I SA/Bk 82/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 09 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych oraz umorzenia odsetek p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. M. M. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką A. D. oraz córką P. D. ([...] lat). Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny są wynagrodzenia z tytułu umowy o prace otrzymywane przez: wnioskodawcę – 1.600 zł brutto oraz A. D. – 1.700 zł brutto. Wnioskodawca ma ustanowioną rozdzielność majątkową ze współmałżonką. M. M. D. nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 13 – 15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 22 lutego 2013 roku (k.18) wnioskodawca oświadczył, iż od dnia [...] października 2012 r. nie jest właścicielem nieruchomości rolnej w miejscowości P. [...]. Obecnie rodzina skarżącego zamieszkuje w miejscowości L. pod nr [...] – powierzchnia gospodarstwa rolnego to [...] ha, nieruchomość ta stanowi odrębny majątek A. D. Małż. D. nie prowadzą rolniczej działalności produkcyjnej, nie otrzymują dopłat unijnych, nie posiadają również sprzętu rolniczego i inwentarza żywego. Wyszczególnione wydatki miesięczne rodziny wnioskodawcy to: żywność – 600 zł; przedszkole – 80 zł; woda – 69 zł; energia elektryczna – 260 zł; telefon – 110 zł; rata spłaty kredytu zaciągniętego w F. Banku – 560 zł (k. 20). Do akt sprawy skarżący dołączył rachunki i faktury za: telefon (k. 21 – 22); energię elektryczną (k. 23); wodę (k. 24) oraz zaświadczenia o wysokości zarobków małż. D. (k. 25 – 26). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi łącznie 3.420 zł brutto (tj. około 2.500 zł netto), w tym wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia na stanowisku kierowcy w przedsiębiorstwie T. – L. K. M. – 1.700 zł brutto oraz 1.720 zł brutto (1.287,96 zł netto) uzyskiwane przez A. D. z tytuł pracy na umowę zlecenie w firmie "A." B. i W. S.j. z siedzibą w S. (k. 25 – 26). Wydatki miesięczne wynoszą 1.679 zł (żywność, przedszkole, woda, energia elektryczna, telefon, rata spłaty kredytu). Obecnie skarżący spłaca jeden kredyt gotówkowy zaciągnięty w F. Banku, miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 560 zł. W tym miejscu podkreślenia wymaga, ze skarżący nie nadesłał wymaganych treścią wezwania z dnia 22 lutego 2013 r. (k. 18) harmonogramów rat spłat zaciągniętych kredytów. Majątek rodziny stanowi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia tj. z połowy kosztów sądowych, wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. W tym miejscu należało, zatem skonstatować, iż dochód miesięczny rodziny skarżącego przewyższa wykazane wydatki o kwotę około 800 zł. W tej sytuacji dochód ten wystarcza zarówno do pokrycia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem jak i poczynienia oszczędności, które to powinny być przynajmniej w części przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Przy ustalaniu wysokości zwolnienia wzięto również po uwagę, iż wyszczególnione przez wnioskodawcę wydatki niewątpliwie nie obejmują wszystkich opłat ponoszonych przez rodzinę np. kosztów zakupu środków czystości czy lekarstw. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.