II SA/Bk 101/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia miesięcznej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę U Z A S D N I E N I E Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy P., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., skierował J. W. do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w S. (dalej powoływany jako DPS). Na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. J. W. został umieszony w DPS od dnia 30 sierpnia 2017 r. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy P., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., ustalił miesięczną odpłatność J. W. za pobyt w DPS w wysokości 656,85 zł miesięcznie, poczynając od dnia umieszczenia w DPS. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] czerwca 2017 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], zmieniono decyzję z dnia [...] maja2017 r. i ustalono miesięczną odpłatność w wysokości 803,57 zł poczynając od dnia 1 grudnia 2017 r. Powodem zmiany decyzji było ustalenie, że od 1 listopada 2017 r. wzrósł dochód J. W. A mianowicie decyzją KRUS z dnia [...] listopada 2017 r., od 1 listopada 2017 r. przyznano stronie emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 1.147,96 zł, a więc dochód wzrósł o kwotę 209,59 zł. Od decyzji tej odwołanie złożył J. W. i podał, że od 1 listopada 2017 r. został mu przywrócony zasiłek pielęgnacyjny z powodu zmiany miejsca zamieszkania z Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego na DPS. Zdaniem odwołującego zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 209,59 zł został bezprawnie wliczony w skład renty rolniczej. Odwołujący się wskazał, że ma znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga większych środków na leczenie, na opłacenie leków. Miesięcznie wydaje około 400 zł, a mając jedynie 200 zł renty bez zasiłku, zagrożone jest jego życie. Do odwołania załączone zostały kserokopie: decyzji KRUS o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej z dnia [...] listopada 2017 r., orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2017 r., faktury za leki z dnia [...] listopada 2017 r. oraz dwa dowody wpłaty za leki do DPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że nie można przyznać racji odwołującemu się, iż niezasadnie wliczono do jego dochodu dodatek pielęgnacyjny. Organ odwoławczy wskazał, że art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zawiera zamknięty katalog świadczeń pieniężnych, które nie są wliczane do dochodu. Skoro więc dodatek pielęgnacyjny nie został wymieniony w tym przepisie, nie można uznać, jak chce tego odwołujący, że nie należy wliczać go do dochodu. Oznacza to, że do dochodu odwołującego należy wliczyć zarówno otrzymywaną emeryturę (po potrąceniu podatku i składki zdrowotnej), jak i przyznany dodatek pielęgnacyjny (od którego nie pobiera się podatku ani składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne). Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy stwierdził, że uzyskanie przez J. W. od 1 listopada 2017 r. wyższego dochodu spowodowało konieczność zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS. Obowiązek ten wynika z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że w sprawie nie miał zastosowania art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, podstawą do ustalenia odpłatności za pobyt odwołującego się w DPS, decyzją z dnia [...] maja 2017 r. był dochód wynoszący 938,37 zł, na który składała się renta rolnicza w wysokości brutto 1.104,37 zł, od której należało odliczyć zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 67,00 zł i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 99,00 zł. Obecnie zaś - od 1 listopada 2017 r. - dochód J. W. wynosi 1.147,96 zł. Jak wynika z decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej z dnia [...] listopada 2017 r., od 1 listopada 2017 r. J. W. została przyznana emerytura rolnicza w wysokości 1.104,37 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy (67,00 zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (99,00 zł) - w wysokości 938,37 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 209,59 zł. Zmiana dochodu wynosi 209,59 zł i jest wyższa od 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej - wynoszącego obecnie 634 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U.2015.1058), tj. od kwoty 63,40 zł. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że należało podwyższyć opłatę za pobyt w DPS do kwoty 803,57 zł (1147,96 zł x 70 %), co zasadnie uczynił organ pierwszej instancji zmieniając swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2017 r. Organ odwoławczy pouczył przy tym stronę, że okoliczności dotyczące stanu zdrowia oraz konieczność ponoszenia kosztów leczenia mogą stanowić podstawę do złożenia wniosku o zwolnienie z ponoszonej opłaty za DPS. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył J. W. Skarżący, powołując się na trudna sytuację zdrowotna i finansową, zakwestionował obciążanie go opłatą za pobyt w DPS w nowej wysokości. Skarżący podniósł, że dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209 zł nie wystarcza mu na leki. Nadto z uwagi na to, że nie podlega żądanym potrąceniom "prowadzi jego osobę do następnej tragedii". Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przedmiotowa regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Decyzja nie podlega także uchyleniu z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Kontroli sądu w sprawie niniejszej poddane zostały decyzje, mocą których zwiększono odpłatność skarżącego za pobyt w DPS w związku ze zwiększeniem się jego dochodu. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Jak stanowi przepis art. 106 ust. 3b ustawy zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 634 zł - art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058). Organ ustaliły, że przyczyną wzrostu dochodu skarżącego był wzrost świadczeń z KRUS, który to dochód wynosi obecnie netto 1147,96 zł (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym), podczas gdy podstawę wyliczenia odpłatności za pobyt w DPS stanowił dotychczas dochód w wysokości 938,37 zł, co daje różnicę 209,59 zł. Zatem nastąpił wzrost przewyższający 10% kryterium dochodowego równego 63,4 zł. Te okoliczności nie były kwestionowane. Spór dotyczy wliczenia do dochodu dodatku pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu ustalenia organów dotyczące składników dochodu są prawidłowe. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. 4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195, z późn. zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697 i 1292); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2017 r. poz. 1459." Z przytoczonego przepisu wynikają dwie zasady. Po pierwsze przychodem w rozumieniu ustawy jest każdy rodzaj dochodu, każda suma uzyskana przez beneficjenta, bez względu na źródło uzyskania. Po drugie, odliczeniu od dochodu podlegają jedynie te rodzaje przychodów, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 8 ust. 4 ustawy. Wśród tego rodzaju przychodów ustawodawca nie wymienił dodatku pielęgnacyjnego, zatem a contrario wlicza się jego wysokość do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Uwzględnienie go w dochodzie strony przez organy było więc zgodne z dyspozycją art. 8 ust. 3 ustawy. Stanowisko zgodnie z którym odliczeniu od dochodu podlegają jedynie te rodzaje przychodów, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 8 ust. 4 ustawy i że zasiłek pielęgnacyjny jako nie wymieniony w tym katalogu podlega wliczeniu do wysokości dochodu jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z 2 marca 2017 r., I OSK 2654/15, Lex nr 2279346; wyrok WSA w Gliwicach z 9 maja 2017 r., IV SA/Gl 870/16, Lex nr 2288359; wyrok WSA w Łodzi z 28 listopada 2017 r., II SA/Łd 801/17, Lex nr 2415819). Skład orzekający w pełni je podziela. Wobec treści wskazanych powyżej przepisów organy nie mogły nie uwzględnić dodatku pielęgnacyjnego przyznanego skarżącemu, co skutkowało koniecznością podwyższenia kwoty opłaty za pobyt w DPS. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd oddalił skargę.