II SA/Bk 124/15

WyrokWSA w Białymstoku2015-06-02

Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński, Anna Sobolewska-Nazarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły właściciela pojazdu w celu obciążenia go kosztami jego usunięcia, przechowywania, oszacowania i sprzedaży, opierając się jedynie na fakturze VAT, mimo istnienia wątpliwości co do rzeczywistego przeniesienia własności i stanu psychicznego właściciela?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Organy nie wykazały należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego, zwłaszcza kwestii rzeczywistego nabycia własności pojazdu przez skarżącego, opierając się jedynie na fakturze VAT i ignorując inne dowody, takie jak umowa zamiany pojazdów czy stan psychiczny skarżącego. Kontrola sądowa w pierwszej kolejności obejmuje wady postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Starosty G. nakładającą na H. J. obowiązek zapłaty ponad 36 tys. zł kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i sprzedażą pojazdu. Skarżący kwestionował swoją własność pojazdu, podnosząc problemy zdrowotne i brak pamięci w czasie zdarzenia, a także zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak merytorycznego rozpoznania odwołania i przewlekłość postępowania. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. Stwierdzono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty G. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego H. J. kwotę 2417 (dwa tysiące czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], nakładającą na H. J. zam. [...] P., obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 36.014,00 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu marki R. o nr VIN [...], w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Decyzja SKO w Ł. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Funkcjonariusz KPP G., dyspozycją z dnia [...] października 2011 r., nr [...], nakazał usunięcie z wjazdu do pogotowia ratunkowego w G. pojazdu marki R. o nr rejestracyjnym [...], z uwagi na tamowanie ruchu oraz brak uprawnień kat. B prawa jazdy przez kierującego. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był H. J. zam. [...] P. W dniu [...] lutego 2012 r. KPP w G. wysłała do właściciela zawiadomienie o usunięciu pojazdu i konieczności odebrania go z parkingu strzeżonego i skutkach nieusunięcia, ale pojazd nie został odebrany. W związku z wystąpieniem Starosty, Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt [...], orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu G. (orzeczenie uprawomocniło się w dniu [...] września 2014 roku). Starosta G. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], nałożył na H. J. obowiązek zapłaty kwoty 36.014,00 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu marki R. o nr VIN [...]. Z decyzją powyższą nie zgodził się H. J. i złożył odwołanie do SKO w Ł., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania skarżący wyjaśnił, że w czasie zostawienia pojazdu w nieodpowiednim miejscu był niepoczytalny i nic nie pamięta. Tego dnia znalazł się w szpitalu psychiatrycznym i przebywał na oddziale 6 tygodni. Został tam umieszczony przez Sąd Rejonowy w G. Nie pamięta dokładnie, kiedy kupił samochód. Stwierdzono u niego jedną z najpoważniejszych chorób psychicznych. Do tej pory cały czas jest pod kontrolą lekarza psychiatry. Samochodu nie odbierał, bo nie był w stanie załatwić jakiejś sprawy, jak i dotychczas. Opisał bezskuteczne próby odebrania samochodu z parkingu przez żonę i rozmowy żony w sprawie samochodu na Policji, gdzie była także przesłuchiwana. Kiedy otrzymał pismo o zapłatę przeszedł zawał serca. Na chorobę psychiatryczną i zawał serca posiada wszelką dokumentację. Nie posiada żadnego majątku, aby spłacić ten dług. Ma rentę chorobową w kwocie 882 zł, z której na rękę dostaje 616 zł, z czego część idzie na leki psychiatryczne i od serca, bez których nie mógłby żyć i funkcjonować. SKO w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do pojazdu marki R. o nr rejestracyjnym [...], który został usunięty z wjazdu do pogotowia ratunkowego w G. na podstawie dyspozycji KPP z dnia [...] października Nr [...]