek z nieruchomości rolnej tj. działkę o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 1,68 ha, przez co posiada dalej we współwłasności z bratem J. M. gospodarstwo rolne o powierzchni 2,53 ha (UR). W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zebrany w sprawie materiał dowodowy ujawnił bezspornie fakt przekazania - w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia otrzymania przez Skarżącego postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej - tylko gospodarstwa rolnego stanowiące własność strony i jego małżonki. Użytki rolne stanowiące majątek odrębny Pani D. O. nie zostały przekazane przejmującemu. Organ podniósł, że z treści § 6 ust. 1 pkt 1, § 9 pkt 1 i § 20 pkt 7 cyt. rozporządzenia, pojęcie "gospodarstwa rolnego" wskazuje na jego charakter podmiotowy, co oznacza, że chodzi tu o powierzchnię użytków rolnych stanowiących własność (współwłasność) rolnika i jego małżonki, zarówno majątku dorobkowego jak i majątków odrębnych każdego z małżonków. W związku z tym przekazanie gospodarstwa rolnego nie może dotyczyć tylko wyłącznie jednego gospodarstwa nie uwzględniając przy tym faktu posiadania innego gospodarstwa rolnego przez drugiego z małżonków. Organ ustalił więc, że nie zostały spełnione warunki przewidziane w ww. przepisach prawa, bowiem po przyznaniu Skarżącemu renty strukturalnej, jego współmałżonka do [...] grudnia 2007 r. była współwłaścicielką w 1/6 części nieruchomości rolnej, w której użytki rolne stanowiły 4,21 ha, a od [...] grudnia 2007 r. posiada udział 1/6 w gospodarstwie o powierzchni 2,53 ha. W skardze złożonej do tut. Sądu, Pan S. O. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając błędną wykładnię § 6 w zw. z § 9 oraz § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez nietrafne przyjęcie, że Skarżący nie przekazał całego gospodarstwa rolnego, albowiem po przyznaniu mu renty strukturalnej jego współmałżonka do [...] grudnia 2007 r. była współwłaścicielką w 1/6 nieruchomości rolnej, w której użytki rolne stanowiły 4,21 ha a od [...] grudnia 2007 r. posiada udział 1/6 w gospodarstwie o pow. 2,53 ha użytków rolnych. Zdaniem Skarżącego organy naruszyły również art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, albowiem samo bycie przez małżonkę Skarżącego współwłaścicielką gruntów powyżej 0,5 ha aczkolwiek jest okolicznością nową, nieznaną organowi w momencie wydawania decyzji to jednak nie jest okolicznością istotną tzn. taką, która by miała wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy w tym przypadka uchylenie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Skarżący podniósł, że przekazał w całości gospodarstwo rolne wymienione we wniosku, a zatem spełnił kryterium wymienione w art. 6 ust. 1 pkt. 2 lit. "c" cytowanego rozporządzenia. Ze sformułowania "tego gospodarstwa" użytego w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika, że przepis ten dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego wymienionego we wniosku, a nie dotyczy wszystkich odrębnych gospodarstw rolnych posiadanych przez rolnika czy też jego małżonkę. Dodał, że jego małżonka będąc jedynie współwłaścicielką w 1/6 gospodarstwa rolnego o pow. 4,21 użytków rolnych oddalonej 50 km od miejsca zamieszkania, nie prowadziła z tegoż gospodarstwa rolnego komercyjnej działalności. Co więcej [...] września 2006 r. została zawarta dzierżawa tego gospodarstwa na okres 10 lat. Dzierżawca opłacając podatek rolny prowadzi to gospodarstwo rolne, którego współwłaścicielką jest D. O. i pobiera także dopłaty z Unii z tytułu tegoż prowadzonego gospodarstwa rolnego. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący przytoczył wyroki sądów administracyjnych (m.in. wyrok NSA z 15 maja 2007 r. II GSK 382/06, wyroki WSA w Bydgoszczy z 25 stycznia 2008 r. I SA/Bd 789/07, z 16 kwietnia 2008 r. I SA/Bd 43/08). Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sprawa niniejsza dotyczy uchylenia, po wznowieniu postępowania, dotychczasowej decyzji przyznającej Skarżącemu rentę strukturalną, a w konsekwencji odmowy przyznania takiej renty. Warunki i tryb przyznawania rent strukturalnych określa przywoływane na wstępie rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Przepis § 4 rozporządzenia wskazuje warunki, które rolnik powinien spełnić by uzyskać prawo do renty strukturalnej. Jednym z nich jest przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1. Zastrzeżenie to stanowi natomiast o dopuszczalności pozostawienia przez rolnika i jego małżonka jedynie łącznej powierzchni użytków rolnych nie przekraczającej 0,50 ha, przy czym działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służyć ma wyłącznie zaspakajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym – w tym przypadku uważa się za spełniony warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez rolnika starającego się o rentę strukturalną. Przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz następcy może nastąpić wg § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego lub c) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków albo umowy w formie aktu notarialnego. Cytowany akt wydany został na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Wspieranie rozwoju obszarów wiejskich jest elementem wspólnej polityki rolnej. Interpretacja krajowych przepisów dotyczących wspierania rozwoju takich obszarów powinna uwzględniać więc cele regulacji, zawarte w przepisach wspólnotowych, które to przepisy stanowiły wytyczne dla rozwiązań prawnych przyjętych w polskim prawodawstwie. Takimi regulacjami były np. obowiązujące do końca 2009 r. rozporządzenie z 17 maja 1999 r. Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE. L Nr 160, poz. 80 ze zm.) oraz obowiązujące do końca 2006 r. rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) - (Dz. U. UE L Nr 153, poz. 30 ze zm.). Powyższe akty prawa wspólnotowego uwzględniają postanowienia Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004, Nr 90, poz. 864/2). Analizując cele wspólnotowych regulacji dotyczących wspierania obszarów wiejskich, na pierwszy plan wysuwa się zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej. Istotna jest poprawa struktury agrarnej obszarów wiejskich, której priorytetem ma być istnienie silniejszych ekonomicznie gospodarstw rolnych. Jednym z elementów polityki wspólnotowej zmierzającej do osiągnięcia takich celów jest stworzenie warunków dotyczących pomocy dla przejścia producenta rolnego na wcześniejszą emeryturę, które w przepisach krajowych przybrały formę uzyskiwania rent strukturalnych. Takim zabiegiem zmierza się do zaprzestania prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej przez starszych rolników i doprowadzenie do przekazania gospodarstw rolnych młodszym rolnikom dla poprawy rentowności tych gospodarstw. Uwzględniając cele omawianych regulacji Sąd pragnie podkreślić, że w orzecznictwie wyrażony został pogląd o takim interpretowaniu § 6 ust. 1 pkt 1 krajowego rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r., aby w zamian za prawo do renty strukturalnej uprawniony do niej, jak i jego małżonek, przekazali na rzecz nabywcy lub nabywców prawo własności do wszystkich gruntów rolnych, bez względu na to w zakres ilu gospodarstw rolnych grunty te wchodzą, za wyjątkiem jednak gruntów przeznaczonych na własne potrzeby uprawnionego o powierzchni do 0,5 ha (zob. wyrok NSA z 21 października 2008 r. II GSK 420/08, LEX nr 516792). Wykładnia taka najpełniej oddaje priorytety w restrukturyzowaniu rolnictwa wspólnotowego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko i przyjmuje za własne. Stąd też jednym z koniecznych warunków, które musi spełnić rolnik występujący o rentę strukturalną jest przekazanie wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład jego gospodarstw rolnych, będących zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. Może on (jak również jego małżonek) pozostać jedynie posiadaczem (współposiadaczem) użytków rolnych o powierzchni nie przekraczającej 0,5 ha. Przenosząc powyższe rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że Skarżący i jego małżonka w terminie 6 miesięcy od doręczenia postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do otrzymania renty strukturalnej (10 kwietnia 2006 r.), nie przenieśli na rzecz następcy wszystkich gruntów. Jak bowiem wynika z akt sprawy żona Skarżącego do [...] grudnia 2007 r. była współwłaścicielką w 1/6 części nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej 4,77 ha, w której użytki rolne stanowiły 4,21 ha, a od [...] grudnia 2007 r. pozostaje natomiast współwłaścicielką w 1/6 części nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej 3,09 ha, w której, użytki rolne stanowiły 2,53 ha. Status majątkowy małżonki Skarżącego nie był organom znany w chwili wydawania decyzji o przyznaniu stronie renty strukturalnej. Fakt legitymowania się przez Panią D. O. prawem do własności części gruntów w gminie T. istniał przy tym w momencie wydawania tego rozstrzygnięcia. Dlatego też organ był uprawniony do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia okoliczność zawarcia w dniu [...] września 2006 r. umowy dzierżawy między Panią D. O. i J. M. (wydzierżawiający) oraz Panem Z. M. (dzierżawca), dotyczącej gruntu, którego współwłaścicielką w 1/6 była małżonka Skarżącego. Sam fakt wydzierżawienie tego gruntu nie powoduje, że w przeciągu 6 miesięcy od doręczenia Skarżącemu postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do otrzymania renty strukturalnej, małżonkowie O. przekazali następcy gospodarstwo rolne w całości. Jak bowiem wykazano w przeprowadzonym postępowaniu umowa darowizny z [...] kwietnia 2006 r. sporządzona w formie aktu notarialnego nie dotyczy wszystkich gruntów małżonków O. Jednocześnie z aktu tego wynika, że intencją stron było przekazanie gospodarstwa rolnego przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy (§ 6 ust. 1 pkt lit. "a" rozporządzenia), a nie powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków albo umowy w formie aktu notarialnego (§ 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" rozporządzenia). Z powyższych względów za prawidłowe należy uznać ustalenia organów, że Skarżący niespełnienia warunków z § 6 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, gdyż w terminie, o którym mowa w § 20 ust.7 nie przekazał całości gospodarstwa rolnego na rzecz następcy. Bezspornym jest również, że organ w dacie orzekania nie wiedział, że małżonka Skarżącego w momencie wydawania tego rozstrzygnięcia była współwłaścicielką gruntów w gminie T. o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. To zaś stanowiło uzasadnioną podstawę do uchylenia decyzji z [...] maja 2006 r. nr [...] i odmowy przyznania Skarżącemu renty strukturalnej w wyniku wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.