II SA/Bk 106/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 08 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. – G. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. K. – G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem S. G. oraz dziećmi T. G. ([...] lat) i D. G. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z tytułu sprzedaży mleka w wysokości około 12.000 zł. Wykazane wydatki to: pasze – 7.000 zł; usługi weterynaryjne – 2.500 zł; energia elektryczna – 1.200 zł; woda – 500 zł; telefon – 200 zł; gaz – 50 zł; opał – 5.000 zł (rocznie). Skarżąca jest zadłużona z tytułu dwóch kredytów na kwotę 100.000 zł. W skali miesiąca wydatki przewyższają uzyskiwany dochód. Majątek wnioskodawczyni stanowi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. A. K. – G. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 123 - 124). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na obecnym etapie postepowania koszty sądowe w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (k. 108). Należy zwrócić uwagę, że jest to trzeci wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych) złożony w tej sprawie. Poprzednie wnioski zostały negatywnie rozpatrzone – odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (prawomocne postanowienia tut. Sądu z dnia 09 lipca 2014 r. i z dnia 28 października 2014 r. zapadłe w wyniku rozpatrzenia sprzeciwów od rozstrzygnięć referendarza sądowego). Z uzasadnień tych orzeczeń wynika, że zasadniczym powodem odmowy przyznania prawa pomocy było to, iż wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodu (sprzedaż mleka), w znacznej wysokości. Jak wynika z treści obecnie rozstrzyganego wniosku, źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest prowadzona produkcja rolna – sprzedaż mleka, która przynosi dochód w wysokości około 12.000 zł miesięcznie. Wykazane wydatki skarżącej to około 11.900 zł (pasze, usługi weterynaryjne, energia elektryczna, woda, telefon, gaz, opał – w przeliczeniu na poszczególne miesiące). Skarżąca spłaca zaciągnięte kredyty, obecnie wysokość zadłużenia z tego tytułu to 100.000 zł. W skład majątku A. K. – G. wchodzi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi fakt posiadania przez wnioskodawczynię: stałego źródła dochodu (sprzedaż mleka), w wysokości tj. 12.000 zł miesięcznie oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, które to na obecnym etapie postepowania ograniczają się jedynie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Uzyskiwany dochód miesięczny z całą pewnością daje możliwość wygospodarowania 100 zł na pokrycie wzmiankowanej opłaty, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawczyni, której rodzina ma stałe źródło utrzymania oraz przynoszący dochód majątek. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl) "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.