II SA/Bk 1170/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. K. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jej sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego i ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącej stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 17.600 zł dopłaty rolne oraz 3.000 zł dochód ze sprzedaży z produkcji rolnej. Majątek skarżącej stanowi dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżąca nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków skarżącej należy zaliczyć: wydatki związane z utrzymaniem – 3.500 zł, składka KRUS – 1.600 zł, zakup paliwa – 8.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup pasz, nawozów i środków ochrony roślin, usług weterynaryjnych) – 7.300 zł. Skarżąca jest obciążona egzekucją komorniczą z tytułu objęcia gospodarstwa rolnego, w wysokości 33.017,28 zł (k.18-19). Pismem z dnia 10 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: czy posiada mieszkanie i czy pozostaje z rodzicami i bratem we wspólnym gospodarstwie domowym, rodzaju prowadzonej działalności rolniczej oraz posiadanego stanu inwentarza żywego i maszyn rolniczych, wysokości dochodu osiąganego z pracy na gospodarstwie rolnym, miesięcznych wydatków oraz posiadanego majątku, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków oraz wyciągów z rachunków bankowych (k. 21). W zakreślonym terminie skarżąca oświadczyła, że nie dysponuje żadnym tytułem do nieruchomości na, której zamieszkuje oraz nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ani z rodzicami, ani z bratem. Wnioskodawczyni aktualnie zajmuje się produkcją roślinną oraz zwierzęcą ([...] szt. bydła opasowego, w tym [...] szt. stanowi stado podstawowe). Skarżąca posiada podstawowe maszyny uprawowe (wyprodukowane ponad [...] lat temu), a pozostałe wynajmuje bądź wypożycza. W tym roku z powodu choroby wirusowej padło [...] sztuk cieląt, co znacznie pomniejszyło dochód w gospodarstwie. K. Z. podniosła także, iż jej dochód z gospodarstwa rolnego zamyka się kwotą 20.600 zł (dopłaty i dochód ze sprzedaży). Natomiast wydatki z produkcji rolnej wynoszą około 20.000 zł, w tym wykazane we wniosku, a także 700 zł tytułem podatku rolnego i 2.800 zł tytułem wydatków związanych z utrzymaniem. Dodatkowo wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada samochodu osobowego, ani nie stać ją na pokrycie kosztów kursu na prawo jazdy (k. 24-25). Do wniosku skarżąca dołączyła: dokumenty potwierdzające prowadzoną egzekucję komorniczą (k. 26-29), dokumenty potwierdzające część ponoszonych wydatków (k.30-38). Do sprawy wnioskodawczyni nie dołączyła wyciągów z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące mimo, że wskazała, iż taki wyciąg składa do akt sprawy. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawczyni wprawdzie przedstawiła część dokumentów wskazanych w wezwaniu, w szczególności w przedmiocie ponoszonych wydatków (nie wszystkich), ale nie przestawiła dokumentów w zakresie uzyskiwanych dochodów (w tym dopłat i środków ze sprzedaży płodów rolnych). Nie przedstawiła również wyciągów z rachunków bankowych, mimo wskazania, iż składa je do akt. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu K. Z. wykazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, przy czym zamieszkuje razem z bratem i rodzicami w F. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 1.700 zł (dopłaty unijne i dochód ze sprzedaży/12 miesięcy). Ponoszone przez skarżącą miesięczne wydatki związane z produkcją rolną i własnym utrzymanie zamykają się również kwotą około 1.700 zł. Skarżąca posiada dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto należy zaakcentować, iż na podstawie oświadczeń strony mało prawdopodobnym jest, aby mieszkała wspólnie z bratem oraz rodzicami i wszyscy prowadzili oddzielne gospodarstwa domowe (k. 20). Dochód skarżącej faktycznie może być zatem zupełnie inny niż wskazany we wniosku, tym bardziej, iż nie przedstawiła ona wyciągów z rachunków bankowych. Oceny tej nie może zmienić prowadzona egzekucja komornicza. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy bowiem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku pozwala na uznanie, iż K. Z. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Tym bardziej, iż nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności, poza egzekucją komorniczą, która powstała w związku z nabyciem gospodarstwa rolnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.