I SA/Bk 6/25

WyrokWSA w Białymstoku2025-04-02

Skład orzekający: Dariusz Marian Zalewski, Marcin Kojło, Justyna Siemieniako

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jako środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwe, gdy zobowiązany wnioskuje o rozłożenie zaległości podatkowej na raty i nie uchyla się od obowiązku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prowadzenia go w trakcie postępowania o rozłożenie zaległości na raty. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest co do zasady jednym z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, a jego zastosowanie było uzasadnione, gdyż inne środki, jak zajęcie ruchomości, byłyby mniej skuteczne i ostatecznie i tak doprowadziłyby do zajęcia rachunku bankowego.
Stan faktyczny
Spółka A. wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, twierdząc, że środek ten jest zbyt uciążliwy i zastosowano go w trakcie postępowania o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Organy egzekucyjne (Naczelnik US i Dyrektor IAS) uznały, że zajęcie było zasadne i zgodne z prawem, a zarzuty spółki wykraczają poza zakres skargi na czynność egzekucyjną. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 kwietnia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.100.2024.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oddala skargę. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany jako: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny") w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku A. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej powoływana jako: "skarżąca", "Spółka", "zobowiązana") na podstawie tytułu wykonawczego z 19 czerwca 2024 r. zawiadomieniem z 20 czerwca 2024 r. nr: Z.109028633.KR.E zajął wierzytelności z rachunku bankowego w mBanku S.A. Tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie 24 czerwca 2024 r. odebrał pracownik Spółki – K. D., dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu odebrał 20 czerwca 2024 r. 2. Pismem z 3 lipca 2024 r., doprecyzowanym pismem z 5 sierpnia 2024 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w trybie art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.). W treści pisma wywiedziono, że "zajęcie na rachunku bankowym Spółki, środków pieniężnych w kwocie zobowiązania podatkowego spowodowało szereg negatywnych skutków, mających wpływ na dalsze funkcjonowanie Spółki i sprawną działalność." Zdaniem Spółki organ egzekucyjny: (-) uniemożliwił obecnie prawidłowe rozliczenie się z kontrahentami, którzy warunkują Spółce możliwość generowania dochodu, jaki to przynosi na rzecz skarbu państwa daniny, (-) dokonał pogorszenia poziomu wskaźnika płynności finansowej Spółki, (-) naruszył reputację firmy przed instytucją finansową/bankiem, który może aktualnie dokonać zmian warunków obsługi Spółki, który to także uzna, że firma obarczona jest ryzykiem nieregulowania zobowiązań podatkowych, a przez to podwyższy koszty obsługi, (-) spowodował niemożność wywiązania się przez Spółkę z zadeklarowanych terminów zakończenia prac wykonawczych, a tym samym zaburzył zarówno realizację harmonogramów rzeczowych, jak i finansowych robót prowadzonych przez Spółkę, (-) naraził na ryzyko utraty realizacji nowych umów w ramach Nowego Ładu, w tym, poprzez powyższe, spowodował bezpośrednie ryzyko obniżenia renomy firmy, którego Spółka nie będzie w stanie zmitygować. Ponadto zdaniem skarżącej, organ obawiając się, "że Spółka być może zamierza uchylać się od zapłaty podatku VAT,(...) mógłby dokonać chociażby wpisu zastawu rejestrowego na zapasach czy innym aktywie wykazanych w oświadczeniu. Po wydaniu postanowienia, czy zaległość zostanie rozłożona na raty czy jednak organ dokona odmowy, mógłby wówczas przystąpić do czynności egzekucyjnych. Zdaniem Spółki, postąpił inaczej, mając wiedzę, że w dniu otrzymania ww. rozstrzygnięcia w sprawie rat, Spółka dokona zapłaty zobowiązania, jednak bez kwoty tak nadmiernie naliczonych kosztów egzekucyjnych." 3. Ponadto pismem z 25 lipca 2024 r. skarżąca wniosła zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Naczelnik US jako wierzyciel postanowieniem z 23 września 2024 r. znak 2003-SEW.720.1045.20-24 UNP: 2003-2024-141755 oddalił zarzut. 4. Postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r. nr 2003-SEE.7113.8.21.2024.13 UNP 2003-24-128332 Naczelnik US oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Postanowienie doręczone zostało 11 września 2024 r. 5. W następstwie zażalenia skarżącej na ww. postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej powoływany jako: "DIAS", "organ odwoławczy") wydał postanowienie z dnia 25 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.100.2024.2. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że w skardze na czynność egzekucyjną, jak i w zażaleniu zobowiązana nie wskazała innego konkretnego składnika majątku, z którego możliwa byłaby równie skuteczna egzekucja. Na podstawie akt sprawy DIAS wywiódł ponadto, że majątek Spółki to ruchomości (wyposażenie biura i samochód), których wartość jest znacznie niższa od dochodzonej należności oraz nieruchomości, z których egzekucja z pewnością byłaby bardziej uciążliwa. Organ odwoławczy zauważył, że charakter postępowania egzekucyjnego powoduje, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć samo subiektywne przekonanie strony. To prowadzący postępowanie egzekucyjne powinien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni zarówno skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jak i będzie środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości według DIAS wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. DIAS zaznaczył, że egzekucja z rachunku bankowego znajduje się w katalogu środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., do stosowania których upoważniony jest naczelnik urzędu skarbowego. Środek ten zastosowany został zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – art.. 80 u.p.e.a. Podniósł też, że zgodnie z regulacją zawartą w rozporządzeniu Ministra Finansów z 7 września 2016 r. w sprawie identyfikacji banku w systemie teleinformatycznym obsługującym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1419) i rozporządzeniu Ministra Finansów z 1 września 2016 r. w sprawie sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń przesłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1394) zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczone zostało 20 czerwca 2024 r. z wykorzystaniem systemu OGNlVO – tym samym nastąpiło zajęcie wierzytelności znajdujących się rachunku bankowym prowadzonym przez mBank S.A. Zawiadomienia o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego 24 czerwca 2024 r. odebrał pracownik Spółki – K. D. Zdaniem DIAS wypełnione zatem zostały przesłanki określone w art. 80 § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności sporządzone zostało zgodnie z treścią art. 67 § 2 w zw. z art. 67 § 2a u.p.e.a. Organ odwoławczy uznał, że Naczelnik US, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w mBank S.A., dokonał czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.e.a., a w szczególności nie naruszył przepisów art. 80 u.p.e.a. DIAS podkreślił, że argumenty przedstawione w zażaleniu odnoszące się do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (nieuchylania się od wykonania obowiązku podatkowego) nie mogą być przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu. W postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego niedopuszczalne jest podnoszenie i rozpatrywanie argumentacji w tym zakresie. Byłoby to obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżania. Zarzut naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a. sprowadza się bowiem do podważenia zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. DIAS zwrócił przy tym uwagę, że ww. zarzut był podnoszony w zarzutach w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 2003-SEW.723.534316.2024 z 19 czerwca 2024 r., jak i w zażaleniu na postanowienie Naczelnika US z 23 września 2024 r. nr 2003-SEW.720.1045.2024 oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zdaniem DIAS nie jest rolą organu egzekucyjnego ustalanie czy zobowiązany uchyla się od obowiązku. To wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy, a organ egzekucyjny podejmuje czynności dopiero po otrzymaniu tytułu wykonawczego od wierzyciela. Brak przekonania strony do trafności rozstrzygnięcia według organu odwoławczego nie oznacza jego wadliwości i naruszenia przez organ egzekucyjny zasady zaufania do władzy publicznej czy zasady przekonywania. 6. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, w związku z czym złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na ww. postanowienie DIAS. Działający w imieniu skarżącej pełnomocnik zaskarżył postanowienie DIAS w całości i podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 54b, art. 54 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. polegającego na błędnym ustaleniu przez DIAS, jak i Naczelnika US, że zaskarżone czynności egzekucyjne nie naruszały ustawy i nie stanowiły o zastosowaniu względem skarżącej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 2) art. 7 § 2 u.p.e.a., art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, podczas gdy w ocenie skarżącej naruszyły zasadę praworządności, proporcjonalności, celowości, prawdy obiektywnej i zasadę zaufania do organów, a tym samym doszło do naruszenia przez organy obu instancji u.p.e.a., 3) art. 6 § 1 w zw. z art. 80 u.p.e.a. polegającego na błędnym uznaniu przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy konieczności zastosowania wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, w toku prowadzonego postępowania o rozłożeniu zaległości na raty, a głównie aktywnego udziału strony w tym postępowaniu, a w konsekwencji brak uznania że ww. czynność stanowiła obciążenie obowiązanego ponad miarę, co mogło skutkować w jej następstwie uniemożliwieniem skarżącej normalne funkcjonowanie i dalsze sprawne (w tym rentowne podatkowo) prowadzenie działalności gospodarczej, 4) art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie przez DIAS, że w zaskarżonym postanowieniu Naczelnika US zawarte zostało uzasadnienie, potwierdzające okoliczność, że zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym było w momencie jego dokonania najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym (istotnie mniej uciążliwym niż zajęcie innych składników majątkowych), a przez to, nierozpoznanie przez organ odwoławczy istoty sprawy, co wskazuje, na niekompletne ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, nie odniesienie się do okoliczności mających miejsce w sprawie i nie przedstawienie Skarżącej kryteriów, którymi organ egzekucyjny kierował się przy wyborze środka egzekucyjnego, 5) art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie, albowiem DIAS, mając na uwadze to, że postanowienie Naczelnika US narusza wskazane wcześniej przepisy, winien był uchylić postanowienie i uwzględnić skargę Spółki na czynność egzekucyjną w całości, zgodnie z art. 54 § 4 pkt 2a u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że w sprawie miało miejsce dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowano wobec niej zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Strona wskazała, że czynności egzekucyjnej dokonano w trakcie postępowania dotyczącego rozłożenia zaległości podatkowych na raty. Strona nie miała ona zamiaru uchylać się od wykonania zobowiązania podatkowego. Spółka złożyła bowiem wniosek o rozłożenie zaległości na raty. Podkreślono też, że organ egzekucyjny ma obowiązek stosować środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, a więc nie te, które są najbardziej dogodne dla organu. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od DIAS na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 7. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. 2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie DIAS z z dnia 25 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.100.2024.2 utrzymująca w mocy postanowienie Naczelnika US z 28 sierpnia 2024 r. nr 2003-SEE.7113.8.21.2024.13 UNP 2003-24-128332 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w mBank S.A. 5. W myśl art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. 6. Wedle treści skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w mBank S.A. zdaniem Spółki zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, naruszając przy tym zasadę budzenia zaufania do organu. Zastosowany środek egzekucyjny był zdaniem skarżącej niecelowy i nieproporcjonalny i miał służyć naliczeniu kosztów egzekucyjnych, gdyż Spółka nie uchylała się od obowiązku. 7. O ile nie budzi wątpliwości, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną możliwe jest postawienie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego to bardziej zastanawiające jest w jakiej kategorii można byłoby ująć zarzut odnoszący się do faktu, że środek egzekucyjny zastosowano w trakcie prowadzenia postępowania dot. rozłożenia zaległości na raty. W ocenie sądu tego rodzaju zarzut wykracza poza ramy środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynność egzekucyjną. Zarzut skarżącej w istocie odnosi się bowiem do wszczęcia i prowadzenia egzekucji jako takiej, a nie do konkretnej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. b) u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej jest podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, przez co kwestia ta nie może być rozstrzygana na tle skargi na czynność egzekucyjną. Należy zgodzić się również z DIAS, że zarzut naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a. w związku z brakiem uchylania się od obowiązku sprowadza się do podważenia zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt III FSK 2415/21, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego w zakresie w jakim zarzuty Spółki odnoszą się do kwestii uchylania się od obowiązku i faktu zastosowania środka egzekucyjnego w trakcie postępowania ratalnego, nie mogą być one przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, a przez to nie jest możliwe w tym zakresie badanie ewentualnego naruszenia zasady budzenia zaufania do organów, zasady celowości czy też zasady proporcjonalności. 