II SA/Bk 1/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. i W. K. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. i W. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania J. K. i W. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Małżonkowie J. i W. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką P. K. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez W. K. z tytułu sprzedaży bydła w wysokości 566 zł oraz zasiłek rodzinny otrzymywany przez J. K. w wysokości 106 zł. Wykazane wydatki miesięczne to: telefony – 200 zł; gaz – 50 zł; światło – 350 zł; paliwo – 200 zł; opał – 500 zł; woda - 100 zł; ubezpieczenie budynków – 30 zł; składka KRUS – 332 zł (998 zł kwartalnie); ropa do ciągnika – 625 zł; inne wydatki i lekarstwa – 100 zł; podatek rolny – 80 zł. Majątek rodziny stanowi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, garaż, stodoła, obora, ciągnik rolniczy o wartości 120.000 zł (zakupiony za otrzymane dofinansowanie z Agencji Rynku Rolnego). Wnioskodawcy nie posiadają zgromadzonych oszczędności (k. 20 – 21). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 04 lutego 2014 r. (k. 23 - 24) skarżący oświadczyli, iż w okresie [...] 2013 r. – [...] 2014 r. nie uzyskali dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – sprzedaż płodów rolnych. Małż. K. nie posiadają krów mlecznych. Dopłaty do prowadzonej produkcji rolnej przeznaczone są w całości na zakup środków produkcji rolnej oraz pokrycie wydatków związanych z pracami w okresie jesienno – zimowym. Wnioskodawcy są właścicielami, ciągnika rolniczego, siewnika, kultywatora, pługa, brony i innych maszyn niezbędnych do prowadzenia produkcji rolnej (k. 27). Skarżący dołączyli do akt sprawy: decyzję ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. dot. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 28 – 30); wezwanie do zapłaty wystawione przez [...] S.A. z dnia [...] lutego 2014 r. na kwotę 232,15 zł (k. 31); fakturę z dnia [...] lutego 2014 r. za zakup węgla (k. 32); listę hodowanych zwierząt (k. 33); decyzję w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości, podatku leśnym i rolnym za 2013 r. (k. 34 – 35); potwierdzenia zapłaty składek KRUS (k. 36); fakturę za energię elektryczną (k. 37); potwierdzenia uiszczenia opłat z tytułu ubezpieczenia (k. 39 – 41); pokwitowania dot. opłacenia alimentów (k. 42). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazali, iż wysokość miesięcznego dochodu trzyosobowej rodziny to kwota 672 zł (sprzedaż bydła - 566 zł, zasiłek rodzinny – 106 zł). W [...] 2013 r. J. i W. K otrzymali płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 16.429,81 zł, co stanowi około 1.370 zł w przeliczeniu na poszczególne miesiące (k. 28 – 30). Dopłaty te są przeznaczone w całości na zakup środków produkcji rolnej oraz pokrycie wydatków związanych z pracami w okresie jesienno – zimowym. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym i prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynoszą łącznie 2.567 zł (telefony, gaz, światło, paliwo, opał, woda, ubezpieczenie budynków, składka KRUS, ropa do ciągnika, lekarstwa, podatek rolny, inne wydatki). W skład majątku małż. K. wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych); las o powierzchni [...] ha (k. 34 – 35); dom o powierzchni [...] m²; garaż; stodoła; obora; ciągnik rolniczy o wartości 120.000 zł i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej; [...] sztuki bydła (k. 33). W okresie [...] 2013 r. – [...] 2014 r. wnioskodawcy nie uzyskali dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący nie prowadzą hodowli krów mlecznych. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż małż. J. i W. K. dysponują znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych ([...] ha – [...] ha przeliczeniowych), las ([...] ha), maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy ([...] sztuki bydła) świadczą o dużych możliwościach finansowych wnioskodawców. W tej sytuacji biorąc pod uwagę wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania to z całą pewnością można stwierdzić, że uiszczenie przez małż. K. kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi (k. 8) oraz pokrycie innych kosztów, które ewentualnie mogą pojawić się w sprawie niniejszej nie pogorszy sytuacji finansowej rodziny. Koszty sądowe należy traktować, bowiem jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.