II SA/Bk 1129/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w osobie J. K. – L. w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ekshumacji szczątków p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. H. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w osobie J. K. – L. (k. 6 - 7) podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem K. M. Z. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury: skarżącej – 2.267 zł oraz K. M. Z. wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 1.050,76 zł. Wyszczególnione wydatki miesięczne to: mieszkanie – 350 zł; energia elektryczna – 90 zł; gaz – 90 zł; telefon – 100 zł; lekarstwa i koszty leczenia – 200 zł; żywność – 1.000 zł; ubrania i bielizna – 100 zł; ubezpieczenie – 40 zł; środki czystości – 50 zł; dojazdy taksówką do lekarzy – 200 zł. W skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m². K. M. Z. jest osobą schorowaną (choroby s., n. t, zwyrodnienie k., c. o.). Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 7 - 8). Do akt sprawy H. Z. dołączyła: decyzje ZUS z marca 2014 r. o waloryzacji emerytur małż. Z. (k. 9 – 10); dokumentację medyczną K. M. Z. (k. 11 – 14). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). H. Z. wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem K. M. Z. Wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to 2.812,57 zł netto (emerytury i dodatek pielęgnacyjny k. 9 -10). Wykazane stałe wydatki miesięczne wynoszą łącznie 2.220 zł, w tym: mieszkanie, energia elektryczna, gaz, telefon, lekarstwa i koszty leczenia, żywność, ubrania i bielizna, ubezpieczenie, środki czystości, dojazdy taksówką do lekarzy. Majątek małż. Z. stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2. K. M. Z. jest osobą schorowaną, pozostaje pod opieką specjalistycznych poradni lekarskich, ponosi również zwiększone wydatki na lekarstwa. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi fakt posiadania przez małż. Z. stałych źródeł dochodu (emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym) w wysokości przekraczającej wykazane miesięczne wydatki. W tym miejscu raz jeszcze należy wskazać, iż miesięczny dochód rodziny wynosi 2.812,57 zł netto, natomiast wydatki miesięczne to 2.200 zł. Zatem, dochód ten przewyższa wydatki o około 600 zł. Kwota ta powinna zostać przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej zwłaszcza, że te na obecnym etapie postepowania ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł (k. 19). Natomiast wykazana sytuacja materialna małż. Z. pozwala na uznanie, że wnioskodawców nie stać na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, stąd też pozytywne rozpatrzenie wniosku w tym zakresie. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina ma stałe źródła utrzymania, w wysokości pozwalającej na zaspokojenie kosztów bieżącego utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Odnośnie wniosku H. Z. w zakresie ustanowienia adwokata w osobie w osobie J. K. – L. (k. 6), to informacyjnie jedynie należy wskazać, że stosownie do treści art. 244 § 3 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnienie do wyznaczenia wskazanego imiennie przez wnioskodawcę pełnomocnika do reprezentowania go w sprawie niniejszej w ramach przyznanego prawa pomocy przysługuje w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radcą prawnym właściwej miejscowo okręgowej radzie adwokackiej. Tut. Sąd poinformuje wzmiankowany ostatnio organ samorządu zawodowego o pełnym zakresie wniosku skarżącej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.