8. W orzecznictwie wielokrotnie już podkreślano, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji, wniosek o umorzenie postępowania). Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 650/22 i przywołane tam orzecznictwo). 9. Pozostaje więc do rozważenia kwestia czy zastosowany środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy. Wyłącznie w tym kontekście można było rozważać ewentualne naruszenie zasady budzenia zaufania do organu czy też zasady proporcjonalności. Należy zauważyć, że z samej istoty postępowania egzekucyjnego, w toku którego stosowane są elementy przymusu, wynika pewien stopień dolegliwości dla zobowiązanego. O zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może decydować subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz zobiektywizowane kryteria, zaistniałe w stanie faktycznym danej sprawy. Przy wyborze środka egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien i kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz przede wszystkim efektywnością. Zastosowany środek egzekucyjny powinien być jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, jednakże ta najmniejsza uciążliwość nie może niweczyć celu zabezpieczenia, jakim jest stworzenie dla wierzyciela podatkowego pewnych gwarancji zaspokojenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi co do zasady jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 162/24 i przywołane tam orzecznictwo). 10. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy przede wszystkim stwierdzić, że każdy środek egzekucyjny jest w pewnym stopniu uciążliwy. Z pewnością nie można oczekiwać od organu egzekucyjnego, że nie będzie dokonywał jakichkolwiek czynności egzekucyjnych tylko dlatego, że są one w jakimś stopniu dolegliwością dla zobowiązanego. Badając czy zastosowany środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy, należy rozważyć natomiast czy organ egzekucyjny miał realny wybór zastosowania innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniona jest konkluzja, że organ egzekucyjny nie mógł dokonać innej, równie skutecznej, ale mniej dolegliwej czynności egzekucyjnej. Zajęcie ruchomości skarżącej byłoby niewspółmiernie mniej efektywnym środkiem egzekucyjnym w stosunku do zastosowanego środka. Nie doprowadziłoby bowiem do zaspokojenia dochodzonej należności choćby w istotnej części, skoro wartość ruchomości była znacznie od niej niższa. W związku z tym ostatecznie i tak do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego musiałoby dojść. 11. W przedmiocie naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., tj. zasady budzenia zaufania do organu, jak również zasady proporcjonalności, wymaga podkreślenia, że nieuzasadnione jest oczekiwanie strony, że organ egzekucyjny będzie niejako uzgadniał z zobowiązanym, jaki środek egzekucyjny ma wobec niego zastosować, aby nie było to dla skarżącego uciążliwe. Ponadto prymat w postępowaniu egzekucyjnym należy przyznać skuteczności działań organu egzekucyjnego, w granicach wyznaczonych przepisami prawa. Zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego jest możliwe wyłącznie, gdy nastąpi to bez uszczerbku dla osiągnięcia celu egzekucji, a więc wyegzekwowania należności. Tymczasem zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości nie doprowadziłoby to osiągnięcia tego celu, w konsekwencji nieuchronne byłoby również zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. 12. Z uwagi na fakt, że w skardze na czynność egzekucyjną nie podniesiono zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów ustawy, np. art. 80 u.p.e.a., organy nie miały obowiązku wyjaśniania tej kwestii. Strona w zażaleniu, a następnie skardze do sądu niezasadnie rozszerza zakres zarzutów skargi na czynność egzekucyjną. Tego rodzaju działania należy uznać za spóźnione, mając na uwadze zakreślony w art. 54 § 3 u.p.e.a. termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Bez wątpienia jednak nie doszło do naruszenia art. 80 u.p.e.a., w szczególności oczywistym jest, że spowodowana zastosowaniem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dolegliwość dla skarżącej nie świadczy o naruszeniu powołanego przepisu. 13. Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. 14. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło