I SA/Bk 821/15

PostanowienieWSA w Białymstoku2015-09-15

Skład orzekający: Tomasz Oleksicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina, posiadając środki na rachunkach bankowych, nadwyżkę budżetową oraz znaczną wartość środków trwałych, może zostać uznana za podmiot niezdolny do poniesienia kosztów postępowania sądowego w celu uzyskania częściowego zwolnienia od tych kosztów?
Ratio decidendi
Gmina, jako osoba prawna, ubiegająca się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, musi wykazać, że nie posiada wystarczających środków na ich pokrycie, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu ich zdobycia. Sama obecność środków na rachunkach bankowych, nadwyżka budżetowa oraz znaczna wartość majątku, przy jednoczesnym braku wykazania podjęcia działań zmierzających do pozyskania funduszy na koszty sądowe, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Skarb Państwa nie powinien finansować zaniedbań gminy w zakresie zabezpieczenia środków na postępowanie sądowe.
Stan faktyczny
Gmina D. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Gmina posiadała środki na rachunkach bankowych w kwocie ponad 48 tys. zł, wartość środków trwałych wyniosła ponad 13 mln zł, a za rok 2014 odnotowano nadwyżkę budżetową. Mimo to, gmina wnioskowała o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wyniosły łącznie 12.549 zł.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za styczeń, luty i maj 2011 roku oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za te okresy rozliczeniowe p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Gmina D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Gmina D. posiada pięć rachunków bankowych, na czterech z nich zgromadzone są środki w łącznej kwocie 48.973,16 zł, na jednym z rachunków jest debet w wysokości 11.628,96 zł. Wartość środków trwałych Gminy D. to 13.205.658,31 zł. Za 2014 r. skarżąca gmina miała nadwyżkę budżetową w kwocie 364.131,06 zł (k. 16 - 17). Na rok 2015 dochody budżetu wynoszą 7.776.924 zł, przy wydatkach 7.791.964 zł. Niedobór budżetu w kwocie 15.040 zł będzie pokryty poprzez zaciągniecie kredytu długoterminowego (uchwała Nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy D. na rok 2015,[...]). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z treści złożonego wniosku wynika, że stan rachunków Gminy D. na koniec lipca 2015 wynosił 48.973,16 zł. Na rok 2015 dochody budżetu wynoszą 7.776.924 zł, przy deficycie budżetowym w kwocie 15.040 zł. Niedobór ten będzie pokryty poprzez zaciągniecie kredytu długoterminowego. Wysokość majątku Gminy D. to 13.205.658,31 zł. Wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej na obecnym etapie postepowania (wysokość wpisu od skargi) to 8.568 zł k. 12. Dodatkowo w tut. Sądzie jest zawisła jeszcze jedna sprawa ze skargi Gminy D. tj. I SA/Bk 822/15, wysokość wpisu sądowego w tej sprawie wynosi 3.981 zł (k. 12 sygn. akt I SA/Bk 822/15). W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach sądowych, osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W tym zakresie wymagać trzeba szczególnej zapobiegliwości i przezorności nie tylko od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ale pogląd ten należy również odnieść do wszystkich innych podmiotów, które prowadząc działalność publiczną, są stronami postępowań sądowych, w których ponoszenie kosztów jest typową konsekwencją ich prowadzenia. Gmina D., przygotowując projekt budżetu na rok 2015 powinna przewidzieć odpowiednie środki celem pokrycia kosztów w sprawach sądowych, w których jest lub będzie stroną postępowania. Wnosząc skargę do tut. Sądu, strona skarżąca powinna zatem zabezpieczyć właściwe środki na prowadzenie postępowania sądowego lub też zwrócić się do odpowiedniego podmiotu o ustanowienie funduszu celowego. Brak podjęcia takich działań świadczy o niewystarczającym dbaniu o własne interesy. Skarb Państwa, z którego środków pokrywany jest koszt udzielonej pomocy prawnej, nie może finansować skarżącej gminy w związku z zasygnalizowanymi wyżej zaniedbaniami. Prawo pomocy jest bowiem, jak wyżej wskazano, szczególną formą wsparcia dla podmiotów, które rzeczywiście w żaden sposób nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II GZ 506/14, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Podsumowując, wykazana sytuacja finansowa Gminy D. nie pozwala na uznanie jej za podmiot niebędący w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które to na obecnym etapie wynoszą 12.549 zł - wpisy od skarg w sprawie niniejszej i sygn. akt I SA/Bk 822/15, zwłaszcza, że w budżecie utworzona została rezerwa ogólna w kwocie 43.000 zł. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło