II SA/Bk 1170/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym K. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jej sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącej stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 17.600 zł dopłaty rolne oraz 3.000 zł dochód ze sprzedaży z produkcji rolnej. Majątek skarżącej stanowi dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżąca nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków skarżącej należy zaliczyć: wydatki związane z utrzymaniem – 3.500 zł, składka KRUS – 1.600 zł, zakup paliwa – 8.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup pasz, nawozów i środków ochrony roślin, usług weterynaryjnych) – 7.300 zł. Skarżąca jest obciążona egzekucją komorniczą z tytułu objęcia gospodarstwa rolnego po bracie S. Z., w wysokości 35.910,72 zł (k.87-88). Do wniosku skarżąca dołączyła mało czytelną kserokopię dokumentu potwierdzającego wpłatę przez S. Z. kwoty 35.910,72 zł tytułem egzekucji komorniczej w sprawie sygn. akt [...], na której w uwagach widnieje zapis "K. Z." (k. 81). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu K. Z. wykazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 1.700 zł (dopłaty unijne i dochód ze sprzedaży/12 miesięcy). Ponoszone przez skarżącą miesięczne wydatki związane z produkcją rolną i własnym utrzymanie zamykają się również kwotą około 1.700 zł. Skarżąca posiada dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez K. Z. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej zasadniczo nie różni się od wniosku złożonego przez skarżącą w niniejszej sprawie na wcześniejszym etapie postępowania i już prawomocnie rozpoznanym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Od daty rozpoznania wcześniejszego wniosku sytuacja skarżącej de facto nie uległa żadnej zmianie, poza tym, że skarżąca w dalszym ciągu wykazuje, iż to ona musiała spłacić dług za S. Z. z tytułu przejęcia gospodarstwa rolnego. W kwestii tej wypowiedział się już wcześniej zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie sygn. akt II OZ 645/15 oddalił zażalenie skarżącej, na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy. Podkreślono, iż egzekucja dotyczy S. Z., a NSA wprost wskazało, że wątpliwe są zobowiązania ciążące na skarżącej. Mało czytelna kserokopia dokumentu potwierdzającego wpłatę przez S. Z. kwoty 35.910,72 zł tytułem egzekucji komorniczej w sprawie sygn. akt Km [...], na której w uwagach widnieje zapis "K. Z." (k. 81) nie jest żadnym dokumentem potwierdzającym, że kwotę tą uiściła skarżąca. Ponadto w dalszym ciągu była to należność S. Z., a skarżąca przejmując gospodarstwo zapewne miała świadomość istniejącego zadłużenia. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy zatem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku pozwala na uznanie, iż K. Z. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Tym bardziej, iż nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności, poza przedmiotową egzekucją komorniczą. Skarżąca inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinna się liczyć z obowiązkiem ponoszenia związanych z nim wydatków. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.