I SA/Bk 62/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości oraz podatku leśnego za 2012 rok p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił M. W. (dalej powoływany także jako Skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy było złożenie niewiarygodnego oświadczenia o sytuacji majątkowej, z którego wynikało, że Skarżący uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 981,68 zł, zaś jego wydatki sięgają kwoty 4000 zł miesięcznie. Dodatkowo Sąd wskazał, że Skarżący na bieżąco reguluje swoje zobowiązania, zaciągnął na początku 2012 r. kredyt na kwotę ponad 56 000 zł oraz w kwietniu podjął prowadzenie zawieszonej działalności gospodarczej. W dniu 18 października 2013 r., Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 981 zł netto. W skład majątku M. W. wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,13 ha (nieużytki). Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 85 - 86). W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu z dnia 22 października 2013 r. Skarżący oświadczył, że jego jedynym stałym miesięcznym dochodem jest emerytura w wysokości 981 zł. Dodatkowo wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą (pisanie pism procesowych), dochód miesięczny uzyskiwany z tego tytułu to kwota 200 – 500 zł. Wykazane wydatki miesięczne Skarżącego stanowią: rata kredytu – 1.062,64 zł; wydatki związane z utrzymaniem własnym i domu tj. około 2.000 zł oraz lekarstwa 200 – 300 zł. M. W. dołączył do akt sprawy: odcinek emerytury za październik br., skierowanie do szpitala, faktury za lekarstwa oraz harmonogram spłat rat kredytu zaciągniętego [...] sierpnia 2013 r. Skarżący nie uczynił zadość wzmiankowanemu wezwaniu tut. Sądu z dnia 22 października 2013 r. w zakresie nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za okres lipiec – wrzesień br. oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów osiągniętych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres lipiec – wrzesień br., nie wyjaśniając przyczyny tego zaniechania. Postanowieniem z 8 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że brak jest możliwości określania faktycznych źródeł dochodu Skarżącego. Aktualny dochód Skarżącego stanowi kwota 1200-1500 zł, podczas gdy wydatki sięgają kwoty około 3300 - 3400 zł. Dodatkowo wskazał, że wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie referendarza i nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów osiągniętych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Nr 270 ze zm. dalej powoływana jako u.p.p.s.a.), albowiem niezasadnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy. Wskazał na tragiczną sytuację finansową, która w jego ocenie w pełni uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Zaznaczył, że przez 20 lat z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odprowadzał należne podatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 u.p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że jest to kolejny wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazane w nim okoliczności nie odbiegają w istotny sposób od sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącego jaka miała miejsce na początku 2013 r., wręcz należy stwierdzić, że uległa poprawie z uwagi na podjęcie działalności gospodarczej i uzyskiwanie z tego tytułu, dodatkowych dochodów. Dlatego też Sąd nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w postanowieniu z dnia 8 maja 2013 r. Odnosząc się do wniosku Skarżącego w zakresie ustanowienia radcy prawnego wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 3 u.p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z akt sprawy wynika, czego nie kwestionował Skarżący, że w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 663/12, skarżący jest reprezentowany przez radcę prawnego P. J. Pełnomocnictwo z dnia 19 marca 2013 r. zostało złożone do akt sprawy (k. 37) i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 u.p.p.s.a. pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie, na mocy art. 246 § 3 u.p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosku w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 u.p.p.s.a.). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Podkreślenia wymaga również, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). Wskazuje się, że instytucja prawa pomocy powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo mocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, Skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, aby przesłanka z art. 246 §1 pkt 2 u.p.p.s.a. wystąpiła w jego sytuacji. Podkreślić należy, iż w złożonym wniosku oraz nadesłanych dokumentach, Skarżący wskazał na dochód w wysokości 981,00 zł z tytułu świadczenia emerytalnego oraz kwotę 200 - 500 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Tymczasem zadeklarowane miesięczne wydatki wynoszą blisko 4000 zł Tym samym, deklarowane przez Skarżącego wydatki przekraczają jego dochód o kwotę ponad 2500 zł. Jednocześnie Skarżący zdeklarował, że nie toczą się wobec niego żadne postępowania egzekucyjne, a zatem należy przyjąć, że z opóźnieniem, ale reguluje ciążące na nim zobowiązania. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej Skarżącego ma fakt, że w sierpniu 2013 r. zaciągnął kredyt na kwotę ponad 64 000 zł, który jest w stanie regularnie spłacać. Powyższe okoliczności pozwalają na postawienie tezy, że Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób rzetelny, próbując ukryć rzeczywiste dochody uzyskiwane z innych tytułów niż emerytura, czy też z prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość ujawnionych dochodów w porównaniu z miesięcznymi wydatkami budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym złożonego przez Skarżącego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej i osobistej. Powyższe okoliczności, a w szczególności niewiarygodne oświadczenie w zakresie wysokości osiąganego dochodu, w zestawieniu z wykazanym majątkiem oraz wyszczególnionymi wydatkami nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.