II SA/Bk 1055/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi J. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia, że przedsięwzięcie inwestycyjne polegające na budowie budynku inwentarskiego, zbiornika na ścieki socjalno-bytowe, zbiornika na paszę, przyłącza wodociągowego powstało w warunkach samowoli budowlanej p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 18). Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania dwuosobowej rodziny stanowi łączna kwota 3.039,03 zł netto, w tym: emerytura J. W. – 1.641,23 zł oraz 1.397,80 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury, bez dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej za miesiąc listopad 2013 r. wynoszą 3.010,44 zł i przedstawiają się następująco: dług sąsiadce – 500 zł, czynsz – 600 zł; telefon – 290,55 zł; energia elektryczna – 65,99 zł; lekarstwa – 64,92 zł; woda na wsi – 12,76 zł; energia elektryczna na wsi – 59,16 zł, usługi pocztowe – ok. 133,70 zł; opłaty bankowe – ok. 26,17 zł; usługi ksero – 105,78 zł; koszty dwukrotnej podróży na rozprawę do Warszawy przez dwie osoby – ok. 228 zł; życie, środki czystości itp. – 1.400 zł; materiały piśmienne – 196 zł. Wnioskodawczyni podniosła, iż zadłużenie z tytułu kredytu na początek miesiąca wynosiło 2.277,88 zł, a na koniec miesiąca 2.951,37 zł, natomiast zadłużenie wobec sąsiadki na początek miesiąca wyniosło 500 zł. Z dodatku pielęgnacyjnego (203,50 zł) mąż pokrywa koszty rehabilitacji i zakupu sprzętu rehabilitacyjnego. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², drewniany dom (rok budowy [...]) oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa, opiekę medyczną i rehabilitację. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Nadto podnosi znaczne wydatki związane z licznymi postępowaniami sądowymi i administracyjnymi oraz pomaga w utrzymaniu rodziny córki, znajdującej się w trudnej sytuacji. Końcowo wnioskodawczyni wskazała, iż z otrzymanej w miesiącu grudniu 2013 r. kwoty 6.000 zł, opłaciła sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata (3.000 zł), a pozostałe 3.000 zł oddała synowi na zakup materiałów do remontu domu na wsi w celu zabezpieczenia zewnętrznego dachu, szczytów i szalówki (k. 18-19). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała bowiem, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 3.039,03 zł netto miesięcznie. Wykazane wydatki za miesiąc listopad 2013 r. wynoszą aktualnie 3010,44 zł miesięczne (min. czynsz, telefon, lekarstwa, wyżywienie, środki czystości oraz dług sąsiadce). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Nadto skarżąca kwotę 6.000 zł wypłaconą przez WSA w Białymstoku w grudniu 2013 r. przeznaczyła na pokrycie kosztów pełnomocnika (3.000 zł), zaś pozostałe 3.000 zł oddała synowi na zakup materiałów do remontu na wsi w celu zabezpieczenia zewnętrznego dachu, szczytów i szalówki. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z licznymi postępowaniami sądowymi wskazują, że skarżąca powinna przewidywać konieczność poniesienia kosztów sądowych. W postanowieniu z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1096/12 NSA w Warszawie wskazał, iż "ubiegający się o pomoc państwa w postaci prawa pomocy winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy"(opublikowany w bazie LEX 1240802). Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż J. W. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.