I SA/Bk 661/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2008 r. do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci, choć w dalszej części wniosku wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mogłaby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, bowiem nie prowadzi już działalności gospodarczej. Utrzymuje się obecnie z gospodarstwa rolnego, z którego uzyskuje dochód w kwocie około 1.000 zł miesięcznie. Skarżący jest w separacji z żoną (orzeczoną przez Sąd) i jest zobowiązany do płacenia alimentów w kwocie 1.800 zł miesięcznie. Ze względu na brak środków z tego tytułu reguluje miesięcznie jedynie kwotę około 1.000 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku poza samochodem osobowym obciążonym kredytem. Obecnie zamieszkuje w mieszkaniu rodziców, którzy pomagają mu również regulować bieżące zobowiązania, głównie alimentacyjne (k. 18-21). Do wniosku skarżący dołączył zaświadczenie z urzędu miejskiego o posiadaniu przez niego gruntów rolnych o powierzchni przeliczeniowej [...] ha (k. 22). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2015 r. M. D. oświadczył, że posiada jedynie użytki zielone (łąki) i nic nie uprawia, ani nie posiada inwentarza żywego i maszyn rolniczych. Dochód natomiast z prowadzonego gospodarstwa rolnego jest dochodem formalnym (wynikającym z rozporządzenia ministerstwa), bowiem w rzeczywistości osiąga jedynie dochód z prac dorywczych w kwocie 500-600 zł. Ostatnie dopłaty do gruntów rolnych skarżący otrzymał w 2013 r. w kwocie 4.000 zł. Wnioskodawca podniósł również, iż mieszka w domu rodzinnym, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowego. Do bieżących miesięcznych wydatków skarżący zaliczył: opłaty za telefon – 60 zł, żywność – 300 zł, rata kredytu – 978,43 zł, alimenty – 1.800 zł (płacone w ratach), energia elektryczna – 50 zł, podatek rolny – 100 zł rocznie. Całkowite koszty utrzymania samochodu osobowego marki C. [...], rok produkcji [...] wynoszą około 1.200 zł wraz z ratą kredytu. Z uwagi na separację z małżonką skarżący nie zna wysokości jej dochodów oraz nie wie jaki posiada ona majątek (k.29). Do akt sprawy skarżący przedłożył dodatkowo wyciągi z rachunku bankowego, harmonogram spłat kredytu oraz wyrok orzekający separację z żoną oraz alimenty (k. 30-37). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem jego miesięcznego utrzymania faktycznie pozostaje dochód z prac dorywczych w kwocie 500-600 zł, bowiem aktualnie skarżący nie uzyskuje dochodu z dzierżawionego gospodarstwa rolnego. Skarżący poza samochodem osobowym marki C. [...], rok produkcji [...], zakupionym na kredyt nie posiada żadnego majątku czy też oszczędności. Nie prowadzi też już działalności gospodarczej. Wykazane wydatki miesięczne przedstawiają się następująco: opłaty za telefon – 60 zł, żywność – 300 zł, utrzymanie samochodu wraz z ratą kredytu – ok. 1.200 zł, alimenty – 1.800 zł (płacone w ratach), energia elektryczna – 50 zł, podatek rolny – ok. 8 zł (100 zł rocznie) i wynoszą łącznie 3.418 zł. Skarżący podniósł, iż alimenty płaci w ratach i w ich regulowaniu pomagają mu też rodzice. Mając powyższe na uwadze w sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez M. D. oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 500-600 zł z prac dorywczych) z wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.000 zł, nawet przy założeniu, że w regulowaniu alimentów pomagają mu rodzicie. Nawet bowiem odliczając alimenty wydatki skarżącego kształtują się na poziomie 1.600 zł, przy osiąganych dochodach na poziomie 600 zł. Zestawiając osiągnięty dochód z wykazanymi miesięcznymi wydatkami należało stwierdzić, iż wydatki te przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał, aby zalegał ze spłatą m.in. kredytu bankowego. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, które w sprawie niniejszej na obecnym etapie kształtują się na poziomie 15.060 zł (k. 11). Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi również fakt posiadania przez skarżącego źródła dochodów pozwalającego na pokrycie kosztów ustanowionego w sprawie pełnomocnika z wyboru, którego wynagrodzenie minimalne – biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia – kształtuje się na poziomie 7.200 zł plus Vat. Skarżący inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinni się liczyć z obowiązkiem ponoszenia związanych z nim wydatków. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności, tym bardziej, iż korzysta z pomocy prawnej pełnomocnika z wyboru. Ponadto okoliczność, że wykazane dochody nie pokrywają się z ponoszonymi wydatkami wskazuje, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawione bowiem przez M. D. okoliczności odnośnie jego dochodów oraz jego wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Końcowo jeszcze raz należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek M. D. uznano za niewiarygodny i na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.