I SA/Bk 629/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 05 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. P. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. T. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką G. P.. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez skarżącego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego w wysokości 4.500 zł (dochód obliczony w oparciu o ilość hektarów przeliczeniowych) oraz wynagrodzenie z tytułu pracy otrzymywane przez G. P. w kwocie 3.100 zł. Wykazane wydatki miesięczne to: raty spłaty zobowiązań wobec banków – 2.000 zł; podatki, zakup paliwa i inne – 3.500 zł. Wnioskodawca jest zadłużony z tytułu kredytów zaciągniętych na rozwój gospodarstwa rolnego na kwotę 350.000 zł, miesięczne raty spłaty tych zobowiązań wynoszą około 3.500 zł. Majątek rodziny stanowi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz las o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 22 – 23 i k. 27 – 28). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 07 lutego 2014 r. (k. 30) skarżący oświadczył, iż w okresie listopad - grudzień 2013 r. oraz styczeń - luty 2014 r. nie uzyskał dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – sprzedaż płodów rolnych. Wnioskodawca nie posiada inwentarza żywego, prowadzi produkcję rośliną (zboża) –[...] ha. [...] ha ogólnego areału gruntów stanowią łąki. Wykazane wydatki miesięczne rodziny to: energia elektryczna i gaz – 400 zł; żywność – 1.000 zł; składki KRUS – 200 zł; podatki od nieruchomości – 400 zł; raty spłaty kredytów – 2.300 zł (k. 40; k. 48 i k. 52); nawozy i środki ochrony roślin – 2.000 zł; paliwo – 2.500 zł. M. T. P. w czerwcu 2013 r. otrzymał dopłaty do prowadzonej produkcji rolnej w wysokości 120.000 zł. Skarżący nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania lasu. Wnioskodawca jest właścicielem ciągnika rolniczego, kombajnu zbożowego, agregatu uprawowo siewnego i innych maszyn niezbędnych do prowadzenia produkcji rolnej oraz samochodu osobowego ([...] lat) o wartości 5.000 zł (k. 32 – 33). M. T. P. dołączył do akt sprawy: decyzje ARiMR z dnia [...] lutego 2014 r. dot. odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010 i 2011 (k. 34 - 39); wyciągi z rachunków kredytowych i depozytowych listopad 2013 – luty br. (k. 40 – 47); zaświadczenie Banku [...] S.A. z dnia [...] lutego br. poświadczające wysokość zaciągniętego kredytu i płaconej miesięcznie raty (k. 48); polecenie przelewu i dokument RMUA ZUS dot. wysokości wynagrodzenia G. P. (k. 49 – 50); harmonogram spłaty zaciągniętego kredytu (k. 52 – 53); zaświadczenie o zatrudnieniu (k. 51). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródło stałego miesięcznego utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie G. P. z tytułu zatrudnienia w Banku [...] S.A. na stanowisku s. do spraw s. w wysokości 3.550 zł brutto (2.155,16 zł netto) k. 49 – 51. Z treści złożonego oświadczenia wynika, że dochód uzyskiwany z prowadzenia gospodarstwa rolnego jest nieregularny, w okresie listopad - grudzień 2013 r. oraz styczeń - luty 2014 r. wnioskodawca nie uzyskał bowiem z tego tytułu żadnych środków finansowych. W czerwcu 2013 r. M. T. P. otrzymał dopłatę do prowadzonej produkcji rolnej w wysokości 120.000 zł, co stanowi 10.000 zł w przeliczeniu na poszczególne miesiące roku. Dochód miesięczny dwuosobowej rodziny wynosi zatem łącznie około 12.000 zł (dopłaty do prowadzonej produkcji rolnej w przeliczeniu na poszczególne miesiące roku i wynagrodzenie G. P.). Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym i prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynoszą łącznie około 9.000 zł (energia elektryczna i gaz, żywność, składki KRUS, podatki od nieruchomości, raty spłaty kredytów, nawozy i środki ochrony roślin, paliwo). W skład majątku małż. P. wchodzi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (pola – [...] ha, łąki – [...] ha), las o powierzchni [...] ha, ciągnik rolniczy, kombajn zbożowy i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej. Skarżący jest zadłużony na łączną kwotę około 320.000 zł z tytułu zaciągniętych kredytów (stan na luty br. k. 40, k. 48 i k. 52), łączna miesięczna rata spłat tych zobowiązań wynosi około 2.300 zł (k. 41, k. 48 i k. 52). Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż M. T. P. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadana nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (pola – [...] ha, łąki – [...] ha), las o powierzchni [...] ha, ciągnik rolniczy, kombajn zbożowy i inne maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, świadczą o dużych możliwościach finansowych wnioskodawcy. Dodatkowo należy wskazać, że dochód miesięczny rodziny przewyższa wykazane wydatki (koszty bieżącego utrzymania i prowadzenia gospodarstwa rolnego) o 3.000 zł. Część tej kwoty powinna być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W tej sytuacji biorąc pod uwagę wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania to z całą pewnością można stwierdzić, że uiszczenie przez M. T. P. kwoty 2.000 zł tytułem wpisu od skargi (k. 19) oraz pokrycie innych kosztów, które ewentualnie mogą pojawić się w sprawie nie pogorszy sytuacji finansowej rodziny. Koszty sądowe należy traktować, bowiem jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.