II SA/Bk 109/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. G. – M. Sp. z o.o. w B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. G. – M. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych "B. G. M." Spółka z o.o. w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż jej przychody w związku z wprowadzeniem przepisów nowej ustawy hazardowej zmalały znacznie w stosunku do lat 2009 i 2010. Przyczyniła się do tego również znaczna podwyżka podatku od gier ze 180 Euro na 2.000 zł od każdego automatu eksploatowanego przez Spółkę. To spowodowało, że większość wpływających środków przeznaczana jest aktualnie na uiszczanie zobowiązań publicznoprawnych. Spółka eksploatuje obecnie około 75 % mniej automatów niż pod koniec 2009 r., co jest przyczyną braku środków na bieżącą działalność. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych za ostatni rok wynosi [...] zł. Według bilansu za rok 2011 Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Na rachunku bankowym posiada ona środki w wysokości [...] zł, z tym że są to środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowuje się do uiszczenia należności publicznoprawnych oraz pozostałych należności, w tym: [...] zł tytułem podatku od gier, około [...] zł tytułem czynszu najmu za lokale oraz około [...] zł tytułem pozostałych wydatków (tj. daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, koszty bieżącej działalności). Łączna wysokość wydatków, do których poniesienia zobowiązana jest Spółka miesięcznie to około [...] zł, co znacznie przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce, ani za granicą. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. referendarz tutejszego sądu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza, Spółka nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazał on na wysokość środków trwałych spółki oraz ilość zgromadzonych na rachunku bankowym środków finansowych – znacznie przekraczających koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej (wpis), co wyklucza przyznanie prawa pomocy nawet przy uwzględnieniu straty z roku 2011 i konieczności regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym wykazana strata nie oznacza braku środków finansowych, bowiem jest jedynie wynikiem bilansowym, a o możliwości poniesienia kosztów świadczy również skala prowadzonej działalności gospodarczej. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła skarżąca Spółka zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że sytuacja majątkowa, jak i środki, którymi dysponuje skarżąca, nie stanowią przesłanki do udzielenia pomocy prawnej w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącej nie uwzględniono znacznego pogorszenia sytuacji finansowej Spółki w związku z podwyższeniem podatku od gier, poniesieniem strat finansowych a także z faktem możliwości eksploatacji tylko części automatów. Nieprawidłowo również, w jej ocenie, przyjęto, że obowiązek regulowania należności w postaci kosztów sądowych powinien być postawiony na równi z obowiązkiem uregulowania innych należności jak zobowiązania publicznoprawne (podatkowe), czy czynsz najmu pomieszczeń, podczas gdy niewypełnienie tych ostatnich obowiązków wiąże się z powstaniem znacznych trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej (cofnięcie zezwolenia, wypowiedzenie umów najmu). Zdaniem skarżącej, referendarz błędnie poprzestał na stwierdzeniu, że samo wystąpienie straty u skarżącej nie oznacza braku środków finansowych, a tym samym nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przy ocenie zasadności udzielenia pomocy należy zaś brać pod uwagę również rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę. Zdaniem Spółki, dopiero pełna ocena przedstawionych przez nią danych a także przy uwzględnieniu sytuacji gospodarczej w branży skarżącej daje podstawę do prawidłowej oceny zasadności udzielenia pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sąd we własnym zakresie rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od koszów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej aktualne koszty sądowe (wpis od skargi) wynoszą 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie sądu. Zdaniem Sądu, znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia nie dają podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kwoty 200 zł pozostaje poza zasięgiem możliwości finansowych strony. Zwłaszcza, że na chwilę obecną kwota powyższa jest jedynym kosztem, którego obowiązek pokrycia spoczywa na skarżącej. W tym kontekście nie może ujść uwadze w szczególności fakt posiadania na rachunkach bankowych środków pieniężnych w wysokości [...] zł tj. w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty sądowe w sprawie niniejszej. Już ta okoliczność uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podobnie argumenty odwołujące się do obowiązku ponoszenia wydatków związanych z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych, w tym podatku od posiadanych automatów, nie mogą uzasadniać zwolnienia. Nie do zaakceptowania jest założenie, że konieczność zapłaty podatków powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem te ostatnie również mają charakter publicznoprawny i nie powinny być traktowane jako podlegające zaspokojeniu w ostatniej kolejności. Wskazać też trzeba, że mimo wykazywania straty za rok poprzedni Spółka nie udowodniła, że zalega z jakimikolwiek płatnościami, co uprawnia do wniosku o jej płynności finansowej oraz o tym, że wskazana strata nie jest okolicznością decydującą o sytuacji finansowej skarżącej. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 19 lipca 2011 r. w sprawie II GZ 355/11 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA): "strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej". Skład orzekający podziela również stanowisko zawarte w postanowieniach tutejszego sądu z 06 grudnia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 590/11 i z 14 grudnia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 811/11 (dostępne w CBOSA), którymi oddalono wnioski Spółki G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie jak w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 §2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.