II SA/Bk 1180/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. M. w N. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].09.2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. M. w N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...].10.2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...].09.2013 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w N. w sprawie samowoli budowlanej w budynku gospodarczo-garażowym na działce o nr. geodez. 6 przy ul. [...] w N. Jako podstawę prawną odmowy wskazano art. 61 a § 1 k.p.a. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Pismem z dnia [...].09.2013 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w N. zażądała od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. (PINB) wszczęcia postępowania w przedmiocie samowolnie wymurowanych kominów na budynku gospodarczo-garażowym znajdującym się na działce o nr. geodez. 6 stanowiącej własność Gminy N. Postanowieniem z dnia [...].09.2013 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Wspólnoty na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Inspektor stwierdził, że Wspólnota nie wykazała interesu prawnego w świetle art. 28 k.p.a., by uzyskać przymiot strony postępowania. Interesu prawnego nie można wywieść z treści pisma Wspólnoty z dnia [...].09.2013 r. Nadto organ wskazał, iż działka o nr. geodez. 6, gdzie znajduje się budynek gospodarczo-garażowy, nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością Skarżącej o nr. geodez. 3, a budynki znajdują się w odległości 15 metrów, co wskazuje na zachowanie ochrony przeciwpożarowej. Wskutek zażalenia wniesionego przez Wspólnotę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (PWINB) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając zawartą w nim argumentację. W międzyczasie PINB w H. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanych kominów na budynku gospodarczo-garażowym w N, dokonując wstrzymania robót budowlanych, a w efekcie kończąc postępowanie decyzją z dnia [...].12.2013 r. odmawiającą zobowiązania Gminy N. do wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z prawem przebudowy budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na działce o nr. 6 w N. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w N. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie PWINB w B. z dnia [...].10.2013 r. W skardze zarzuciła organom naruszenie przepisów: art. 28, 7, 8, 10, 50 § 1, 77, 78, 80, 81 k.p.a., art. 3 ust. 20, 28 ust. 2 Prawa budowlanego, art. 2, 7 Konstytucji RP, art. 1 i 8 protokołu 1. Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz innych artykułów tego aktu. Wspólnota wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia, uznanie jej za stronę postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku gospodarczo-garażowym, zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi (podobnie jak w odwołaniu) Wspólnota wskazała na swój interes prawny w byciu stroną postępowania, gdyż (jak twierdziła) budynek mieszkalny Wspólnoty znajduje się w zasięgu oddziaływania samowolnie wykonanej inwestycji. Są to kominy wybudowane na niskim budynku gospodarczo-garażowym, z których wydobywający się dym będzie bezpośrednio kierowany na nieruchomość Skarżącej, szkodząc negatywnymi emisjami. Ingerencja dymu z kominów dotyczy środowiska naturalnego, będzie bezpośrednio negatywnie wpływać na życie rodzinne i prywatne Wspólnoty. Dalej Skarżąca odwoływała się do różnych przepisów, aktów prawnych i orzeczeń sądowych. Podawała, że nie rozumie nierównego traktowania strony, skoro w przeszłości była uczestnikiem postępowania dotyczącego warunków zabudowy na tej samej działce gminnej. Twierdziła, że Wspólnocie niesłusznie odmówiono przymiotu strony. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że skarga odnosi się do domniemanych przez stronę skutków samowolnie wykonanych robót budowlanych. Zaznaczył, że PINB w H. wszczął z urzędu postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącej z dnia [...].09.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej argumenty Sąd uznał za trafne. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.200 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że sąd może z urzędu dokonywać własnych ocen adekwatnie do stanu faktycznego sprawy. Podstawą prawną postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w N. był przepis art. 61 a § 1 k.p.a., który daje organowi możliwość odmowy wszczęcia postępowania m.in. wówczas, gdy żądanie wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania. Pojęcie strony postępowania (które stało się kwestią sporną w niniejszej sprawie) należy wywodzić z definicji zawartej w art. 28 k.p.a., nie zaś w art. 28 § 2 Prawa budowlanego, ponieważ żądaniem Skarżącej było objęte usunięcie samowoli budowlanej w postaci budowy kominów na działce sąsiedniej (vide: wyrok WSA w Warszawie o sygn. VIII SA/Wa 947/11 Lex 1116652). Zgodnie z art. 28 k.p.a. "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że interes prawny strony musi wynikać z normy prawa materialnego, nie może być abstrakcyjny, lecz indywidualny, konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić (vide: wyroki NSA m.in. z dnia 20.04.1998 r. – IV SA 1106/97; z dnia 1.03.2002 r. – IV SA 2085/98). Musi istnieć też związek funkcjonalny pomiędzy normą prawa materialnego a sytuacją, o ochronę której ubiega się podmiot chcący uzyskać przymiot strony postępowania. W wyroku z dnia 31.10.2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 597/12 Lex 1249234) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, iż właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny z art. 140 k.c. jako strona postępowania, gdzie może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), że będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Wyznaczając krąg stron postępowania, organ nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz w świetle art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. ma obowiązek badać samą możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że organy obydwu instancji nieprawidłowo oceniły brak interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej w N., a tym samym odmówiły wszczęcia postępowania na jej wniosek (art. 61 a § 1 k.p.a.). Okoliczności, że budynek Wspólnoty, posadowiony na działce o nr. geodez. 3 w N. nie graniczy bezpośrednio z działką o nr. geodez. 6, gdzie znajduje się budynek gospodarczo-garażowy Gminy N., zaś 15-metrowa odległość spełnia wymogi przeciwpożarowe – nie są wystarczające dla odmowy Wspólnocie przymiotu strony bez nawiązania do przedmiotu sprawy. Przedmiotem sprawy było zaś samowolne postawienie na budynku gospodarczo-garażowym dwóch kominów wentylacyjno-dymowych, co potwierdza ostatecznie ocena techniczna z dnia [...].11.2013 r. sporządzona na zlecenie Gminy N. do sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. o nr. [...] (którą Sąd dopuścił jako dowód w sprawie). W ocenie Skarżącej dym wydobywający się z tych kominów będzie negatywnie oddziaływał na nieruchomość Skarżącej poprzez zanieczyszczenie powietrza w mieszkaniach, szkodząc elewacji budynku i wprowadzając dyskomfort zamieszkiwania. Budynek Wspólnoty będzie się znajdował w obszarze oddziaływania szkodliwych immisji z kominów. Sama możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji kominowej na działkę Skarżącej może mieć wpływ na prawidłowe wykonywanie prawa własności mieszkańców bloku posadowionego na działce o nr. geodez. 3. Dlatego też żądanie ochrony prawnej wynika dla Skarżącej z art. 140 Kodeksu cywilnego, jako przepisu prawa materialnego, z którego Skarżąca wywodzi interes prawny do bycia stroną postępowania. Faktem jest, że Skarżąca nie wymieniła przepisu art. 140 Kodeksu cywilnego w piśmie z dnia[...].03.2013 r. (będącym odpowiedzią na zobowiązanie organu do wskazania interesu prawnego – pismo z dnia [...].09.2013 r.), ale w sposób opisowy wykazała, że chodzi o ochronę wykonywania prawa własności przez członków Wspólnoty, tj. mieszkańców bloku położonego w niewielkiej odległości od postawionych samowolnie kominów na budynku gospodarczo-garażowym (zdaniem Skarżącej – 10 metrów). Skarżąca Wspólnota, działająca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, w istocie powoływała różne przepisy w tym zakresie: Prawa budowlanego, planowania i zagospodarowania przestrzennego, przepisy Konstytucji RP, które nie miały odniesienia do zaistniałej sytuacji faktycznej. Nie oznacza to jednak, że nie istnieje przepis prawa materialnego, który powinien być zauważony przez organy, tj. art. 140 k.c., stanowiący podstawę interesu prawnego Skarżącej. Uchylając postanowienia organów obu instancji, Sąd uznał, że nie zaistniały okoliczności do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku Skarżącej na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., a w konsekwencji – do pozbawienia Skarżącej przymiotu strony w postępowaniu wszczętym i przeprowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H., które zakończyło się ostateczną decyzją z dnia [...].12.2013 r. w sprawie nr [...]. Zatem, Wspólnocie służy prawo do złożenia podania o wznowienie zakończonego postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wznowienie postępowania może nastąpić również z urzędu (art. 147 k.p.a.). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b", art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.