II SA/Bk 105/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. sprawy ze skarg J. S. i P. S. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargi. Zaskarżonym postanowieniem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] [...] o nieuwzględnieniu zarzutów zobowiązanych J. S. i P. S. przeciwko prowadzeniu egzekucji obowiązków określonych tytułem wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w trybie odwoławczym decyzję organu I instancji i orzekł zobowiązując J. i A. S. do dokonania rozbiórki płyty gnojowej o wymiarach [...] m x [...] m wraz z murkiem oporowym, przylegającym (z trzech stron) do tejże płyty, (usytuowanych w odległości [...] m od budynku inwentarskiego w/w), na działce oznaczonej nr geod. [...] położonej we wsi J., gm. M. Skarga J. S. na powyższe rozstrzygnięcie ostateczne została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 163/04, zaś skarga kasacyjna na to orzeczenie oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1420/04. Z uwagi na to, iż nałożony obowiązek nie został wykonany, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wystosował do zobowiązanych J. S. i P. S. upomnienia z dnia [...] lipca 2009 r., wzywając do wykonania obowiązku rozbiórki w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny jednocześnie, wystawił w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] skierowany do J. S. oraz P. S., jako następcy prawnego po A. S., opatrując go klauzulą o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, wszczynając jednocześnie wobec wyżej wymienionych postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] sierpnia 2009 r., J. S. i P. S. złożyli wystąpienia zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie wyżej opisanego tytułu wykonawczego, wskazując na przepis art. 33 pkt 1, pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz.161 ze. zm.). Zobowiązani podnieśli zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego mimo jego umorzenia w całości (pkt 1 ustawy), określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (pkt 3 ustawy), błędu co do osoby zobowiązanego (pkt 4 ustawy). W wyniku rozpatrzenia w/w zarzutów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. orzekł o ich nieuwzględnieniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż egzekwowana decyzja administracyjna pozostaje w obiegu prawnym i nie zosta wykonana, podobnie jak wymagany obowiązek. Natomiast wcześniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że organ powinien odstąpić od egzekwowania niewykonanego nakazu rozbiórki. Zdaniem organu ustalenie osób zobowiązanych do wykonania obowiązku rozbiórki nastąpiło w sposób prawidłowy, albowiem prawnym współwłaścicielem przedmiotowej działki jest J. S. i P. S., czego potwierdzeniem jest akt notarialny Rep. A nr [...]. Końcowo organ zwrócił uwagę, iż nakaz rozbiórki jest obowiązkiem o charakterze nieosobistym, gdyż wynika on z faktu władztwa nad określoną rzeczą. Dokonanie czynności cywilnoprawnej polegającej na przeniesieniu prawa własności nieruchomości, powoduje,iż to, nowy właściciel a nie poprzedni będzie zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z własnością tej nieruchomości. Stąd kontynuowanie egzekucji administracyjnej wobec A. S. w sytuacji, gdy znany jest następca prawny byłoby niedopuszczalne. W wyniku rozpoznania zażalenia od tego rozstrzygnięcia wniesionego przez J. S. i P. S., Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być jedynie przesłanki wymienione w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zobowiązani J. S. i P. S. wskazali na przesłanki zawarte w art. 33 pkt 1, pkt 3 i pkt 4. Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania mimo jego umorzenia, organ wyjaśnił, iż rozpatrując skargę z dnia [...] marca 2009 r. J. S. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostateczne postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], skorzystał z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i postanowieniem z dnia 30 marca 2009 r. uwzględnił tę skargę uchylając w całości własne postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. i poprzedzające jego wydanie postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. (nr [...] [...]) orzekając o uznaniu zarzutów za uzasadnione i umorzył postępowanie egzekucyjne wdrożone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] [...] PINB w M. Jak wynika z powyższego umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczyło wdrożonej egzekucji na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2008 r., a nie wdrożonej egzekucji na podstawie rozpatrywanego tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. W związku z powyższym zarzut zawarty w art. 33 pkt 1 w/w ustawy jest w całości nieuzasadniony. Również zarzuty dotyczące określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 3 i pkt 4 ustawy) uznać należy zdaniem organu odwoławczego za nieuzasadnione. W tytule wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2009 r. w poz. 25, treść egzekwowanego obowiązku została wpisana prawidłowo. Organ podkreśli, iż w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym ma miejsce fakt następstwa prawnego. Współwłaścicielami działki nr geod. [...] we wsi J. byli małżonkowie J. i A. S. Po przekazaniu zaś nieruchomości aktem notarialnym Repertorium A nr [...] nr kol. [...] z dnia [...] kwietnia 2007r., prawnym współwłaścicielem nieruchomości po A. S. stał się P. S., stąd aktualnymi osobami zobowiązanymi są J. S. i P. S., jako następca prawny po A. S. Postępowanie egzekucyjne zostało wdrożone po przekazaniu P. S. aktem notarialnym nieruchomości. Końcowo organ odwoławczy podkreślił, iż własność nieruchomości jest prawem zbywalnym. Zgodnie z art. 30 § 4 kpa w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zobowiązany P. S. wraz z nabyciem własności do nieruchomości przejął wszelkie prawa i obowiązki na niej ciążące, w tym również nakaz rozbiórki płyty gnojowej z murkiem oporowym. Nie godząc się z tym postanowieniem J. i P. S. wywiedli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w których podnieśli zarzuty oraz argumentację tożsame z prezentowanymi w postępowaniu administracyjnym. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w sprawie, wnosząc o jej oddalenie. Organ odwoławczy podkreślił, iż zarzuty skargi są dokładnym powieleniem zawartym w zażaleniu J. S. i P. S. na postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie nie uznania zarzutów przez organ egzekucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, to jest jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonych rozstrzygnięć, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jego wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą kontrolowanej decyzji. W niniejszej sprawie jest niewątpliwym, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, istniała prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę płyty gnojowej o wymiarach [...] m x [...] m wraz z murkiem oporowym, przylegającym (z trzech stron) do tejże płyty, (usytuowanych w odległości [...] m od budynku inwentarskiego w/w), na działce oznaczonej nr geod. [...] położonej we wsi J., gm. M. Jak wynika bowiem z akt sprawy, o rozbiórce w/w obiektu orzeczono decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]. Skarga na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem tut. Sądu z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 163/04, z kolei skarga kasacyjna na to orzeczenie – wyrokiem NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1420/04. W tym miejscu podkreślić należy, iż w myśl art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Reguła określona w tym przepisie jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którą organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, bo ten zakres obejmowało już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne, które zostało ostatecznie zakończone. Strona w tamtym postępowaniu mogła i była uprawniona do podważania zasadności nałożonego na nią obowiązku. Zasada ta wynika z samej istoty postępowania egzekucyjnego, które ma na celu doprowadzenie do realizacji nałożonego obowiązku ostateczną decyzją administracyjną, który nie jest wykonywany dobrowolnie przez zobowiązanego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania. Zobowiązany, kwestionując prowadzenie obecnego postępowania, może jedynie wnieść zarzuty z przyczyn wyczerpująco wymienionych w art. 33 ustawy. Zgodnie zaś z dyspozycją powołanego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (wymogi treści tytułu wykonawczego). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy za organem egzekucyjnym, iż obowiązek rozbiórki wyżej opisanej płyty gnojowej wraz z murkiem oporowym istnieje i jest wykonalny. Powyższy obowiązek jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym a zatem nie może ulec przedawnieniu. Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Takie upomnienie zostało wysłane skarżącym w dniu [...] lipca 2009 r. a zatem formalne warunki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały spełnione. Strona skarżąca nie wykazała natomiast, aby zachodziła jakakolwiek z przesłanek wynikających z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wymaganych do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu. Stanowisko organów obu instancji wyrażone w tym względzie zasługuje w pełni na aprobatę. Jak słusznie bowiem podniesiono przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wdrożone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wskazywane zaś przez skarżących postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. dotyczyło umorzenia postępowania egzekucyjnego opartego o tytuł wykonawczy z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]. Jak wynika z powyższego każde z tych postępowań toczyło się w oparciu o inny tytuł wykonawczy. W tych uwarunkowaniach nie można zdaniem Sądu twierdzić, iż niniejsze postępowanie egzekucyjne jest prowadzone mimo jego umorzenia. W związku z powyższym zarzut zawarty w art. 33 pkt 1 w/w ustawy jest w całości nieuzasadniony. Podobnie zarzuty dotyczące określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz błąd, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 3 i pkt 4 ustawy) nie znajdują potwierdzenia w realiach niniejszej sprawy. W tym miejscu wskazać należy, iż w literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż w art. 33 pkt 3 chodzi o rozbieżność między treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego w przepisie prawa albo w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej lub w dokumencie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą blednie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie w tej sytuacji następuje przez porównanie danych osobowych wskazanych w tytule wykonawczy z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym względzie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego jak również konsekwencją przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (tak P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 wyd. 3, s. 149 – 150). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż w tytule wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2009 r. w poz. 25, treść egzekwowanego obowiązku została wpisana prawidłowo, tj. zgodnie z treścią w/w decyzji ostatecznej. Stosownie zaś do art. 1a pkt 20 w/w ustawy przez osobę zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zobowiązanym może być, w zależności od stanu faktycznego, także następca prawny, o ile wstąpił w prawa dawnego zobowiązanego. Organy prawidłowo zatem wskazały, iż w konkretnym przypadku ma miejsce fakt następstwa prawnego. Jak wynika z akt sprawy współwłaścicielami działki nr geod. [...] we wsi J. byli małżonkowie J. i A. S. Po przekazaniu nieruchomości aktem notarialnym Repertorium A numer [...] Nr kol. [...] z dnia [...] kwietnia 2007r., prawnym współwłaścicielem nieruchomości po A. S. stał się P. S. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż aktualnymi osobami zobowiązanymi są J. S. i P. S. - jako następca prawny po A. S. Podkreślić przy tym należy, iż postępowanie egzekucyjne zostało wdrożone po przekazaniu P. S. aktem notarialnym nieruchomości. Rację mają organy egzekucyjne, iż przeniesienie prawa własności powoduje, że to nowy właściciel (a nie poprzedni) będzie zobowiązany do wykonania nałożonego obowiązku. Zobowiązany P. S. wraz z nabyciem własności do nieruchomości przejął wszelkie prawa i obowiązki na niej ciążące, w tym również nakaz rozbiórki płyty gnojowej z murkiem oporowym. W zaistniałej sytuacji zarzut naruszenia przepisu art. 33 pkt 3 i pkt 4 ustawy egzekucyjnej, również uznać należało za niezasadny, co też organy prawidłowo uczyniły. Ustalenia organów w powyższym zakresie znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą zastrzeżeń. Z wyżej wskazanych powodów zaskarżonemu postanowieniu nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 kpa w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Mając powyższe na względzie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie