II SA/Bk 1005/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o wydanie zaświadczenia o opłacaniu składek na fundusz ubezpieczeń społecznych rolników oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżący P. K. wystąpił wnioskiem z dnia [...].09.2012 r. skierowanym do Wójta Gminy S. o wydanie zaświadczenia o opłacaniu w latach 1977 – 1983 r. składek na fundusz społecznych ubezpieczeń rolników. Organ decyzją z dnia [...].10.2012 r. orzekł o umorzeniu postępowania wywołanego ww. wnioskiem z uwagi na ustalenie, że było już prowadzone postępowanie z wniosku skarżącego złożonego [...].10.2011r. o wydanie zaświadczenia o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w latach 1977 – 1984, zakończone ostatecznym postanowieniem odmawiającym wydania zaświadczenia ze względu na niedysponowanie dokumentami. W ocenie organu zachodzi tożsamość sprawy niniejszej ze sprawą zakończoną w zakresie podstawy prawnej, faktycznej i treści żądania, co uzasadnia umorzenie niniejszego postępowania. W odwołaniu od tej decyzji P. K. podtrzymał żądanie wydania zaświadczenia podając, że od 20.11.1970 r. posiadał gospodarstwo rolne we wsi M., zaś od 1.07.1977 r. do 31.12.1983 r. opłacał składki na Fundusz Emerytalny Rolników do Urzędu Gminy S. i były to składki z gospodarstwa rolnego pobierane jako łączne zobowiązanie pieniężne z podatkiem rolnym. Zaświadczenie, jak podawał, jest potrzebne przy ubieganiu się o emeryturę rolniczą Informował, że 21.08.2012 r. ukończył 65 lat i nie może otrzymać emerytury z powodu braku zaświadczenia. Następnie wymienił dokumenty, jakie przekazał Wójtowi Gminy S. Wnosił, aby SKO w S. zobowiązało Wójta do wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie przez niego gospodarstwa rolnego od 20.11.1970 r. bycie rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników od 1.07.1997r. i obowiązkowi opłacania składek, naliczanie składek od 1.07.1977r. i ich opłacanie, opłacanie podatku rolnego w latach 1977-1990. Ponadto informował, że w latach 1984-1995 posiadał gospodarstwo rolne we wsi P., Gmina K. i z tego tytułu tez opłacał składki na FUSR i na podstawie zaświadczenia Gminy K. i karty ewidencji ubezpieczonego z gminy S. wynika, że opłacał składki na ubezpieczenie rolników w latach 1984 – 1988 w podwójnej wysokości. Podał, że pełna dokumentacja znajduje się w KRUS w S. Wyjaśnił, że gospodarstwo rolne w gminie K. miało powierzchnię 14,83 ha, a później 23,01 ha, zaś w Gminie S. 9,7858 ha. Zarzucił, ze Wójt nie wystąpił do KRUS o własne dokumenty przekazane dla KRUS, do czego był zobowiązany Wniósł o powołanie biegłego, który po odtworzeniu dokumentacji i w oparciu o świadków, zbada sprawę i doprowadzi do "przeniesienia" podwójnie opłacanej składki a latach 1984 – 1988 na lata 1977 – 1983 oraz wyjaśni błąd na karcie ewidencji ubezpieczonego wskazujący, że okres działalności rolniczej bądź pracy w gospodarstwie rolnym rozpoczął się 1.01.1984r. Skarżący dodał, ze dostarczenie przez niego 3 zaświadczeń do wniosku stanowiło podstawę do wznowienia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpoznaniu powyższego odwołani decyzją z dnia [...].11.2012 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium zaakcentowało, że sprawa wydania zaświadczenia stwierdzającego wysokość opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w latach 1977 – 1984 był już przedmiotem rozstrzygnięcia ostatecznym postanowieniem SKO w S. z dnia [...].12.2011 r. , na które to postanowienie wniesiona do sądu administracyjnego skarga P. K. została oddalona wyrokiem z 12.04.2012 r. (sygn. 102/12). Kolejnym wnioskiem P. K. zażądał wydania zaświadczenia o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za lata 1977 – 1983 twierdząc, że posiadał gospodarstwo we wsi M. od 20.11.1970 r., opłacał składki nie korzystając ze zwolnień, umorzeń ani odroczeń płatności. Między sprawą załatwioną postanowieniem z [...].12.2011 r. a sprawą z niniejszego wniosku zachodzi tożsamość w związku z powyższym merytoryczne rozpatrzenie kolejnego wniosku byłoby dotknięte nieważnością o jakiej mowa w art. 156 par. 1 pkt 3 K.p.a. Tożsamość obu postępowań tkwi w tożsamości podmiotu żądającego wydania zaświadczenia i tożsamości przedmiotu obu spraw (żądaniu zaświadczenia o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres pokrywający się z okresem objętym poprzednim wnioskiem) przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. W ocenie organu odwoławczego załączone do wniosku zaświadczenia potwierdzają istnienie w obrębie M. gospodarstwa rolnego, będącego własnością P. K., a następnie J. D., zaś karta ewidencyjna ubezpieczonego potwierdza okres podlegania skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników w przedziale 1.01.1984r – 31.12.1990r. Podobnie zaświadczenie Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...].02.2010 r. potwierdza fakt posiadania gospodarstwa rolnego w P., gm. K. i opłacaniu z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w latach 1984-1988. Zaświadczenia te nie wnoszą nowych okoliczności do sprawy. Organ dodał, ze obowiązek gromadzenia dokumentacji związanej z ubieganiem się o świadczenia emerytalno – rentowe ciąży na każdej osobie potencjalnie uprawnionej do tych świadczeń po uzyskaniu wieku emerytalnego, a zatem trudno jest oczekiwać od innych osób, czy też organów, aby dokumentowali okresy podlegania lub opłacania składek ubezpieczeniowych i to po upływie ponad 30 – letniego okresu, jaki upłynął od czasu, za jaki skarżący żąda poświadczenia opłacania składek. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego skarżący opisał, jakie dokumenty dołączył do wniosku z [...].09.2012 r. i stwierdził, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów jednoznacznie wynika, że w latach 1984 – 1988 posiadając dwa gospodarstwa rolne, podwójnie opłacał składkę na ubezpieczenie społeczne rolników. Z przepisów natomiast wynika, ze powinien był opłacać składkę ze względu na posiadania gospodarstwa rolnego za nie z uwagi na ilość gospodarstw. Z tych przyczyn chciałby nadpłaconą składkę "przenieść" na okres obejmujący lata 1977 – 1983, co pozwoliłoby mu uzyskać emeryturę. Dodał, że od 1.07.1977r. podlegał z mocy ustawy obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników płacą obowiązkowy podatek rolny. Na potwierdzenie faktu posiadania gospodarstwa rolnego w tym okresie dołączył akt notarialny poświadczający nabycie gospodarstwa rolnego od 20.11.1970r. Natomiast Wójt Gminy S. a za nim SKO w S. twierdzą, że z karty ewidencyjnej ubezpieczonego wynika, że pracę w gospodarstwie skarżący rozpoczął od 1.01.1984r. Wyraził stanowisko, ze brak odnotowania w karcie ewidencji okresu ubezpieczenia od 1970r. nie może go obciążać. Końcowo skarżący wniósł o powołanie biegłego sądowego do wyjaśnienia błędów jego karcie ewidencji ubezpieczonego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Sąd administracyjny nie dostrzega naruszenia przez organ prawa faktem umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...].09.2012 r. o wydanie przez Wójta Gminy S. zaświadczenia o opłacaniu przez skarżącego składek na fundusz ubezpieczenia społecznego rolników w latach 1977 -1983. Wniosek powyższy był bowiem powtórzeniem wniosku skarżącego z dnia [...].10.2011 r. o wydanie mu przez ten sam organ zaświadczenia o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w latach 1977 – 1984, w sprawie którego to wniosku postępowanie administracyjne zostało ostatecznie zakończone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...].12.2011r. utrzymującym w mocy postanowienie Wójta Gminy S. z dnia [...].11.2011r. odmawiające wydania zaświadczenia. Powyższe wynika z akt administracyjnych dołączonych do sprawy sądowej. Nadto z akt sądowych o sygnaturze II SA/Bk 102/12, z których sąd na rozprawie dopuścił dowód (vide: zapis w protokole rozprawy – k. 16 akt) wynika, że prawomocnym wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 12.04.2012 r. została oddalona skarga P. K. na opisane wyżej postanowienie ostateczne SKO w S. o odmowie wydania zaświadczenia z wcześniejszego wniosku strony. Oznacza to, że przesądzona już została kwestia niemożności uzyskania przez skarżącego zaświadczenia Wójta Gminy S. potwierdzającego opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie objętym wnioskiem. Brak złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę nie pozwala wprawdzie poznać motywów orzeczenia sądu, ale z samego faktu oddalenia skargi można wyprowadzić wniosek o podzieleniu przez poprzedni skład orzekający stanowiska organu o braku przesłanki do wydania żądanego zaświadczenia. Przyczyną zaś niewydania zaświadczenia był wyłącznie fakt niedysponowania przez Wójta Gminy S. danymi pozwalającymi na potwierdzenie okoliczności odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne rolników z uwagi na przekazanie w listopadzie 1992 r. dokumentacji ewidencjonującej opłacanie składek do właściwej jednostki instytucji powołanej do prowadzenia spraw ubezpieczenia społecznego rolników - Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolników. Wójt Gminy od tego momentu przestał być dysponentem ewidencji, rejestrów lub innych danych, w oparciu o które mógł wydąć zaświadczenie stosownie do treści art. 220 par. 1 pkt 2 k.p.a. Zarzuty skargi na decyzję umarzającą postępowania administracyjne z kolejnego wniosku strony o to samo, nie koncentrują się na podważaniu braku podstaw do traktowania obu postępowań za tożsame, ale skupiają na merytorycznym udowadnianiu przez stronę okoliczności odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie objętym wnioskami. Już z tej przyczyny należy je uznać za niezasadne jako trafiające w próżnię, bo niedotyczące istoty rozstrzygnięcia teraz skarżonego. Niezwiązanie sądu administracyjnego wnioskami i zarzutami skargi (wynikające z treści art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie pozwala jednak sądowi na oddalenie tak sformułowanej skargi bez dokonania z urzędu kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia. Stąd sąd oceniał trafność przyjęcia w okolicznościach sprawy stanu tzw. powagi rzeczy rozstrzygniętej, będącego jedną z bezwzględnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku strony. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeżeli wcześniej sprawa tożsama została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy tez zmieniona w sposób prawem przewidziany. Regułę powyższą wyraża art. 156 par. 1 pkt 3 k.p.a. stanowiący o nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powyższa reguła znajduje pełne zastosowanie także w postępowaniach administracyjnych kończących się wydaniem postanowienia (vide: art. 126 k.p.a.). W orzecznictwie i literaturze zgodne też jest stanowisko, co do tego, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. W wyroku z dnia 19.06.2000 r. (sygn. I SA/Ka 2247/98) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Między postępowaniem administracyjnym z wniosku skarżącego o wydanie zaświadczenia złożonym dnia [...].10.2011 r. a postępowaniem administracyjnym z wniosku tego skarżącego złożonym dnia [...].09.2012r. istnieje tożsamość przedmiotowa i podmiotowa. Oba wnioski dotyczyły wydania przez Wójta Gminy S. zaświadczenia o opłacaniu przez P.K. składek na ubezpieczenie społeczne rolników za ten sam okres. Co prawda okres wskazywany we wniosku wcześniejszym określony został jako lata 1977 – 1984, a nie jako lata 1977-1983, ale zważywszy na "pochłonięcie" okresu wskazanego w drugim wniosku przez okres wskazywany we wniosku wcześniejszym, nie można uznawać, że odmowa wydania zaświadczenia, o której ostatecznie orzeczono postanowieniem SKO w S. z dnia [...].12.2011 r., nie obejmowała okresu wskazanego w późniejszym wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę jako niezasadną oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na marginesie zauważa, że niedysponowanie przez stronę zaświadczeniem o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne nie zamyka stronie drogi do wykazywania na etapie rozpatrywania przez KRUS wniosku o przyznanie świadczenia emerytalnego, że okres posiadania gospodarstwa rolnego przed rokiem 1984 był okresem ubezpieczenia społecznego a ewentualna odmowa przyznania świadczenia emerytalnego może być poddana kontroli sądu ubezpieczeń społecznych przed którym wszelkimi dowodami można wykazywać odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne.-