I SA/Bk 69/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2010 r. p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem D. R., synem S. R. ([...] lat) oraz córką N. R. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez D. R., miesięczny dochód uzyskiwany z tego tytułu to kwota około 6.000 - 7.000 zł. Skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy. Wykazane wydatki miesięczne to: gaz – 800 zł; energia elektryczna – 250 zł; woda – 150 zł; telefon – 500 zł; spłata rat zaciągniętych kredytów i karty kredytowej – 5.600 zł. Wnioskodawczyni jest zadłużona na kwotę: 11.000 zł z tytułu posiadania karty kredytowej oraz trzech kredytów hipotecznych zaciągniętych na łączną sumę 500.000 zł. H. R. ma zaległości w płatnościach za: gaz – 950 zł; energię elektryczną – 280 zł; telefon – 640 zł; wodę – 1.600 zł. Majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni [...] m², las o powierzchni [...] ha, działka budowlana o powierzchni [...] m². Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 31 - 32). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 01 marca 2013 r. (k. 46) H. R. wyszczególniła ponoszone wydatki miesięczne, w tym: energia elektryczna – 243 zł; woda – 198 zł; telefon – 510 zł; lekarstwa 80 zł; samochód – 300 zł; zakup żywności – 2.000 zł; gaz – 1.000 zł; szkoła dzieci – 900 zł. Skarżąca posiada samochód osobowy marki F. [...] [...], rok prod. 1997 oraz samochód N. [...] rok prod. 2006 (zarejestrowany na firmę). Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Do akt sprawy H. R. dołączyła: wyciąg z konta bankowego [...] Bank [...] na dzień [...] marca 2013 r. (k. 50); rozliczenie działalności gospodarczej D. R. za 2012 r. oraz za okres styczeń – luty br. (k. 51 – 52); pismo Dyrektora [...] S. Liceum Ogólnokształcącego w B. z dnia [...] marca 2013 r. dot. zaległości z tytułu opłat czesnego (k. 53); zbiorcze przedstawienie operacji bankowych [...] Bank SA za okres [...] luty – [...] sierpnia 2012 r. i [...] lutego 2012 r. – [...] grudnia 2012 r. (k. 54 i k. 76); rachunki za lekarstwa (k. 55); pozew o zapłatę z dnia [...] stycznia 2013 r. (k. 56); fakturę za wodę i ścieki (k. 57); decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. (k. 58); pismo [...] Bank S.A. z dnia [...] stycznia 2013 r. dot. zadłużenia (k. 59); fakturę za gaz (k. 60); wyciąg z karty kredytowej E. S.A. za okres [...] grudnia 2012 r. – [...] stycznia br. (k. 61); wezwania do zapłaty (k. 62-63, k. 67, k. 69, k. 73-75, k. 77); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności (k. 64 – 65, k. 69); harmonogramy spłat raty zaciągniętych kredytów (k. 66, k. 68, k. 70); fakturę za telefon (k. 71). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 200 zł – wpis od skargi (k. 9). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż jedynym źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje działalność gospodarcza prowadzona przez D. R. W 2012 z tytułu prowadzenia tej działalności D. R. osiągnął dochód 9.408,01 zł przy przychodzie 91.167,97 zł, w roku bieżącym za okres styczeń – luty dochód ten wyniósł 10.673,08 zł, przy przychodzie 18.851,22 zł (k. 51 – 52). Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wykazane wydatki wynoszą łącznie 10.043 zł, w tym: energia elektryczna, woda, telefon, lekarstwa, samochód, zakup żywności, gaz, szkoła dzieci (tj. łącznie 5.231 zł – k. 48) oraz raty spłat zaciągniętych kredytów (tj. łącznie 4.812,32 zł - k. 66, k. 68, k. 70). Małż. R. są zadłużeni z tytułu zaciągniętych trzech kredytów hipotecznych: w Banku [...] [...]. stan zadłużenia na [...] br. to 280.363,98 zł, rata spłaty – 2.155,22 zł miesięcznie (k. 66); w Banku [...] S.A. stan zadłużenia na [...] br. to 151.052,42 zł, rata spłaty – 1.941,03 zł miesięcznie (k. 68); w Banku [...] stan zadłużenia na [...] br. to 50.192,83 zł, rata spłaty –716,07 zł miesięcznie (k. 70). Dodatkowo skarżąca jest zadłużona z tytułu posiadania karty kredytowej na kwotę 10.813,03 zł, minimalna kwota spłaty to 540,66 zł – stan na dzień [...] stycznia 2013 r. (k. 61). Rodzina ma zaległości finansowe w opłatach za: szkołę dzieci – 3.490 zł (k. 53); wodę i odprowadzanie ścieków – 1.251,32 zł (k. 57); podatek od nieruchomości – 401 zł (k. 58); telefony – łącznie 1.216,89 zł (k. 71, k. 73 – 74); konto w [...] Bank [...] – 137,46 zł (k. 75). Dodatkowo H. R. jest zadłużona z tytułu pozwów, wezwań do zapłaty, zajęć wierzytelności i upomnień na łączną kwotę 33.752,47 zł (k. 56, k. 59, k. 62, k. 64-65, k. 67, k. 69, k. 77). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi: dom o powierzchni [...] m², las o powierzchni [...] ha, działka budowlana o powierzchni [...] m² oraz samochody osobowe marki F. [...] [...], rok prod. 1997 i N. [...] rok prod. 2006 (zarejestrowany na firmę). W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż dodatni wynik finansowy osiągnięty przez przedsiębiorstwo D. R. za 2012 r. tj. dochód w wysokości 9.408,01 zł przy przychodzie 91.167,97 zł oraz za okres styczeń – luty br. tj. dochód w kwocie 10.673,08 zł, przy przychodzie 18.851,22 zł, świadczą o dobrej kondycji firmy, która zapewnia rodzinie stałe źródło dochodu. Wyszczególnione wydatki przewyższają deklarowany dochód, co w konsekwencji generuje dalsze zadłużenie. Dodatkowo skarżąca ma zaległości z tytułu bieżących opłat oraz jest zadłużona z tytułu pozwów, wezwań do zapłaty, zajęć wierzytelności i upomnień. Jednak biorąc pod uwagę wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania i wysokość osiąganego dochodu to z całą pewnością można stwierdzić, że uiszczenie przez wnioskodawczynię kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycie innych kosztów, które ewentualnie mogą pojawić się w sprawie niniejszej nie pogorszy sytuacji finansowej rodziny. Koszty sądowe należy traktować, bowiem jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Ponadto, o dobrej sytuacji finansowej rodziny może świadczyć fakt udzielenia D. R. w roku bieżącym kredytu w [...] Bank S.A. na kwotę 50.192,83 zł – data ostatecznej spłaty kredytu to [...] [...] 2022 r. (pierwsza rata spłaty [...] marca 2013 r.) – k. 70. Bank badając sytuację materialną małż. R. uznał bowiem, że są oni w stanie spłacać kolejne już zobowiązanie finansowe, jak również i pokrywać koszty bieżącego utrzymania. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.