I SA/Bk 592/14
WyrokWSA w Białymstoku2015-02-11
Skład orzekający: Andrzej Melezini, Paweł Janusz Lewkowicz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił powierzchnię działek rolnych kwalifikujących się do płatności ONW, uwzględniając wyniki kontroli administracyjnej i terenowej, a także czy prawidłowo zastosował przepisy dotyczące tolerancji pomiaru i sankcji za zaniżenie powierzchni?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo ustalił powierzchnię działek rolnych kwalifikujących się do płatności ONW. Kontrola administracyjna i terenowa zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zastosowana metodologia pomiaru, w tym tolerancja strefy buforowej, była zgodna z prawem unijnym. Dowód w postaci "Raportu z czynności kontrolnych" z maja 2012 r. nie mógł podważyć ustaleń dotyczących płatności za rok 2010, ponieważ dotyczył innego okresu i innego postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności, jednak organ stwierdził zawyżenie zadeklarowanej powierzchni o 0,12 ha na podstawie kontroli administracyjnej i terenowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA dotyczących zbierania dowodów i oceny dowodów, a także naruszenie przepisów unijnych dotyczących tolerancji pomiaru. Sąd pierwszej instancji uchylił poprzednią decyzję, ale NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na braki w uzasadnieniu. Następnie WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 oddala skargę
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako ARiMR) w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z [...] stycznia 2012 r., nr [...] przyznającą E. S. (dalej: "Skarżący") pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010.
Organ wskazał, że Skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR
w W. M. wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 do działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 18,40 ha. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono zawyżenie zadeklarowanej powierzchni w odniesieniu
do ONW o 0,12 ha. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły działek oznaczonych jako: A, P i Z. Powyższe ustalono na podstawie pomiarów dokonanych przy użyciu narzędzi informatycznych (ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS) oraz w oparciu
o wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniu [...] lipca 2011 r.
Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. stwierdził,
że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich
i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.), wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar,
o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009
z dnia 30 listopada 2009 r., określony w systemie identyfikacji działek rolnych,
o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Uzyskanie płatności ONW, oprócz spełnienia określonych prawem warunków, uzależnione jest też od pozytywnego wyniku kontroli administracyjnej, której każdorazowo poddawany jest wniosek. W przypadku stwierdzenia w wyniku przeprowadzonych kontroli nieprawidłowości polegających
na zawyżeniu powierzchni działek rolnych, stosuje się sankcje w sposób uregulowany w art. 16 rozporządzenia (WE) nr 1975/2006. Z art. 16 ust. 1 akapit 3 tego rozporządzenia wynika, że w przypadku, gdy różnica między obszarem zadeklarowanym do płatności w ramach danej grupy upraw, a obszarem stwierdzonym wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje
do powierzchni stwierdzonej zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE)
nr 796/2004, zastąpionego z dniem 1 stycznia 2010 r. rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku E. S. zarzucił decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.:
– naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej
w skrócie "k.p.a."), poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności dokonania bezpośrednio pomiarów na gruncie działek rolnych A, P i Z.
– naruszenie art. 80 k.p.a., przez dowolną, a zatem sprzeczną z zasadą swobody oceny dowodów ocenę dotychczas zebranych dowodów, w tym oświadczeń rolnika, właściciela działek, który na nich pracuje od 50 lat.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz
o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Skarżący podniósł,
że zaskarżona decyzja została wydana także z obrazą art. 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym tolerancja pomiaru jest dokonywana przy uwzględnieniu 1,5 metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki. Podczas rozprawy Skarżący sprecyzował, że chodzi o przepis art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji Europejskiej 1122/2009. Ponadto, zdaniem Skarżącego, prawidłowość zadeklarowanych przez Skarżącego powierzchni potwierdzają wyniki kolejnej kontroli z maja 2012 r.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 177/12 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł..
