II SA/Bk 1125/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką A. S. oraz dziećmi Ł. S. (10 lat) oraz A. S. (5 lata). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 12.700 zł oraz z tytułu umowy o pracę żony w wysokości 2.800 zł (2000 zł netto). Koszty prowadzonej działalności gospodarczej to: paliwo, naprawy, części samochodowe, ubezpieczenie samochodu i OC przewoźnika – 6.200 zł, podatek VAT – 1.300 zł, podatek dochodowy – 500 zł, składki ZUS – 400 zł, natomiast koszty bieżącego utrzymania to: prąd, telefony, Internet, telewizja, wywóz śmieci, szambo, polisy ubezpieczeniowe, rata kredytu, opłata za przedszkole, obiad syna w szkole, zakup paliwa do prywatnego samochodu, opał, podatek od nieruchomości, bieżące naprawy domu – 2.100 zł, wyżywienie, artykuły spożywcze – 2.000 zł, środki czystości, chemia – 150 zł, koszty utrzymania dzieci (ubrania, podręczniki, opłaty szkolne i przedszkolne, fryzjer, leki, pomoce naukowe, zajęcia dodatkowe, wydatki okolicznościowe, rozrywka) 2 x po 400 zł, koszty leczenia łuszczycy syna – 200 zł, własne potrzeby żony i wnioskodawcy (ubrania, wizyty lekarskie, leki, książki itp.) 2 x po 300 zł. A. S. podkreślił, że uzyskiwany dochód przeznaczony jest na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania rodziny oraz wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 26-29). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 13 grudnia 2013 r. (k. 50) A. S. oświadczył, że wydatki miesięczne związane z utrzymaniem rodziny to: energia elektryczna – 289,40 zł; telefon komórkowy – 158,88 zł, telefon stacjonarny – 49,91, doładowanie konta telefonu komórkowego syna Ł. – 25 zł; wywóz nieczystości – 35 zł; szambo – 100 zł; Internet – 64,89 zł; TV Polsat – 39,90 zł, podatek od nieruchomości – 30 zł (354 zł w skali roku); polisy ubezpieczeniowe – 464,11 zł; opłaty za przedszkole – 152 zł; leczenie łuszczycy syna [...] – 200 zł, pozostała opieka medyczna – 200 zł, opał – 100 zł (1200 zł w skali roku); składki ZUS – 403,09 zł, podatek dochodowy – 500 zł, podatek VAT – średnio 1.300 zł, paliwo samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...] – 500 zł; paliwo samochód ciężarowy [...], rok produkcji [...] – 4000 zł; pozostałe koszty prowadzenia działalności gospodarczej – 2.200 zł. Wnioskodawca nie prowadzi rolniczej działalności produkcyjnej na posiadanej nieruchomości rolnej, nie otrzymał również dopłat unijnych do tej nieruchomości. Prowadzona natomiast działalność gospodarcza polega na świadczeniu usług transportowych (k. 53-54). Do akt sprawy skarżący dołączył: faktury i rachunki za potwierdzające ponoszone wydatki (k. 55-69); deklaracje na zaliczki na podatek dochodowy za okres listopad 2013 r.– wrzesień 2013 r. (k. 70-72); podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od stycznia do listopada 2013 r. oraz rok 2012 (k. 73-74,83-84); zaświadczenie o zarobkach żony (k. 75); zeznanie o wysokości dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 (k. 76-82); ewidencję środków trwałych prowadzonej firmy (k. 85-89); wyciąg z karty kredytowej [...] na dzień [...] listopada 2013 r. oraz umowa o kartę kredytową (k. 90-91). Wnioskodawca nie przedłożył wyciągów bankowych z rachunku skarżącego oraz jego żony. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 1.206 zł – wpis od skargi (k. 35). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany: z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Usługi Transportowe S. A. w wysokości 12.700 zł oraz dochód żony z tytułu pracy w charakterze księgowej w wysokości 2.017,67 zł netto (k.75). W 2012 r. wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 44.470,77 zł, przy przychodzie 113.070 zł (k. 76-82). W 2013 r. za okres styczeń – listopad skarżący natomiast uzyskał dochód w wysokości 45.355,74 zł, przy przychodzie 114.327 zł (k. 70-74). Wykazane w dodatkowym oświadczeniu wydatki miesięczne rodziny to 10.812,18 zł, które po doliczeniu wydatków wskazanych we wniosku tj. wyżywienia, środków czystości, dodatkowych kosztów utrzymania dzieci oraz własnych potrzeb wnioskodawcy i jego żony zamykają się kwotą ponad 14.000 zł. Dochody wykazane we wniosku zamykają się łącznie kwotą 14.700 zł netto. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...] oraz samochód ciężarowy [...], rok produkcji [...]. A. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna A. S. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść całość kosztów sądowych w sprawie niniejszej. U podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła przede wszystkim okoliczność posiadania stałych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej (zarówno przychód i dochód w roku 2012 oraz poszczególnych miesiącach 2013 r. utrzymuje się na podobnym poziomie) oraz umowy o pracę żony wnioskodawcy. Świadczy to o dobrej kondycji finansowej działalności gospodarczej skarżącego. Podkreślić przy tym należy, iż wykazane wydatki i uzyskiwane dochody utrzymują się na podobnym poziomie około 14.000 zł miesięcznie, co oznacza, iż generalnie skarżący posiada środki na bieżące utrzymanie i mając na uwadze koszty postępowania sądowego może poczynić oszczędności. W postanowieniu z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1096/12 NSA w Warszawie wskazał, iż "ubiegający się o pomoc państwa w postaci prawa pomocy winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy"(opublikowany w bazie LEX 1240802). Ponadto zaakcentować należy, iż skarżący poza wyciągiem z karty kredytowej [...] oraz umowa o kartę kredytową (k. 90-91) nie przedłożył żadnych wyciągów z rachunków bankowych, co uniemożliwia stwierdzenie, jakimi środkami finansowymi skarżący faktycznie dysponuje na datę rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mało prawdopodobnym przy tym jest, aby skarżący prowadząc działalność gospodarczą nie dysponował rachunkiem bankowym. W tym miejscu wskazać również należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Odnosząc powyższe okoliczności do sytuacji finansowej A. S. jeszcze raz podkreślenia wymaga to, iż osiąga on dochody z prowadzonej działalności gospodarczej przekraczające koszty sądowe w sprawie niniejszej, z których z całą pewnością istnieje możliwość wygospodarowania na obecnym etapie postępowania kwoty 1.206 zł, a także pokrycia innych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.