I SA/Bk 598/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec i czerwiec 2013 r. oraz określenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne okresy od maja 2011 r. do sierpnia 2012 r. i za listopad 2012 r., listopad i grudzień 2013 r. oraz określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2012 i 2013 p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia z połowy kosztów sądowych, 2. w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia do kosztów sądowych. , A. Sz. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką G. Sz. oraz dziećmi M. Sz. ([...] lat); K. Sz. ([...] lat) i czteroletnią wnuczką. Obecnie rodzina skarżącego nie posiada żadnych źródeł dochodu i nikt z domowników nie pracuje. Wykazane stałe wydatki wnioskodawcy to: rata leasingowa samochodu – 4.000 zł; zaległość podatkowa VAT – 9.000 zł; zaległość z podatku dochodowego – 500 zł; ZUS – 1.200 zł; energia elektryczna – 300 zł; opłaty za media – 500 zł; rata kredytu – 1.700 zł; jedzenie i środki czystości – 2.000 zł. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni [...] m2 (wartość 300.000 zł); mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 80.000 zł); działka o powierzchni [...] m2 (wartość 150.000 zł). W tych okolicznościach skarżący podkreślił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (k. 123 – 124). Pismem z dnia 14 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny oraz koszty pełnomocnika, a także stan zadłużenia wobec innych podmiotów. Ponadto wezwano do nadesłania dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności m.in. w zakresie ponoszonych wydatków oraz uzyskiwanych dochodów. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy (k. 126). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo dnia 21 marca 2017 r. (k. 127), jednakże pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie udzielił żadnej odpowiedzi. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 j.t.) strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w takim zakresie. W sprawie niniejszej postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 lipca 2016 r. zwolniono skarżącego od połowy kosztów sądowych (k. 64), a postanowienie w tym zakresie jest prawomocne. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawca jest zwolniony od połowy wszystkich kosztów sądowych, które mogą powstać w sprawie niniejszej. W związku z tym, iż skarżący korzysta z takiego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać połowy kosztów w sprawie niniejszej, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 § 1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Na tej podstawie został skarżący wezwany do uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż jego rodzina obecnie nie posiada żadnego dochodu, a łącznie wydatki rodziny wynoszą około 10.000 zł. Ponadto skarżący ma zaległość podatkową z tytułu VAT – 9.000 zł oraz zaległość z podatku dochodowego – 500 zł. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni [...] m2 (wartość 300.000 zł); mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartości 80.000 zł) oraz działka o powierzchni [...] m2 (wartość 150.000 zł). Skarżący mimo wezwania nie wskazał z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny oraz koszty pełnomocnika z wyboru oraz nie przedstawił dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, dochody uzyskiwane przez rodzinę skarżącego czy też wyciągi bankowe. Nie wskazał też aby posiadał jakieś zaległości w regulowaniu bieżących wydatków rodziny. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na cytowanie wezwanie z dnia 14 marca 2017 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie bowiem danych wskazanych we wniosku należy uznać, iż treść złożonego przez skarżącą oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 0 zł) z wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 10.000 zł. Zestawiając osiągnięty dochód z wykazanymi miesięcznymi wydatkami należało stwierdzić, iż wydatki te przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał, aby zalegał ze spłatą bieżących rachunków czy też kredytu. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, iż ponosi koszty ustanowienia pełnomocnika. Okoliczność, że wykazane dochody są zerowe i nie pokrywają się z ponoszonymi wydatkami wskazuje, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym bardziej, iż nie przedstawił żądanych dokumentów. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym i bez majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżący nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.