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawie rozpoznanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a to skutkowało wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W oparciu o "Raport
z czynności kontrolnych" z dnia [...] maja 2012 r. sporządzony przez organu ARiMR (dotyczący kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego), Sąd stwierdził, że zadeklarowana przez Skarżącego we wniosku na 2010 r. powierzchnia działki A (2,68 ha) oraz działki P (0,34 ha) jest zgodna z powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli w maju 2012 r., natomiast w przypadku działki Z, powierzchnia zadeklarowana (0,55 ha) nieznacznie odbiegała od powierzchni stwierdzonej podczas kontroli (0,51 ha). Zdaniem Sądu dowód z "Raportu z czynności kontrolnych" z dnia [...] maja 2012 r. podważa prawidłowość dokonanych w tej sprawie ustaleń stanu faktycznego. Wprawdzie dowód ten nie istniał w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, jednak istniała wówczas okoliczność w postaci faktycznej powierzchni działek. Z uwagi na to Sąd uznał, że okoliczność ta ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy i sama w sobie może stanowić przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zaistnienie takiej przesłanki dawało podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. WSA w Białymstoku nakazał przy tym, by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy odniosły się do wyników kontroli przeprowadzonej [...] maja 2012 r.
w gospodarstwie Skarżącego. Dodatkowo Sąd nakazał organom administracji, by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zbadały, czy zaistniałe w niniejszej sprawie zmniejszenie (związane z zawyżeniem deklarowanej powierzchni o 0,04 ha) przekracza równowartość kwoty 100 euro.
W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej złożonej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. od wyroku WSA w Białymstoku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 963/13 uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA
w Białymstoku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia określonych w art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U.
z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), warunków uznania
go za prawidłowe, a przez to dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kwestionując
w istocie dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia faktyczne odnośnie do powierzchni niektórych działek zgłoszonych przez Skarżącego do płatności ONW na 2010 r., Sąd pierwszej instancji nie wskazał, jakie przepisy prawa materialnego determinowały kierunek ustaleń faktycznych w sprawie. Niejasne jest również stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie przedstawionego dopiero na etapie postępowania sądowego dowodu w postaci "Raportu z czynności kontrolnych" z dnia [...] maja 2012 r. WSA uznał, że dokument ten wskazuje na okoliczność w postaci faktycznej powierzchni działek, która istniała w dacie wydania decyzji i świadczy
o spełnieniu hipotezy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., to znaczy wystąpieniu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, Sąd pierwszej instancji upatruje w nieprawidłowym określeniu przez organy administracji powierzchni spornych działek. Sąd nie wyjaśnia jednak powodów takiej oceny,
w szczególności w uzasadnieniu wyroku nie wskazuje, dlaczego uznaje
za nieprawidłowe ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego
w trakcie kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniu 1 lipca 2011 r. Nielogiczne
są również w tym zakresie wskazania co do dalszego postępowania, jakich Sąd pierwszej instancji udzielił Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR. Niewiadomo bowiem w jaki sposób organ ten miałby "odnieść się do wyników kontroli przeprowadzonej [...] maja 2012 r. w gospodarstwie Skarżącego", skoro Sąd stanowczo uznał, że powierzchnie działek stwierdzone podczas tej kontroli były powierzchniami rzeczywistymi, a nadto na ich podstawie wyliczył wielkość zawyżenia zadeklarowanych gruntów rolnych.
Wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji został zobligowany do dokonania wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, wskazania jakie ustalenia faktyczne należało poczynić,
a następnie oceny, czy organy administracji zgodnie z prawem przeprowadziły postępowanie dowodowe i czy przy tak poczynionych ustaleniach prawidłowo zastosowały właściwe w sprawie prawo materialne. Sąd powinien się również odnieść do dowodu w postaci "Raportu z czynności kontrolnych" z dnia [...] maja
2012 r. oceniając, czy wskazuje on na zaistnienie w sprawie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Podstawę materialnoprawną skarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.).
Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi
w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": (1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: (a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo (b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; (2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych
w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia
30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; (3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku,
w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; (4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów
o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; (5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a
i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).
Przepis § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wysokość płatności ONW
w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)
nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, określony
w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL.2006.368.74 ze zm.) wnioski
o wsparcie i kolejne wnioski o płatność są sprawdzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację przestrzegania warunków przyznawania wsparcia. Państwa członkowskie korzystają ze zintegrowanego systemu administrowania i kontroli (dawniej ZSZiK - nazwa zintegrowanego systemu zmieniona rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.) przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 1782/2003 tytuł II rozdział 4.
Stosownie do art. 14 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009
z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE)
nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16 ze zm.) każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli (zwany dalej "systemem zintegrowanym"). System zintegrowany obejmuje następujące elementy: (a) skomputeryzowaną bazę danych; (b) system identyfikacji działek rolnych; (c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności;
(d) wnioski o pomoc; (e) zintegrowany system kontroli; (f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego rolnika, który składa wniosek o pomoc.
Zgodnie z art. 17 ww. rozporządzenia system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 (tzw. system LPIS).
Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1975/2006 przeprowadza się kontrole administracyjne wszystkich wniosków o wsparcie i wniosków o płatność; kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola za pomocą działań administracyjnych jest możliwa i stosowna. Kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe tam, gdzie jest to możliwe i stosowne, m.in. względem danych zawartych w zintegrowanym systemie administrowania i kontroli (dawniej ZSZiK). Kontrole krzyżowe odnoszą się przynajmniej do działek i zwierząt gospodarskich objętych danym działaniem wsparcia w celu zapobieżenia wszelkim nienależnym wypłatom pomocy finansowej.
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) ewidencję producentów, ewidencję gospodarstw rolnych, ewidencję wniosków o przyznanie płatności oraz system identyfikacji działek rolnych Agencja prowadzi w formie elektronicznej, zapewniając ochronę i zabezpieczenie danych przed ich utratą oraz nieuprawnionym do nich dostępem. Według art. 9a ust. 1 ww. ustawy system identyfikacji działek rolnych zawiera: (1) wektorowe granice oraz powierzchnie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009; (2) identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte
w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Z kolei zgodnie z art. 9a ust. 2 do prowadzenia systemu, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w szczególności:
(1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego
i kartograficznego; (2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej
na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; (3) dane
z wniosków o przyznanie płatności; (4) wyniki kontroli na miejscu, o których mowa
w rozporządzeniu nr 1122/2009 oraz rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1975/2006
z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74, ze zm.).
Stosownie do art. 6 rozporządzenia nr 1122/2009 system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, stosowany jest na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego, co gwarantuje jednoznaczną identyfikację każdej działki referencyjnej. Na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych.
Kontrole administracyjne wniosków o płatność ONW mające na celu wykrycie nieprawidłowości dotyczących w szczególności różnicy między działkami rolnymi zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku, a działkami odniesienia zawartymi
w systemie identyfikacji działek rolnych przeprowadzane są zatem przy użyciu wskazanych wyżej narzędzi informatycznych (ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS).
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) Agencja przeprowadza kontrole, w tym kontrole na miejscu w zakresie określonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy. Szczegółowe zasady przeprowadzania kontroli zostały określone w rozporządzenia Komisji (WE)
nr 1975/2006.
Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną może zatem zostać ustalona zarówno w wyniku kontroli administracyjnej, jak
i w wyniku kontroli na miejscu. Wyniki uzyskane w drodze jednego lub drugiego rodzaju kontroli mają równoprawne znaczenie.
W kontrolowanej sprawie organ oparł się o wyniki kontroli administracyjnej wniosku Skarżącego (dokonanej przy użyciu narzędzi informatycznych), a także
o wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2011 r. Na podstawie kontroli administracyjnej ustalono, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku
o przyznanie płatności ONW na rok 2010 wynosi 18,40 ha, zaś powierzchnia stwierdzona 18,28 ha. Odnośnie poszczególnych działek stwierdzone nieprawidłowości kształtowały się następująco: odpowiednio: A/A1 - 2,68 i 2,66, P/P1 – 0.34 i 0,33 i Z - 0,55 i 0,45.
W dniu [...] lipca 2011 r. w ramach kontroli na miejscu została zweryfikowana powierzchnia działki rolnej Z położonej na dwóch przylegających działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...], obręb Ż. W., gmina K. Z czynności tych sporządzono raport, z którego wynika, że uwzględniono, iż na część działki
nr [...] zachodzą korony drzew rosnących na sąsiedniej działce nr [...]. Ustalona przez inspektorów wykonujących czynności kontrolne powierzchnia części działki rolnej Z położonej na działce ewidencyjnej nr [...] jest równa 0,42 ha.
Jak wynika z pisma z dnia [...] grudnia 2011 r. zespół kontrolny nie dokonał pomiaru uprawy w odniesieniu do części działki rolnej Z leżącej na działce ewidencyjnej nr [...], ponieważ nie dysponował podkładem geodezyjnym.
Powierzchnia deklarowana działki rolnej Z w granicach danej działki ewidencyjnej była równa odpowiednio 0,51 ha na działce nr [...] i 0,04 ha na działce nr [...]. Mając na uwadze powyższe, organ w odniesieniu do części działki rolnej Z położonej na części działki ewidencyjnej nr [...] przyznał płatności do powierzchni deklarowanej, tj. 0,04 ha. Natomiast zawyżenie powierzchni zostało stwierdzone jedynie w odniesieniu do części omawianej działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...].
Jak wyjaśnił organ, kontrola na miejscu została przeprowadzona zgodnie
ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią w sposób prawidłowy i zgodny
z obowiązującymi przepisami prawa. Działki rolne są lokalizowane przez inspektorów w terenie za pomocą map i GPS-u, a pomiary dokonywane są za pomocą GPS-u.
W realizacji kontroli terenowej bierze udział zespół wyspecjalizowanych inspektorów terenowych, którzy zostali przeszkoleni i wyposażeni w wysokiej jakości sprzęt pomiarowy. Specjalistyczne oprogramowanie jest zintegrowane z urządzeniami pomiarowymi, przystosowanymi do pracy w trudnych warunkach terenowych. Instrumenty GPS, użyte do kontroli, spełniają wymagania norm krajowych i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni.
Organ wskazał, że Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu W.-M. w O. na zlecenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadziła w roku 2008 ekspertyzę urządzeń GPS w sprawie określenia zasad obliczania maksymalnych wartości tolerancji. Z przeprowadzonej ekspertyzy wynika, iż testowane odbiorniki spełniają wymagania wynikające z zapisów art. 30 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L Nr 141
z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm., zastąpionego z dniem 1 stycznia 2010 r. rozporządzeniem Komisji (WE) 1122/2009) i mogą być wykorzystywane do kontroli obszarowych.
Nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego dokonania błędnych pomiarów, ze względu na nieobecność strony przy kontroli na miejscu. Zgodnie
z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Na Agencji nie ciąży zatem obowiązek powiadamiania rolników o przeprowadzeniu kontroli na miejscu. Agencja może powiadomić o tym fakcie rolnika, ale jedynie wtedy, gdy nie zagraża to celowi kontroli. Sam brak powiadomienia Skarżącego o czynnościach kontrolnych nie oznacza, że wskazany przepis został naruszony. Jak wyjaśniono w piśmie
z [...] listopada 2011 r., urządzenia pomiarowe, którymi dokonywany jest pomiar pozwalają na precyzyjne określenie lokalizacji deklarowanych działek rolnych, nie jest do tego niezbędna obecność wnioskodawcy.
Skarżący skutecznie nie podważył wyników kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym. Należy zgodzić się z organami, że kontrola ta została przeprowadzona w sposób właściwy, zgodnie z obowiązującymi przepisami i została prawidłowo udokumentowana w formie protokołu z czynności kontrolnych. Mając
na uwadze zgłoszone przez Skarżącego zastrzeżenia do wyników kontroli
na miejscu, organ I instancji uzyskał wyjaśnienia dotyczące sposobu dokonania weryfikacji w terenie działki rolnej Z. Raport łącznie z uzyskanymi wyjaśnieniami pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego odnośnie tejże działki.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia
nr 796/2004 zastąpionego następnie art. 34 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia
nr 1122/2009.
Z art. 30 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 wynika, że powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, a tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5 - metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej, z zastrzeżeniem,
że maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Podobnie stanowi art. 34 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009 - Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.
W tym zakresie należy zauważyć, że polska wersja językowa art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 różni się od francuskiej i angielskiej wersji językowej. Polska wersja językowa bowiem posługuje się wyrażeniem "1,5 - metrowa strefa buforowa", podczas gdy wersje anglojęzyczna oraz francuskojęzyczna wskazują na "max. 1,5 m", co miałoby oznaczać, że wskazują jedynie na górną granicę dopuszczając wartości mniejsze niż 1,5 m. Z uwagi na fakt, że wszystkie wersje językowe danego aktu prawnego mają jednakową moc obowiązującą –
są równie autentyczne. Konieczność jednolitej wykładni dyrektyw unijnych wyklucza rozpatrywanie, w razie wątpliwości, danego przepisu w sposób oderwany, lecz przeciwnie, wymaga, aby był on interpretowany i stosowany w świetle wersji sporządzonych w innych językach urzędowych.
Zastosowana w sprawie wartość strefy buforowej na poziomie 1,25 m została określona przy użyciu sprzętu GPS, poddanego testom walidacji i ekspertyzie
w sprawie określenia zasad obliczenia maksymalnych wartości tolerancji w zakresie precyzji pomiarów. Przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia jednolitej wykładni dyrektyw unijnych, interpretacja oraz stosowanie przepisu unijnego powinno się odbywać w świetle wersji sporządzonych w innych językach urzędowych. Stąd organ słusznie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że wartość 1,25 m nie przekracza maksymalnej wartości strefy buforowej, która zgodnie z art. 30 rozporządzenia
nr 796/2004 (art. 34 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009) wynosi 1,5 m
i stosowana jest w ramach kontroli. W związku z powyższym, w trakcie kontroli
na miejscu w gospodarstwie Skarżącego, tolerancję pomiaru wyliczono poprawnie
z zastosowaniem szerokości strefy buforowej wynoszącej 1,25 m.
Zdaniem Sądu powyższej oceny ustaleń organów dotyczących powierzchni działek A, P i Z nie podważa przedstawiony dopiero na etapie postępowania sądowego dowód w postaci "Raportu z czynności kontrolnych" z dnia [...] maja 2012 r.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że raport ten nie istniał w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, stąd nie mógł być przedmiotem oceny organu administracji rozpatrującego sprawę dotyczącą przyznania płatności na rok 2010. Przedmiotowy "Raport z czynności kontrolnych" stwierdza powierzchnię działek A, P
i Z według stanu na gruncie w dniu kontroli, tj. [...] maja 2012 r. i dotyczy weryfikacji wniosku Skarżącego o płatność za rok 2011 w ramach programu rolnośrodowiskowego. Kontrolowane postępowanie dotyczy zaś płatności ONW
za rok 2010. Nie ma podstaw do przyjęcia, że stan istniejący na gruncie w maju
2012 r., badany w ramach innego postępowania za rok 2011 miałby być miarodajny dla sprawy o płatność za rok 2010. Co więcej nie ma podstaw by przyjąć, że dane
z raportu sporządzonego według stanu z maja 2012 r., miałyby podważać prawidłowość kontroli na miejscu przeprowadzonej odnośnie działki Z w lipcu 2011 r. oraz kontroli administracyjnej w zakresie działek A i P przy użyciu ortofotomapy oraz danych LPIS/GIS.
Na tę kwestię zwrócił uwagę NSA w wyroku z 27 sierpnia 2014 r. stwierdzając, że Sąd I instancji w poprzednim orzeczeniu nie wyjaśnił powodów, dlaczego uznaje za nieprawidłowe ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego
w trakcie kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniu [...] lipca 2011 r. NSA wskazał
na konieczność oceny, czy dowód w postaci "Raportu z czynności kontrolnych"
z dnia [...] maja 2012 r., daje podstawę do podważenia tych ustaleń. Realizując
te wskazania, Sąd doszedł do wniosku, że przedmiotowy Raport –
z przedstawionych powyżej powodów - nie daje do podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na stanowisko to nie może wpłynąć treść uzasadnienia powoływanego przez Skarżącego wyroku tut. Sądu z 30 grudnia 2014 r., I SA/Bk 399/14. W orzeczeniu tym wskazano jedynie, że rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009 organy oparły m.in.
na wynikach kontroli przeprowadzonej w dniach 8-14 maja 2012 r. "Raport
z czynności kontrolnych" z [...] maja 2012 r. był zatem elementem materiału dowodowego w ww. sprawie, nie wiadomo jednak, jakie było jego znaczenie dla podjętych ustaleń faktycznych. Nie ma więc podstaw, by wyłącznie z jednego stwierdzenia zawartego w wyroku z 30 grudnia 2014 r. wyciągać jakiekolwiek wnioski odnośnie niniejszej sprawy dotyczącej płatności ONW za rok 2010.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
W tym zakresie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1,
do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom,
na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Według art. 21 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zatem odmienne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności w przywołanych przepisach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień
co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organy są obowiązane do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy. Poddał ocenie wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2010, wyniki kontroli administracyjnej oraz raport z kontroli na miejscu. Organ odniósł się również do twierdzeń Skarżącego.
W szczególności, mając na uwadze zastrzeżenia Skarżącego, organ I instancji uzyskał wyjaśnienia dotyczące sposobu dokonania weryfikacji w terenie powierzchni działki rolnej Z. Skarżący, mimo, że miał możliwość przedstawienia dowodów
na poparcie swojego stanowiska, skutecznie nie podważył tych ustaleń. Ocena zebranych dowodów jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki
i doświadczenia życiowego. Organ wskazał dowody, którym dał wiarę i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie w sprawie, wyjaśnił także dlaczego innym dowodom odmówił wiary.
Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a orzekł
o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło