I SA/Bk 69/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2013 r. wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2010 roku p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Pani H. R. (dalej: Skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2010 roku Postanowieniem z 27 marca 2013r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Pani H. R. wniosła sprzeciw wskazując, że wydając postanowienie referendarz nie wziął pod uwagę, że kredyt został udzielony przez bank pod hipotekę, zatem bank nie badał sytuacji finansowej. Ponadto wszystkie jej nieruchomości są obciążone hipotekami. Podniosła też, że sprawa niniejsza nie dotyczy jej męża, gdyż zobowiązanie podatkowe dotyczy jej działalności, zatem trudno uznać, że przy mnogości innych obciążających go zobowiązań jest on zobowiązany do pokrywania wpisu sądowego,. Wskazała, że ona sama nie osiąga żadnych dochodów i wraz z dziećmi pozostaje na całkowitym utrzymaniu męża. Osiągany przez męża dochód nie pozwala na spłatę zadłużenia i utrzymanie rodziny, przez co ich długi rosną. Świadczy to o niemożności poniesienia opłaty sądowej w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z 27 marca 2013r., a wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wyjaśnić, że przyznając prawo pomocy sąd jest obowiązany ustalić nie tylko dochody i wydatki samej wnioskodawczyni, ale także jej domowników. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011r. wskazał, że w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie małżonek Skarżącej pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i na podstawie art. 27 k.r.o. i zasad współżycia społecznego jest zobowiązany, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założył wraz ze Skarżącą. Zatem bez znaczenia dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest to, że niniejsza sprawa nie dotyczy małżonka Skarżącej. To na małżonku ciąży w pierwszej kolejności obowiązek finansowego wsparcia Skarżącej, obowiązek ten nie może być natomiast przerzucany na resztę społeczeństwa z pominięciem możliwości finansowych współmałżonka. W złożonym oświadczeniu Skarżąca wykazała, iż jedynym źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje działalność gospodarcza prowadzona przez D. R. W 2012 roku z tytułu prowadzenia tej działalności D. R. osiągnął dochód 9.408,01 zł przy przychodzie 91.167,97 zł, w roku bieżącym za okres styczeń – luty dochód ten wyniósł 10.673,08 zł, przy przychodzie 18.851,22 zł (k. 51 - 52). Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wydatki Skarżącej wynoszą łącznie 10.043 zł, w tym: energia elektryczna, woda, telefon, lekarstwa, samochód, zakup żywności, gaz, szkoła dzieci (tj. łącznie 5.231 zł – k. 48) oraz raty spłat zaciągniętych kredytów (tj. łącznie 4.812,32 zł - k. 66, k. 68, k. 70). Z przedstawionych informacji wynika, że małżonkowie R. są zadłużeni z tytułu zaciągniętych trzech kredytów hipotecznych: w Banku P. . stan zadłużenia na marzec br. to 280.363,98 zł, rata spłaty – 2.155,22 zł miesięcznie (k. 66); w Banku [..] S.A. stan zadłużenia na marzec br. to 151.052,42 zł, rata spłaty – 1.941,03 zł miesięcznie (k. 68); w Banku I. - stan zadłużenia na marzec br. to 50.192,83 zł, rata spłaty –716,07 zł miesięcznie (k. 70). Dodatkowo skarżąca jest zadłużona z tytułu posiadania karty kredytowej na kwotę 10.813,03 zł (k. 61). Małżonkowie posiadają też zaległości finansowe w opłatach za: szkołę dzieci – 3.490 zł (k. 53); wodę i odprowadzanie ścieków – 1.251,32 zł (k. 57); podatek od nieruchomości – 401 zł (k. 58); telefony – łącznie 1.216,89 zł (k. 71, k. 73 – 74); konto w [...] Bank Ś. – 137,46 zł (k. 75). Dodatkowo H. R. jest zadłużona z tytułu pozwów, wezwań do zapłaty, zajęć wierzytelności i upomnień na łączną kwotę 33.752,47 zł (k. 56, k. 59, k. 62, k. 64-65, k. 67, k. 69, k. 77). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi: dom o powierzchni 360 m², las o powierzchni 0,5 ha, działka budowlana o powierzchni 1.600 m² oraz samochody osobowe marki Fiat 126 P, rok prod. 1997 i Nissan Micra rok prod. 2006. W ocenie Sądu, dodatni wynik finansowy osiągnięty przez przedsiębiorstwo małżonka Skarżącej za 2012 r. tj. dochód w wysokości 9.408,01 zł przy przychodzie 91.167,97 zł oraz za okres styczeń – luty br. tj. dochód w kwocie 10.673,08 zł, przy przychodzie 18.851,22 zł, świadczą o dobrej kondycji firmy, która zapewnia rodzinie stałe źródło dochodu. Sąd podziela też pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że o dobrej sytuacji finansowej rodziny świadczy również fakt udzielenia małżonkowi Skarżącej kredytu przez I. Bank SA na kwotę powyżej 50.000 zł. Nie można zgodzić się ze Skarżącą, że z racji tego, że kredyt ów został wzięty pod hipotekę, bank nie badał ich sytuacji finansowej. Hipoteka niewątpliwie wpływa na warunki kredytu, jednak banki udzielając kredytu, każdorazowo badają sytuację finansową kredytobiorcy. W interesie banku leży bowiem regularna i terminowa spłata kredytu, hipoteka stanowi zaś tylko zabezpieczenie tej spłaty. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej kwestii pozostaje również to, że Skarżąca posiada majątek ruchomy i nieruchomy. Zdaniem Sądu, pomimo licznych zobowiązań, w tym nieuiszczonych, stan majątkowy Skarżącej wskazuje na posiadanie przez nią możliwości uiszczenia kosztów sądowych w kwocie 200 zł. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.