I SA/Bk 832/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od marca do grudnia 2014 r. i za miesiąc styczeń 2015 r. p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. A. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz dziećmi: A. N. ([...] [...]); A. N. ([...] lat); J. N. ([...] lat); konkubentem M. N.; matką konkubenta T. N. oraz bratem konkubenta M. N.. Źródła miesięcznego utrzymania wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rodziny stanowią: dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawczynię (obecnie działalność ta nie przynosi dochodu); zasiłek rodzinny na trójkę dzieci wraz z dodatkiem do zasiłku – 615 zł; renta T. N. w wysokości 900 zł oraz renta M. N. - 800 zł. Wykazane wydatki to: opłata za mieszkanie – 498,62 zł; energia elektryczna 200 - 400 zł; woda – 7,38 zł za m3. A. A. poza pawilonem handlowym o powierzchni [...] m2, stojącym na dzierżawionej nieruchomości nie posiada majątku. Skarżąca zajmuje mieszkanie należące do T. N. wraz z dziećmi, konkubentem, bratem konkubenta oraz matką konkubenta. Decyzją MOPS w Z. z dnia [...] grudnia 2015 r. przyznano wnioskodawczyni świadczenia w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem w łącznej wysokości 615 zł. A. A. podkreśliła, iż w roku bieżącym dochód uzyskany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą A. A. "B." z siedzibą w Z., jest znacznie niższy niż w 2015 r. Dodatkowo w ostatnich miesiącach dochód ten drastycznie się pomniejszył. Skutkuje to trudnościami w pokrywaniu bieżących wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, ponadto skarżąca nie jest w stanie w pełni pokryć bieżących potrzeb trójki nieletnich dzieci i konkubenta. M. N. jest osobą bezrobotną, nie osiągającą dochodu. Matka konkubenta T. N. utrzymuje się z własnej renty. M. N. jest osobą schorowaną (u. u.) utrzymuje się z renty w kwocie około 800 zł. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, w banku ma debet na kwotę około 5.000 zł (k. 22 – 26). Do akt sprawy skarżąca dołączyła: potwierdzenia salda rachunku na dzień [...] sierpnia 2016 r. (k. 27 – 28); ewidencję środków trwałych (amortyzacja podatkowa) – k. 29; podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń – czerwiec br. i kwiecień – czerwiec br. (k. 30 – 31); decyzję MOPS w Z. z dnia [...] grudnia 2015 r. (k. 32); akty urodzenia dzieci (k. 33 – 35); faktury PGE (k. 36 – 37); informację o wysokości czynszu za mieszkanie (k. 38); wyciąg z CEiIDG (k. 39). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 07 września 2016 r. (k. 41) A. A. dołączyła do akt sprawy: podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2015 r. i za okres czerwiec – sierpień br. (k. 52 – 53); wyciągi z konta bankowego skarżącej (k. 54 – 58) i prowadzonej przez nią działalności gospodarczej za okres czerwiec – wrzesień br. (k. 59 – 60); zaznanie podatkowe PIT – 36 za 2015 r. (k. 61 – 68); informację o dochodach PIT - 11 M. N. za 2015 r. (k. 70). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na wstępie należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.559 zł (k. 17). W złożonym oświadczeniu A. A. oświadczyła, że od [...] stycznia 2014 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. A. "B." z siedzibą w Z. Działalność ta stanowi główne źródło utrzymania wnioskodawczyni, jej konkubenta i trójki nieletnich dzieci. Przedmiotem działalności tego przedsiębiorstwa jest sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. W okresie styczeń – czerwiec br. dochód uzyskany z tytułu prowadzenia tej firmy to 1.950,19 zł, przy przychodzie 54.347,28 zł (k. 31). Dodatkowo w okresie lipiec – sierpień br. przychód ten wyniósł 14.488,02 zł, przy dochodzie 966,64 zł (k. 53). Podsumowując zatem w analizowanym okresie styczeń – sierpień br. wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawczynię to dochód w kwocie 2.916,83 zł, przy przychodzie 68.835,30 zł. W 2015 r. przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości 8.926,47 zł, przy przychodzie 118.962,06 zł (k. 64). Z dołączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni za okres od [...] czerwca do [...] września br. wynika, że na jej konto wpłynęło 60.945,72 zł (k. 54 i k. 56). Natomiast, wpływ na rachunek bankowy przedsiębiorstwa prowadzonego przez A. A. w okresie od [...] czerwca do [...] września br. to 22.400 zł (z czego 10.300 zł stanowiły przelewy z konta osobistego skarżącej, przy czym podkreślenia wymaga brak możliwości ustalenia całkowitej kwoty tych przelewów z uwagi na niekompletność wyciągu – brak dwóch stron) – k. 59. Łączna kwota wpłat na oba konta w analizowanym okresie, po odliczeniu ustalonej kwoty przelewów z konta osobistego wnioskodawczyni na konto przedsiębiorstwa to 73.045,72 zł. Dodatkowym źródłem dochodu A. A. jest zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 325 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 90 zł tj. łącznie 415 zł przyznane od [...] listopada 2015 r. do [...] października br. (k. 32). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że T. N. i M. N. utrzymują się z otrzymywanych rent, faktycznie prowadzą odrębne od skarżącej gospodarstwo domowe (k. 23). Wnioskodawczyni poza pawilonem handlowym o powierzchni [...] m2 nie posiada majątku wraz z dziećmi i konkubentem zajmuje mieszkanie należące do T. N. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła okoliczność, iż A. A. znajduje się w dobrej sytuacji materialnej pozwalającej na uznanie, iż jest w stanie uiścić koszty sądowe w sprawie niniejszej zarówno na obecnym etapie postepowania jak również i inne ewentualne koszty które mogą się pojawić na dalszym etapie postepowania. O sytuacji finansowej wnioskodawczyni świadczy przede wszystkim kondycja finansowa przedsiębiorstwa A. A. "B." z siedzibą w Z., prowadzonego przez skarżącą. W tym miejscu należy przypomnieć, iż w okresie styczeń – czerwiec br. firma ta osiągnęła dodatni wynik finansowy tj. dochód 2.916,83 zł przy przychodzie 68.835,30 zł. W okresie tym na konto przedsiębiorstwa i konto osobiste wnioskodawczyni wpłynęło łącznie 73.045,72 zł (po odliczeniu możliwej do ustalenia kwoty przelewów z konta osobistego wnioskodawczyni na konto firmy). Jest to kwota wielokrotnie przekraczająca wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania tj. wpisu od skargi, dlatego też jej część powinna być przeznaczona na pokrycie tej opłaty. Dodatkowo w wyniku analizy transakcji na koncie bankowym skarżącej ustalono, że dnia [...] sierpnia br., a więc już po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego A. A. zerwała lokatę terminową na kwotę 8.500 zł (k. 58). Wycofane środki finansowe w części powinny zostać przeznaczone na pokrycie wpisu sądowego w sprawie niniejszej, skarżąca inicjując bowiem postępowanie sądowe powinna liczyć się z koniecznością uiszczania związanych z nim opłat. Powyższe dane świadczą o tym, iż wnioskodawczyni dysponuje środkami pieniężnymi z których powinna wygospodarować 1.559 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisem od skargi. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.