. W ocenie Kolegium przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zastosował procedurę wskazaną w art. 130a ust. 10 i następne ustawy. Właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji był H. J. Powiadomienie o usunięciu pojazdu z drogi doręczono na adres właściciela w dniu [...] lutego 2012 r. wraz z pouczeniem i pojazd nie został odebrany. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Ł. Zamiejscowy Wydział Cywilny w G. orzekł jego przepadek na rzecz Powiatu G. i orzeczenie to stało się prawomocne z dniem [...] września 2014 r. Dalej organ wyjaśnił, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz, czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wskazane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego w G. potwierdza, że te przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Tym samym nie mogą być oceniane w niniejszym postępowaniu argumenty odwołania kwestionujące prawo własności pojazdu przysługujące skarżącemu w dniu usunięcia pojazdu oraz stan jego zdrowia psychicznego. Zdaniem organu, ustalona w decyzji kwota 36.014,00 zł została obliczona prawidłowo i składają się na nią: 1) koszty związane z usunięciem pojazdu - w wysokości 440,00 zł; 2) koszty związane z przechowywaniem pojazdu przez 1073 doby ( x 33,00 zł) - w wysokości 35.409,00 zł; 3) koszty związane z oszacowaniem pojazdu - w wysokości 165,00 zł. Dalej organ wyjaśnił, że na rozstrzygnięcie tej sprawy nie mogą mieć wpływu argumenty odwołania o braku możliwości do spłacenia ustalonej kwoty, ponieważ przepisy prawa nie przewidują możliwości uwzględnienia sytuacji materialnej i zdrowotnej w tym postępowaniu. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący pomimo kłopotów ze zdrowiem psychicznym nie utracił zdolności do czynności prawnych (nie został ubezwłasnowolniony), zatem jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, H. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO w Ł. oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Starosty G., ewentualnie o uchylenie powyższych decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa: 1. art. 128 k.p.a. w zw. z art. 130 a ust. 10 h w zw. z ust. 10 oraz ust. 10 a ustawy prawo o ruchu drogowym, wobec braku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy na skutek wyrażenie błędnego poglądu, iż orzeczenie sądu o przepadku samochodu, zwalnia organ administracji z obowiązku dokonania merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania, w tym także w przedmiocie oceny legitymacji biernej skarżącego wynikającej z kwestionowania przez skarżącego prawa własności pojazdu, a także obciążenie skarżącego kosztami związanymi z usunięciem pojazdu, przechowywaniem pojazdu przez 1073 doby oraz oszacowania wartości pojazdu, bez oceny zasadności obciążenia tymi kosztami skarżącego; 2. art. 12 §1 k.p.a. wobec pominięcia, że w toku postępowania w sprawie przechowywania samochodu doszło do naruszenia zasady szybkości i prostoty postępowania poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie usunięcia pojazdu marki R. i orzeczenia jego przepadku na rzecz Powiatu G., co doprowadziło do ustalenia nadmiernych kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i sprzedażą pojazdu; 3. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 130a ust. 4, art. 130a ust. 10 i art. 130a ust. 10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, wobec braku oceny zasadności usunięcia pojazdu w trakcie pobytu skarżącego w szpitalu psychiatrycznym oraz dalsze przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym, pomimo zgłoszenia się po jego odbiór żony skarżącego – I. J. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzja SKO w Ł. zapadła z rażącym naruszeniem prawa, a przede wszystkim została skierowana do osoby, która nie jest stroną w sprawie, gdyż nie poczuwa się do nabycia własności pojazdu, będącego przedmiotem postępowania. Okoliczności te były podniesione w odwołaniu, lecz nie zostały rozpoznane merytorycznie. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że odwołanie nie zostało rozpoznane merytorycznie, gdyż w ocenie tego organu rozstrzygnięcie wydane przez Sąd Rejonowy w G. o przepadku pojazdu, uniemożliwia dokonanie w postępowaniu administracyjnym oceny argumentów odwołania kwestionujących prawo własności oraz stanu poczytalności skarżącego (zdrowia psychicznego). W ocenie skarżącego, Sąd Rejonowy w G. orzekał jedynie w przedmiocie przepadku samochodu na rzecz Powiatu G., dlatego też ustalanie, czy skarżący jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 130 a ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, jak też określenie wysokości kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu, należało do kompetencji organów administracji i orzeczenie sądowe nie wiązało organów administracji w powyższym zakresie. Skarżący kwestionował swoją legitymację w niniejszym postępowaniu, gdyż nie był właścicielem samochodu. Uzasadnienie decyzji wskazuje, że podstawą ustalenia prawa własności samochodu była faktura nr [...] z dn. [...] sierpnia 2011 r., lecz pozostaje to w sprzeczności z zasadami prawa cywilnego, gdyż w żadnym przypadku faktura nie stanowi podstawy do nabycia prawa własności rzeczy. Zdaniem skarżącego postępowanie było prowadzone przewlekle, gdyż z treści art. 130 a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym wynika, że wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku następuje, gdy prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba upoważniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od daty powiadomienia. Takie postępowanie doprowadziło do znacznego wzrostu kosztów związanych z przechowaniem pojazdu skarżącego, które wielokrotnie przewyższają wartość tego pojazdu. Przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym przez 1073 dni generowało koszty, które powinien ponieść Skarb Państwa. W ocenie skarżącego również jego sytuacja majątkowa powinna być poddana ocenie w postępowaniu administracyjnym. Skarżący nie posiada żadnego majątku pozwalającego na spłatę tego długu, a jedynym jego źródłem utrzymania jest renta chorobowa w kwocie 882 zł, z czego znaczną część przeznacza na niezbędne lekarstwa. Nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty kwoty 36014 zł jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wynikającą z art. 8 k.p.a., gdyż ze względu na stan zdrowia oraz możliwości majątkowe i zarobkowe, skarżący nie jest w stanie ponieść takich kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna, co powoduje, że zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi. Materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137; dalej: "p.r.d.")., a w szczególności art. 130a ust. 10h, który stanowi, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z kolei z art. 130a ust. 10d p.r.d. wynika, że przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Art. 130a ust. 10i p.r.d. stanowi zaś, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż naruszono art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane przepisy oraz art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy dopuściły się takiego właśnie naruszenia, które w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy stanęły bowiem na stanowisku, że H. J. był właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Przekonanie powyższe wywiodły na podstawie faktury VAT Nr [...] wystawionej w dniu [...]sierpnia 2011 r. przez sprzedającego H. R. – prowadzącego Auto Komis w G.. W ocenie Sądu, powyższa konstatacja, zważywszy na pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy, jest przedwczesna i niewystarczająca do rozstrzygnięcia sprawy. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że H. R. pojazd o nr nadwozia VIN nr [...] nabył w dniu [...] sierpnia 2011 r., na podstawie umowy sprzedaży, od K. W. Z kolei K. W. nabył ten pojazd w dniu [...] lipca 2011 r., na podstawie umowy sprzedaży, od A. M. Zauważenia przy tym wymaga, że we wszystkich tych umowach, w tym i w fakturze VAT Nr [...], wskazano, że pojazd marki R., rok produkcji 1992, nr rej. [...], posiada nr nadwozia [...]. Tymczasem jak wynika z postanowienia Komendy Powiatowej Policji w G. z dnia [...] marca 2012 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia, przedmiotowy pojazd, którego dotyczy dyspozycja usunięcia, posiada nr nadwozia [...], co oznacza, że chodzi o dwa różne pojazdy i że tablice rejestracyjne o nr [...] nie są od pojazdu objętego dyspozycją. Zdaniem Sądu, organy nazbyt pochopnie podeszły do kwestii, kto był właścicielem pojazdu w dacie wystawienia dyspozycji. Z uzasadnienia postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia wynika, że nie udało się ustalić, aby pojazd o nr nadwozia [...] został skradziony. Wskazano tam także na okoliczność, że "H. J. samochód ten kupił od H. R., a faktycznie doszło pomiędzy nimi do zamiany pojazdów, na co obaj wymienieni nie dopełnili wszelkich formalności co do wykonania pełnej dokumentacji kupna – sprzedaży pojazdów. H. J. kwestię zamiany pojazdów podał będąc przesłuchiwany w charakterze świadka w sprawie [...], prowadzonej przez KPP G. i wówczas podał, że zamienił się z R. na samochód O. Wobec niedopełnienia formalności związanych z kupnem – sprzedażą samochodu R. zostało skierowane pismo do Urzędu Skarbowego w G. celem wyciągnięcia konsekwencji karno-skarbowych co do osób zawierających tę transakcję". Jak z powyższego widać, kwestia nabycia własności pojazdu o nr nadwozia [...] przez H. J. na podstawie faktury wystawionej przez H. R. Nr [...], nie jest taka oczywista. We wskazanej fakturze chodzi bowiem o pojazd o nr nadwozia [...], a zatem inny niż wskazano w dyspozycji usunięcia. Organy nie wyjaśniły, które to pojazdy, tzn. o nadwoziu nr [...], czy też o nadwoziu nr [...] były przedmiotem sprzedaży kolejno przez A. M., K. W. i H. R. Organy nie badały także w ogóle, czy pomiędzy H. J. i H. R. doszło do umowy zamiany pojazdów i których (o jakim nr nadwozia) i jaki to miało skutek prawny, tj. czy umowa ta przeniosła własność pojazdów O. i R.. Nie oceniły także, jaki wpływ mogła mieć ewentualna umowa zamiany na umowę sprzedaży potwierdzoną fakturą Nr [...]. Nie wyjaśniły też, jak zakończyło się postępowanie karno – skarbowe we wskazanym przez KPP w G., zakresie. W tym miejscu zauważenia wymaga, że organy winny także dołożyć więcej staranności odnośnie oceny, czy przedmiotowa faktura VAT nr [...] – w okolicznościach niniejszej sprawy – jest dokumentem wystarczającym do przyjęcia, że została zawarta pomiędzy H. J. i H. R. umowa sprzedaży pojazdu o nr nadwozia [...], której celem było przeniesienie własności tego pojazdu. Być może wystawienie faktury było czynnością prawną pozorną. Jak widać bowiem z analizy dyspozycji z dnia [...] października 2011 r., H. J. nie posiadał prawa jazdy kategorii B oraz kluczyków do pojazdu. Z notatki urzędowej policjanta wystawiającego dyspozycję wynika zaś, że H. J. nie przebywał w pojeździe, tylko do niego podszedł w momencie, gdy oczekiwano na przybycie pomocy drogowej celem odholowania pojazdu. Nie posiadał przy tym kluczyków do pojazdu, gdyż je zgubił w dniu poprzednim (tak oświadczył policjantowi), ani żadnych dokumentów związanych z pojazdem. Powyższe może oznaczać, że skarżący nie tylko nie stał się właścicielem tego pojazdu, ale nigdy nim nawet nie dysponował. Organy w niniejszym postępowaniu nie ustaliły, w jakich okolicznościach została wystawiona faktura VAT nr [...] i czy została ona H. J. wydana wraz z pojazdem objętym dyspozycją, dokumentami do pojazdu oraz kluczykami. Nie wiadomo także, skąd w aktach przedmiotowa faktura się znalazła, tzn., czy posiadał ją H. J., czy H. R. Powyższe okoliczności są natomiast bardzo ważne dla wyjaśnienia sprawy. Zauważenia bowiem wymaga, że przedmiotowy pojazd z uwagi na inny nr VIN nadwozia, był innym pojazdem, niż wskazano w fakturze VAT nr [...]. O ile więc poprzedni zbywcy mogli dysponować pojazdem o tożsamym nr widniejącym na nadwoziu i w dowodzie rejestracyjnym lub o innych numerach, ale kwestii tej mogli nie zauważyć, o tyle H. R. jako osoba prowadząca Auto Komis, z racji prowadzonej działalności, do dostrzeżenia tych różnic był zobowiązany. Powyższe może zatem wskazywać na to, że H. J. nie nabył własności pojazdu objętego dyspozycją usunięcia, a tylko podjęto próbę "przypisania" mu tej własności celem wybrnięcia z zaistniałej sytuacji związanej z niezgodnością nr VIN widniejącego na nadwoziu pojazdu i w dowodzie rejestracyjnym. Konstatacja ta jest tym bardziej prawdopodobna gdy się zważy, że H. J. jest osobą leczącą się psychiatrycznie i być może działającą w omawianym okresie z wyłączeniem świadomości. Pełen wykaz opinii psychiatrycznych i psychologicznych znajdujących się w odwołaniu, zdaje się na to wskazywać. Sąd nie może natomiast kwestii tej ocenić, gdyż oprócz wykazu, w aktach administracyjnych brak jest fizycznie wskazanych opinii. Zdaniem Sądu, ma rację skarżący, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym, zważywszy na wszystkie wskazane powyżej okoliczności, to na organach spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia, kogo obciążają koszty, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. Pamiętać bowiem trzeba, że w pierwszej kolejności obciążają one podmiot, który był właścicielem pojazdu o nr nadwozia [...] w chwili sporządzenia dyspozycji (ust. 10h), ale mogą też objąć dysponenta pojazdu (ust. 10i) lub może wystąpić sytuacja, że nie zostanie ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności (ust. 10d). Obowiązku tego nie zastąpiło postanowienie SR w G. w sprawie przepadku przedmiotowego pojazdu (sprawa [...]). Z art. 130a ust. 10e p.r.d. wynika, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Jak z powyższego widać, sąd w sprawie przepadku pojazdu skupia się na kwestiach niezbędnych do orzeczenia o przepadku. Zakres orzekania tego sądu jest inny niż organu orzekającego o kosztach związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Orzeczenie tego sądu, zgodnie z art. 75 i 76 k.p.a., jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. A zatem organy administracyjne mogły odmówić wiarygodności dokumentowi urzędowemu w przypadku, gdyby w wyniku przeprowadzenia przeciwko jego treści dowodu okazało się, że treść dokumentu nie może być uznana za przekonywujący, wiarygodny dowód tego, co stwierdza (por. wyrok NSA z dnia 25 września 1986 r., sygn. akt II SA 395/86). Zauważenia także wymaga, że w sprawie [...] sąd orzekał na podstawie wniosku Starosty G. z dnia [...] marca 2014 r., który to wniosek nie zawierał wielu istotnych informacji odnośnie stanu faktycznego sprawy. Brak było we wniosku odniesienia do wspomnianej umowy zamiany pojazdów i jej wpływu na ewentualne przeniesienie własności pojazdu lub tylko przeniesienie posiadania dającego prawo do dysponowania pojazdem, brak nawiązania do stanu psychicznego skarżącego, a także brak informacji związanych z wystawieniem faktury nr [...] przez H. R. i ustaleniem, czy wydano pojazd H. J., a jeżeli tak, to który (o jakim nr nadwozia). W tym miejscu zauważyć należy, że z akt administracyjnych wynika, że KPP w G. zwracała się w trybie art. 130a ust. 4 p.r.d. o odbiór pojazdu o nr rej. [...] zarówno do K. W., H. R., A. M., jak i H. J. Powyższe oznacza więc, że kwestia własności przedmiotowego pojazdu była niejasna od samego początku. W tym miejscu zauważenia wymaga, że z art. 130a ust. 10i p.r.d. wynika, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Ze wskazanego przepisu wynika, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym bardzo ważną kwestią jest dokładne ustalenie przez organy, kto był ewentualnym właścicielem pojazdu o nr nadwozia [...] a kto ewentualnym jego dysponentem. Ustalenie w powyższym zakresie może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie, kogo obciążyć przedmiotowymi kosztami. W ocenie Sądu jako niewyjaśnioną należy potraktować także kwestię przyczyn odmowy wydania pojazdu objętego dyspozycją I. J.– żonie skarżącego. Po pierwsze nie wiadomo, czy taki fakt miał miejsce, gdyż organy, mimo jego podniesienia przez skarżącego, wcale się do niego nie ustosunkowały. Po drugie natomiast, organy winny rozważyć, czy w przypadku zaistnienia powyższego zdarzenia, miało ono wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie wysokości tych kosztów. Stwierdzone wyżej naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego sprawy czyni przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej kolejności przeprowadzona jest bowiem kontrola aktów administracyjnych z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji lub dających podstawę do ich uchylenia. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności lub dających podstawę do jej uchylenia czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarze, T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, WP LexisNexis; W-wa 2005, str. 461). Z tych przyczyn poza rozważaniami pozostają pozostałe zarzuty skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490, j.t.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło