I SA/Bk 771/17

WyrokWSA w Białymstoku2017-11-22

Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Andrzej Melezini

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy różnica między pierwotnie przyznaną a ostatecznie ustaloną wysokością renty strukturalnej, wynikająca z nabycia prawa do emerytury, stanowi kwotę nienależnie pobraną podlegającą zwrotowi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że różnica między pierwotnie przyznaną a ostatecznie ustaloną wysokością renty strukturalnej, wynikająca z nabycia prawa do emerytury, stanowi kwotę nienależnie pobraną. Nabycie prawa do emerytury w trakcie pobierania renty strukturalnej skutkuje obowiązkiem zmniejszenia renty o kwotę emerytury, a nadpłacona kwota renty podlega zwrotowi. Organ prawidłowo ustalił wysokość nienależnie pobranej renty strukturalnej, a w sprawie nie zaszły przesłanki do odstąpienia od jej ustalenia.
Stan faktyczny
Skarżący T. S. pobierał rentę strukturalną od 2006 roku. Po nabyciu prawa do emerytury w 2015 roku, jego renta strukturalna została obniżona decyzją z września 2016 roku. Organ ustalił następnie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 18 268,09 zł, wskazując, że różnica między pierwotnie a ostatecznie przyznaną kwotą renty stanowi nadpłatę. Skarżący kwestionował prawidłowość tej decyzji, zarzucając m.in. niedochowanie terminów procesowych i nieprawidłowe ustalenie kwoty nienależnie pobranej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr [...] przyznał T. S. (dalej powoływany także jako Skarżący) rentę strukturalną od lipca 2006 roku do czerwca 2016 roku w kwocie 1 254,67 zł płatnych co miesiąc. W latach 2008-2016, w związku z waloryzacją świadczeń emerytalnych - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzjami o zmianie wysokości renty strukturalnej zmieniał wysokość przyznanej renty strukturalnej. Wskazując na § 13a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191 ze zm., dalej powoływane jako "rozporządzenie w sprawie renty strukturalnej"), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. pismem z dnia [...] marca 2015 r. zawiadomił Skarżącego o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego, wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników, wskazując jednocześnie, iż decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania prawa do emerytury należy dostarczyć w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia do organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników. W dniu [...] maja 2015 r. Skarżący dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR w Ł. potwierdzenie złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury. Następnie w dniu [...] kwietnia 2016 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r., o przyznaniu emerytury od dnia 1 maja 2015 r. do 29 lutego 2016 r. w kwocie 1 404,46 zł brutto, a po waloryzacji od 1 marca 2016 r. w kwocie 1 407,83 zł. Mając na uwadze powyższe, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] zmienił wysokość przyznanej renty strukturalnej na okres od 1 maja 2015 r. do 29 lutego 2016 r. na kwotę 444,49 zł, a na okres od 1 marca 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. na kwotę 445,55 zł. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. W dniu [...] listopada 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wystosował do Skarżącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 18 268,09 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Ł. Organ odwoławczy stwierdził naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania, mających wpływ na rozstrzygnięcie. Zaznaczył, że organ I instancji nie wskazał orzeczenia, na mocy którego zostały przyznane Skarżącemu nienależnie pobrane płatności, jak również nie wskazano okresu, za jaki ustalono kwotę nienależnie pobraną. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. ustalił Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 18 268,09 zł. W złożonym odwołaniu Skarżący zakwestionował prawidłowość wydanej decyzji. Zarzucił niedochowanie przez organ 7 dniowego terminu na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego i wydanie pośpiesznie decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...] Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podkreślił, że zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie renty strukturalnej, w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Dlatego też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2016 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej od maja 2015 r. na kwotę 444,49 zł, a od marca 2016 r. na kwotę 445,55 zł. pomniejszając przyznaną wcześniej rentę strukturalną o przyznaną przez ZUS kwotę emerytury (brutto). Organ wskazał, że renty strukturalne w przeciwieństwie do emerytur z ZUS są zwolnione z opodatkowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.). Od powyższych rent nie pobiera się również, na podstawie przepisów szczególnych, składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja nr [...] z dnia [...] września 2016 r. zmieniająca wysokość renty strukturalnej - przyznająca płatność w wysokości niższej o kwotę przyznanej Skarżącemu emerytury, to różnica między płatnością pierwotnie przyznaną, a płatnością przyznaną później, jest kwotą nienależnie pobraną. Sytuacja, gdy dochodzi do nienależnego pobrania płatności ma bowiem miejsce wówczas, gdy rolnikowi wypłacono płatność na podstawie decyzji administracyjnej, którą później zmieniono i przyznano płatność w niższej wysokości. W konsekwencji należało ustalić Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 18 268,09 zł, które to środki zostały wypłacone na jego rachunek bankowy. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005 r., str. 1 z późń. zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek jak również rozliczania rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90 z późń. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego w odniesieniu do programów rozwoju obszarów wiejskich, podczas sporządzania deklaracji wydatków państwa członkowskie nienależące do strefy euro - w odniesieniu do każdej operacji płatności lub odzyskiwania - przedostatni kurs walutowy ustalony przez Europejski Bank Centralny sprzed miesiąca, w którym operacje zapisuje się w księgach agencji płatniczej, zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255/18 z 28.08.2014 r.). Ustalona w decyzji za każdy miesiąc przyznanej płatności tj. od maja 2015 r. do maja 2016 r. kwota nienależnie pobranych płatności z tytuły renty strukturalnej, przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zdaniem organu w sprawie nie można również mówić o wystąpieniu siły wyższej, w rozumieniu art. 38 i 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004 r.). Nie można również przyjąć, że dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach – art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Wypłata renty strukturalnej na rachunek bankowy Skarżącego nie wynikała z pomyłki organu ARiMR, opiera się bowiem na ostatecznych decyzjach przyznających a następnie zmieniających wysokość renty. Odnosząc się do treści odwołania, organ stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji wystosował do Skarżącego zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie oraz do złożenia końcowego oświadczenia. Powyższe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2017 r. Dnia [...] maja 2017 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, którą wysłał Skarżącemu dnia [...] maja 2017 r. Wobec powyższego organ I instancji wydał decyzję po upływie 7 dni, o których mowa w zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2017 r., a więc zapewnił Skarżącemu możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o życzliwe i sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał przebieg postępowania przed organami ARiMR oraz ZUS i KRUS w kwestii przyznania emerytury. Zdaniem Skarżącego organ nieprawidłowo nakazał mu wystąpić o emeryturę w kwietniu 2015 r., kiedy to miał już 71 lat i jego rówieśnicy byli od dawna na emeryturach. Następnie Skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania emerytury znacznie się przeciągało, bowiem musiał zgromadzić dokumenty potwierdzające zatrudnienie. Skarżący zaznaczył, że wyznaczenie mu kolejnych terminów do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym było fikcją, gdyż jest w wieku 73 lat i nie był w stanie, w kilkadziesiąt minut zapoznać się z aktami sprawy. Otrzymywał jedynie do podpisania oświadczenie o zapoznaniu się z dokumentami, co nie odzwierciedlało rzeczywistości. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje Skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. W świetle powyższego, sądy administracyjne powołane są wyłącznie do oceny legalności zaskarżonych aktów lub czynności i nie mają podstaw do powoływania się w swoich rozstrzygnięciach na zasady współżycia społecznego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zauważyć też należy, w związku ze sformułowaniem żądania skargi (życzliwego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy), że Sąd nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, bowiem o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd, co do zasady, nie ma też uprawnień reformatoryjnych, to znaczy, że nie może zmienić zaskarżonej decyzji ani też nakazać organowi wydania decyzji o określonej treści, nawet w sytuacji, gdy uwzględnia skargę. Sąd natomiast uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części lub stwierdza jej nieważność, gdy są ku temu podstawy określone w art.145 p.p.s.a. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014, poz. 1438 ze zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; LEX nr 569646). W wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa (sygn. II GSK 307/13, publ. CBOIS). Sąd orzekający w tej sprawie podziela powyżej wskazane stanowisko. Przechodząc do istoty sprawy, wskazać należy że w sprawie nie było sporne, że Skarżącemu, na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. została przyznana renta strukturalna od lipca 2006 roku do czerwca 2016 roku (której wysokość sukcesywnie była zwiększana w trakcie tego okresu). Jednocześnie decyzją ZUS z dnia [...] marca 2016 r. przyznano Skarżącemu emeryturę od dnia 1 maja 2015 r. Tym samym, Skarżący w okresie od 1 maja 2015 r. do czerwca 2016 r. otrzymywał jednocześnie rentę strukturalną oraz miał ustalone prawo do emerytury. Podkreślić należy, że stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie renty strukturalnej, w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Przyjąć zatem należy, że świadczenia z tytułu renty strukturalnej i świadczenia z ubezpieczenia społecznego, jak emerytura funkcjonują równolegle, jednakże ustawodawca priorytet przyznał świadczeniu z ubezpieczenia społecznego zważywszy, że renta strukturalna nie przysługuje osobie uprawnionej do renty, czy emerytury. Z drugiej strony osoba, która nabędzie prawo do emerytury w okresie pobierania renty strukturalnej ma obowiązek wystąpić o jej przyznanie, a wysokość świadczenia emerytalnego ostatecznie będzie miała wpływ na wysokość renty strukturalnej. Przy tym należy zauważyć, że przepis § 14 ust. 1 rozporządzenia posługuje się pojęciem nabycia prawa do emerytury, co jak wiadomo następuje z mocy prawa, nie na skutek decyzji organu rentowego. To oznacza, że ustawodawca nie powiązał konieczność pomniejszenia wysokości wypłacanej renty strukturalnej z faktem realizacji świadczenia, lecz już tylko z faktem nabycia prawa, czyli ziszczenia się przesłanek materialnoprawych świadczenia. W świetle powyższych rozważań przyjąć należało, że zachodziły przesłanki do obniżenia Skarżącemu wysokości renty strukturalnej o wysokość przyznanej emerytury, za okres od 1 maja 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. Organ prawidłowo wyliczył, że renta strukturalna za powyższy okres, z uwagi na zmienną wysokość świadczenia emerytalnego wynosić powinna 444,49 zł od 1 maja 2015 r. do 29 lutego 2016 r. oraz kwotę 445,55 zł od 1 marca 2016 r. do końca czerwca 2016 r. Obowiązujące przepisy nie pozwalają Skarżącemu (jako osobie, która nabyła prawa do emerytury w trakcie pobierania renty strukturalnej) na pobieranie świadczenia emertytalnego oraz renty strukturalnej w pełnej wysokości. W ocenie Sądu, zgodzić się należało z organem, że prawodawca konieczność pomniejszenia wysokości wypłacanej renty strukturalnej powiązał nie faktyczną kwotą wypłacanych świadczeń emerytalnych, ale z nabyciem samego prawa do takiego świadczenia. Dlatego też pomniejszenie renty strukturalnej powinno być dokonane o kwotę, którą właściwe organy ustaliły jako kwotę emerytury, a nie kwotę, którą otrzymuje uprawniony do emerytury, po pomniejszeniu jej o należne na podstawie odrębnych przepisów zaliczki, składki czy potrącenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 102/16, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 września 2016 r., II SA/Bd 218/16). Tak właśnie postąpił organ wydając decyzję z dnia 5 września 2016 r., odejmując od przysługującej skarżącemu kwoty renty strukturalnej (odpowiednio 1848,95 zł i 1853,38 zł) kwotę przyznanej mu emerytury z ZUS (odpowiednio 1404,46 zł i 1407,83 zł), co daje w rezultacie wskazane w decyzji kwoty 444,49 zł i 445,55 zł. Zaznaczyć należy, że Skarżący w związku z obniżeniem wysokości renty strukturalnej (zwolnionej z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych) o wysokość przyznanej emerytury (które to świadczenie jest opodatkowane tymże podatkiem) łącznie otrzymywał niższą kwotę do swojej dyspozycji, jednakże powyższe nie może wpłynąć na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. To wolą ustawodawcy było wprowadzenie zasady, że osoba uprawniona otrzymuje świadczenie emerytalne w pełnej wysokości a pomniejszeniu ulega renta strukturalna a nie odwrotnie. Dlatego też, konieczność odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne czy zaliczek na podatek dochodowy od świadczenia emerytalnego, a w konsekwencji niższe miesięczne dochody Skarżącego, w żaden sposób nie podważają legalności wydanej decyzji. Konsekwencją powyższych rozważań jest to, że organy prawidłowo uznały, że różnica pomiędzy wysokością renty strukturalnej pierwotnie przyznanej Skarżącemu i jemu wypłaconej a rentą strukturalną przyznaną na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2016 r., jest kwotą nienależnie pobraną przez Skarżącego. Z nienależytym pobraniem płatności mamy niewątpliwie do czynienia w sytuacji, gdy Skarżącemu wypłacono rentę strukturalną na podstawie decyzji, która następnie została zmieniona i przyznana renta w niższej wysokości. Łączna kwota wypłacona Skarżącemu nienależnie w okresie od maja 2015 r. do czerwca 2016 r. wyniosła 18 268,09 zł. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 16 ww. rozporządzenia w sprawie renty strukturalnej w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Z powyższych regulacji wynika, że Dyrektor ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie wysokość tych środków zostanie zmniejszona na podstawie późniejszej decyzji, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Tym samym stwierdzić należało, że organy prawidłowo wyliczyły wysokość nienależnie pobranej przez Skarżącego renty strukturalnej. Zgodzić się również należało z organami, zważywszy na okoliczności przedmiotowej sprawy, że nie zachodziły żadne przesłanki pozwalające na odstąpienie przez organ od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Kwota nienależnie pobranych płatności za każdy miesiąc przekraczała równowartość kwoty 100 Euro (było to ok. 1400 zł), w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek siła wyższa, jak również wypłata świadczenia nie nastąpiła na podstawie pomyłki czy też błędu organu, który Skarżący mógłby dostrzec w zwykłych okolicznościach. Zaznaczyć należy, że pobieranie przez Skarżącego renty strukturalnej przez ponad 1 rok w wysokości wyższej od należnej wynikał z faktu przeciągania się postępowania nie przed organami ARiMR lecz przed ZUS. Od złożenia przez Skarżącego wniosku o przyznanie emerytury do wydania decyzji upłynęło ok. 10 miesięcy, dlatego też zachodziła konieczność zwrotu nienależnie wypłaconej renty strukturalnej aż za tak długi okres czasu. Sam Skarżący przyznał, że tak długie postępowanie wynikało z faktu, że musiał dostarczać dokumenty potwierdzające jego okresy zatrudnienia. Dlatego też, nie można zarzucić organom ARiMR zbyt długiego wypłacania renty strukturalnej w zawyżonej wysokości, gdyż do czasu ustalenia prawa do emerytury z ZUS, Skarżącemu taka renta przysługiwała. Dopiero ustalenie prawa do emerytury z datą wsteczną, od 1 maja 2015 r., skutkował koniecznością skorygowania wysokości należnej Skarżącemu renty strukturalnej a w konsekwencji wydania decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych płatności. Trzeba wskazać, że w dniu 11 marca 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2015 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Na podstawie wprowadzonego § 13a ust. 1 zmienionego rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Ł. pismem z dnia [...] marca 2015 r. zawiadomił Skarżącego o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników – wypełniając w ten sposób nałożony na ten organ obowiązek. Dalsze działania związane ze złożeniem wniosku i odpowiednich dokumentów leżały po stronie Skarżącego. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie wyznaczenia Skarżącemu 7 dniowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy przez organ I instancji. Z akt sprawy wynika, w dniu [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji wystosował do Skarżącego zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie oraz do złożenia końcowego oświadczenia. Powyższe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2017 r. Dnia [...] maja 2017 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, którą wysłał Skarżącemu [...] maja 2017 r. Wobec powyższego organ I instancji wydał decyzję po upływie 7 dni, o których mowa w zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2017 r., a więc zapewnił Skarżącemu możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Podkreślić należy, że termin 7 dniowy nie dotyczy dni roboczych lecz dni kalendarzowych, dlatego też nie może być mowy o naruszeniu art. 10 K.p.a. Podkreślić należy, że Skarżący na etapie postępowania odwoławczego zapoznał się z materiałami dowodowymi zgromadzonymi w sprawie, dlatego też brał czynny udział w prowadzonym postepowaniu. Podnoszona w skardze kwestia wieku Skarżącego oraz problemów ze wzrokiem i zapoznawaniem się z aktami sprawy, nie miała wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić należy, że Skarżący jako strona postepowania administracyjnego miał prawo do ustanowienia pełnomocnika, którym mogła być osoba najbliższa dla Skarżącego (żona, dzieci, wnuki) a nawet osoba obca (inna pełnoletnia osoba). Z takiego prawa Skarżący nie skorzystał, samodzielnie biorąc czynny udział w postępowaniu, dlatego też na obecnym etapie sprawy, nie może kwestionować, że prawo to nie było w pełni realizowane. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W tych okolicznościach nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło