II SA/Bk 1146/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2015 r. sprzeciwu D. J. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie ze skargi D. J. i I. J. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej D. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić skarżącej D. J. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. , D. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 267, 279) podając we wniosku, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i zamieszkuje w mieszkaniu rodziców. Obecnie skarżąca pozostaje bez jakichkolwiek źródeł stałego utrzymania. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną i utrzymuje się doraźnie z pracy dorywczej. Na chwilę obecną posiada oszczędności w kwocie 40 zł, natomiast jej matka w kwocie 150 zł. Ponadto pomaga jej rodzina, poprzez zapewnienie wyżywienia lub pomoc w opłaceniu bieżących rachunków. Poza nieruchomością rolną o powierzchni 0,75 ha wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych. W konkluzji skarżąca wywiodła, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania oraz kosztów adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (k. 273-274). W oparciu o tak ustalony stan majątkowy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. przyznał skarżącej D. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Argumentując swoje stanowisko odnośnie odmowy ustanowienia adwokata, referendarz podniósł, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 05 maja 2014 r. przyznające skarżącej D. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i po zmianie skarżącą reprezentował adwokat A. W. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawczyni ma ustanowionego w sprawie pełnomocnika i nawet jeśli z niego zrezygnuje prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Sprzeciw od punktu drugiego powyższego postanowienia, czyli odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie punktu drugiego złożyła wnioskodawczyni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek podlegał uwzględnieniu jedynie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast nie mógł zostać uwzględniony w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, pomimo iż sprzeciw dotyczył tylko jego części. W sprawie niniejszej skarżąca zażądała przyznania jej prawa pomocy w pełnym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej zasadne jest – w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz zasadna jest odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przede wszystkim należy wskazać, że ze złożonego oświadczenia wynika, że sytuacja materialna D. J. uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, zgodnie z żądaniem skarżącej. W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała bowiem, że w chwili obecnej nie posiada żadnego stałego źródła dochodu i utrzymuje się jedynie ze środków uzyskanych z wykonywania prac dorywczych. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności, czy też przedmiotów wartościowych, a zamieszkuje w mieszkaniu rodziców. Odnośnie odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, Sąd pragnie zaznaczyć, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 05 maja 2014 r. przyznające skarżącej D. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i po zmianie skarżącą reprezentował adwokat A. W. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawczyni ma ustanowionego w sprawie pełnomocnika i nawet jeśli z niego zrezygnuje prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Wskazać należy, iż "jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane" (postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, LEX nr 575333). Ponadto NSA podniósł, iż zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta" (postanowienie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OZ 1076/09, opublikowany na https://cbois.nsa.gov.pl). Należy też podnieść, że zgodnie z art. 243 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postanowienie egzekucyjne. Treść art. 239 pkt 4 cytowanej ustawy stanowi, iż strona, której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Z przyczyn wskazanych powyżej sąd uwzględnił wniosek w części i uznając, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny – przyznał jej prawo pomocy w części, tj. przyznał jej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Orzeczono w tym przedmiocie na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.