II SA/Bk 1256/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 20 maja 2025 r. nr ZK-VII.654.14.2025.KP w przedmiocie wykonywania świadczeń na rzecz obrony oddala skargę Zaskarżoną do tut. sądu decyzją z dnia 20 maja 2025 r. Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Tykocin z dnia 2 kwietnia 2025r. nr RSO.5565.4.2014 o uchyleniu decyzji Burmistrza Tykocina z dnia 7 kwietnia 2014 r. o przeznaczeniu W. S. (dalej powoływanej jako: "Skarżąca") w ramach świadczeń osobistych do funkcji kuriera, wykonywanej w czasie pokoju i w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Z akt sprawy wynika, że Burmistrz Tykocina decyzją z dnia 7 kwietnia 2014r. wydaną na podstawie art. 203 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 461, ze zm.) przeznaczył W. S., w ramach świadczeń osobistych, do funkcji kuriera wykonywanej w czasie pokoju i w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W dniu 2 kwietnia 2025r. Burmistrz Tykocina podjął decyzję o uchyleniu z urzędu ww. decyzji w sprawie przeznaczenia Skarżącej do wykonywania świadczeń na rzecz obrony. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ powołał § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2024r. w sprawie świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2024, poz. 1184, dalej w skrócie: "rozporządzenie RM") w związku z ustaniem przesłanki wynikającej z § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 stycznia 2025r. w sprawie doręczenia kart powołania do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (Dz.U. z 2025r., poz. 127, dalej: "rozporządzenie MON") oraz art. 163 k.p.a. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji powołując się na § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia RM, wyjaśnił, że uchylenie lub wygaśnięcie decyzji o przeznaczeniu osoby do funkcji kuriera oraz o przeznaczeniu do wykonania świadczeń osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny może nastąpić na wniosek jednostki organizacyjnej, na rzecz której świadczenie osobiste miało być wykonywane - w przypadku ustania potrzeby korzystania ze świadczeń osobistych. Jak dalej wyjaśnił organ w związku z tym, że zatrudnienie Skarżącej w Urzędzie Miejskim w Tykocinie ustało z dniem 25 sierpnia 2023r., pismem z dnia 18 marca 2025r. zawiadomiono Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 7 kwietnia 2014 r. w sprawie przeznaczenia jej do wykonywania świadczeń na rzecz obrony. Wskazując zaś na § 17 rozporządzenia MON Burmistrz Tykocina wyjaśnił, że do funkcji kurierów wykonawców oraz kurierów łączników w pierwszej kolejności przeznacza osoby, które są pracownikami urzędu miasta lub urzędu gminy - na podstawie decyzji w sprawie przeznaczenia osoby do wykonania świadczeń osobistych, o których mowa w art. 621 ust. 1 ustawy, w tym również osoby, które planuje się wyznaczyć do wykonania tych świadczeń w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, po wcześniejszym uzgodnieniu z właściwym szefem WCR. Wobec zatem ustania zatrudnienia Skarżącej w Urzędzie Miasta w Tykocinie – wydana decyzja była uzasadniona. Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie zarzucając jej naruszenie §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia RM poprzez jego niezasadne zastosowanie i uznanie, że wystarczającym powodem uchylenia decyzji z 7 kwietnia 2014r. jest uznanie ustania potrzeby korzystania ze świadczeń osobistych, w sytuacji gdy z uwagi na obecną sytuację związaną chociażby z wojną za wschodnią granicą i napływem nielegalnych imigrantów potrzeba korzystania ze świadczeń osobistych jest konieczna i w pełni uzasadniona. Skarżąca wskazał też, że decyzja nie zawiera merytorycznego uzasadnienia rzeczywistych powodów zapadłego rozstrzygnięcia, co w jej ocenie stanowi przejaw negatywnego nastawienia Burmistrza Tykocina do jej osoby. Burmistrz Tykocina w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, ze obecnie w Gminie Tykocin jest określona liczba kurierów, którzy są pracownikami Urzędu Miejskiego w Tykocinie lub jednostek organizacyjnych gminy. Każdemu zaś pracownikowi, który zakończył stosunek pracy w Urzędzie Miejskim w Tykocinie uchylana jest decyzja w sprawie wyznaczenia na kuriera. Wojewoda Podlaski nie podzielił zarzutów odwołania i opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia 20 maja 2025r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, tj. § 18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia RM oraz § 17 rozporządzania MON, następnie uwzględniając fakt, że zatrudnienie Skarżącej w Urzędzie Miejskim w Tykocinie ustało z dniem 25 sierpnia 2023 r., uznał że nie można czynić Burmistrzowi Tykocina zarzutu, że w przedmiotowej sprawie działał niezgodnie z obowiązującym prawem. Tym bardziej, że wyjaśnień złożonych w toku prowadzonego postępowania, przez pracownika Urzędu Miejskiego wynika, że działania Burmistrza Tykocina, uchylające decyzje o nałożeniu obowiązku wykonywania świadczeń osobistych, zostały podjęte w stosunku do trzech osób, a nie tylko w stosunku do Skarżącej. Zatem – wbrew przekonaniu Skarżącej - nie mają one cech osobistego, negatywnego nastawienia Burmistrza Tykocina do jej osoby, a są ogólnie przyjętymi rozwiązaniami systemowymi polegającymi na nakładaniu obowiązku wykonywania świadczeń osobistych funkcji kuriera na pracowników Urzędu Miejskiego w Tykocinie lub jednostek organizacyjnych gminy, a uchylaniu w stosunku do osób, którym wygasł stosunek pracy w Urzędzie lub jednostce organizacyjnej gminy. Odnosząc się zaś do przedłożonych w odwołaniu referencji Skarżącej Wojewoda stwierdził, że niewątpliwie świadczą one jednoznacznie o pro obywatelskiej postawie i prezentowanych postawach patriotycznych, jednakże w żaden sposób nie wskazują na jej szczególne umiejętności do wykonywania funkcji kuriera. Zaprzestanie wykonywania tej funkcji nie zamyka bowiem Skarżącej możliwości dalszego działania na rzecz ogólnie rozumianego bezpieczeństwa. Obywatelska postawa Skarżącej może się bowiem zmaterializować w działaniu w ramach ochrony ludności wskazanych w ustawie z dnia 5 grudnia 2024r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. W kwestii zaś podnoszonych przez Skarżącą okoliczności jakoby jej odwołanie z wykonywania funkcji kuriera wynikało z konfliktu istniejącego pomiędzy nią, a Burmistrzem Tykocina, Wojewoda zwrócił uwagę, że Skarżąca poza wewnętrznym przekonaniem nie przedstawia żadnych dowodów mogących o tym świadczyć. Końcowo Wojewoda stwierdził, że nie jest organem właściwym do zobowiązania Burmistrza Tykocina do udzielenia informacji ilu osobom na przestrzeni ostatnich dwóch lat (kwiecień 2023 - kwiecień 2025) uchylono decyzję w przedmiocie przeznaczenia do wykonywania świadczeń na rzecz obrony i jakie były przyczyny takiego stanu rzeczy. W skardze złożonej do tut. sądu Skarżąca uznała, że Wojewoda Podlaski błędnie stwierdził, że skoro jej zatrudnienie w Urzędzie Miejskim w Tykocinie ustało z dniem 25 sierpnia 2023r., to uchylenie decyzji o przyznaniu mi funkcji kuriera w ramach świadczeń osobistych było zasadne w kontekście brzmienia § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia RM w związku z § 17 rozporządzenia MON. W ocenie Skarżącej bezzasadne jest stwierdzenie, że obowiązek świadczeń osobistych może być nakładany wyłącznie na pracowników Urzędu Miejskiego w Tykocinie lub jednostek organizacyjnych gminy, a uchylany powinien być w stosunku do osób, którym stosunek pracy wygasł w urzędzie lub jednostkach. Odwołując się do ww. regulacji Skarżąca stwierdziła też, że przy przyznawaniu świadczeń osobistych na rzecz obrony w czasie pokoju, rzeczywiście w pierwszej kolejności bierze się pod uwagę osoby zatrudnione w urzędzie, ale przy uchylaniu decyzji o przyznaniu świadczenia osobistego - sytuacja wygląda inaczej. Przepisy nie przewidują bowiem, aby sam fakt zatrudnienia lub ustania zatrudnienia w urzędzie był przesłanka do uchylenia decyzji. Uchylenie następuje jedynie w przypadkach enumeratywnie wymienionych w §18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM. Co istotne dla sprawy - ustanie zatrudnienia nie jest automatycznie równoznaczne z ustaniem potrzeby korzystania ze świadczenia. Kluczowe jest, czy faktycznie ustała potrzeba wykonywania świadczenia osobistego na rzecz obrony, a nie sam fakt ustania stosunku pracy. Decyzja o powołaniu do świadczeń osobistych może zostać uchylona, jeśli organ lub kierownik jednostki organizacyjnej, na rzecz której powołano daną osobę, złoży wniosek o uchylenie, uzasadniając to ustaniem potrzeby korzystania ze świadczeń osobistych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżąca podkreśliła, że uchylenie decyzji o powołaniu do świadczeń osobistych powinno nastąpić w razie ustania potrzeby korzystania ze świadczenia osobistego, a nie wyłącznie w przypadku zmiany sytuacji osobistej powołanej osoby. W niniejszej sprawie organ nie wykazał zaś, aby ustała potrzeba korzystania ze świadczeń, co jest warunkiem uchylenia decyzji na podstawie przepisów szczególnych. W ocenie Skarżącej świadczenia są konieczne chociażby z uwagi na trwającą wojnę za wschodnią granicą i napływ nielegalnych imigrantów. Bezsprzecznie w 2025 r. i najpewniej w najbliższych latach Polska będzie niestety mierzyć się z większą liczbą zagrożeń, niż to miało miejsce w 2014 r. tj. w roku przydzielenia jej funkcji kuriera i jeśli wtedy była potrzeba korzystania ze świadczeń osobistych, to tym bardziej jest to konieczne obecnie. Końcowo Skarżąca zaakcentowała, że decyzję można uchylić jedynie na wniosek jednostki organizacyjnej, na rzecz której świadczenie miało być wykonywane, jeżeli ustała potrzeba korzystania ze świadczeń osobistych. Tymczasem decyzja Burmistrza Tykocina z dnia 2 kwietnia 2025r. została wydana z urzędu, a nie na wniosek. W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie jest bowiem dotknięta wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm., "p.p.s.a.), a które to wady przemawiałyby za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Przy czym dodatkowego podkreślenia wymaga, uwzględniając zakres i charakter podniesionych w skardze zarzutów, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada ją wyłącznie pod względem zgodności (legalności) z obowiązującymi przepisami prawa, a nie celowości, a tym bardziej słuszności jej wydania. Na wstępie przypomnieć należy, że kontrolowanym przed tut. Sądem rozstrzygnięciem Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Tykocina o uchyleniu przez ten organ własnej decyzji z dnia 7 kwietnia 2014 r. o przeznaczeniu Skarżącej w ramach świadczeń osobistych do funkcji kuriera, wykonywanej w czasie pokoju i w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W podstawie prawnej decyzji uchylającej organ powołał § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia RM, § 17 rozporządzenia MON oraz art. 163 k.p.a. oraz okoliczność, że zatrudnienie Skarżącej w Urzędzie Miejskim w Tykocinie ustało z dniem 25 sierpnia 2023r. Regulacja przywołanego § 17 rozporządzenia MON jest jednoznaczna i wynika z niej, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta do funkcji kurierów wykonawców oraz kurierów łączników w pierwszej kolejności przeznacza osoby, które są pracownikami urzędu miasta lub urzędu gminy - na podstawie decyzji w sprawie przeznaczenia osoby do wykonania świadczeń osobistych, o których mowa w art. 621 ust. 1 ustawy z 11 marca 2022r. o obronie ojczyzny (Dz.U. z 2025r., poz. 825), w tym również osoby, które planuje się wyznaczyć do wykonania tych świadczeń w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, po wcześniejszym uzgodnieniu z właściwym szefem WCR. Z powołanej regulacji wynika bezsprzecznie, jakie osoby w pierwszej kolejności powinny być kierowane do pełnienia funkcji kurierów, a mianowicie osoby, które są pracownikami urzędu miasta lub urzędu gminy. Powołany przepis stanowi bowiem delegację do kształtowania właściwej polityki personalnej w tym zakresie wskazując jednocześnie jej preferowany kierunek (wyznaczanie do funkcji kuriera w pierwszej kolejności osób zatrudnionych w urzędzie lub jednostkach organizacyjnych jemu podległych). Skoro zaś priorytetem jest ażeby funkcję kuriera pełniły osoby zatrudnione w danym urzędzie, to nie ulega wątpliwości, że skoro Skarżąca od 25 sierpnia 2023r. nie pracuje już w Urzędzie Gminy Tykocin, to Burmistrz miał podstawę do zmiany wydanej wcześniej decyzji. Co prawda sam fakt ustania zatrudnienia Skarżącej w Urzędzie nie powoduje automatycznie, że decyzja z 7 kwietnia 2014r. jest nieprawidłowa i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego, tym niemniej nie ulega wątpliwości, że organ mógł uchylić przedmiotową decyzję posiłkując się regulacją wynikającą z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia RM. Przepis ten stanowi z kolei, że decyzja o przeznaczeniu osoby do funkcji kuriera oraz o przeznaczeniu do wykonania świadczeń osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny podlega uchyleniu na wniosek jednostki organizacyjnej, na rzecz której świadczenie osobiste miało być wykonywane - w przypadku ustania potrzeby korzystania ze świadczeń osobistych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Burmistrz Tykocina wszczął takie postępowanie administracyjne co prawda z urzędu, o czym zawiadomił Skarżącą pismem z dnia 18 marca 2025r., tym niemniej nie ulega wątpliwości, że to Burmistrz Tykocina jest jednostką, na rzecz której świadczenie osobiste miało być wykonywane. W tych okolicznościach nieuprawnione jest oczekiwanie, jakie wyraziła strona skarżącą w swojej skardze, że Burmistrz złoży oddzielny wniosek na wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, którą sam prowadzi. Z przepisu art. 61 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Podsumowując Burmistrz Tykocina jako organ, który wydał decyzję administracyjną o przeznaczeniu Skarżącej do świadczeń osobistych (kuriera), wbrew przekonaniu Skarżącej, miał podstawy prawne do uchylenia tejże decyzji w sytuacji, gdy Skarżąca nie jest już zatrudniona w urzędzie i wobec niej ustała potrzeba korzystania z tego typu świadczenia osobistego. Nie ulega też wątpliwości, że uchylenie takiej decyzji może nastąpić także w sytuacji, gdy dana osoba nie chce być zwolniona z funkcji kuriera, albowiem decyzja administracyjna jest aktem jednostronnym organu i może być uchylona w wypadku zaistnienia przesłanek faktycznych i prawnych, a takie w przedmiotowej bezsprzecznie zaistniały. Tak, jak zostało już wyżej zaakcentowane kształtowanie właściwej polityki personalnej w zakresie świadczeń osobistych, a w szczególności wyznaczania osób przeznaczonych do pełnienia funkcji kuriera Urzędu Miejskiego w Tykocinie, należy do Burmistrza Tykocina, który – jak wynika z wspomnianego §17 rozporządzenia RM - w pierwszej kolejności do tej funkcji ma obowiązek wyznaczyć osoby zatrudnione w urzędzie. Takie działanie podjął w niniejszej sprawie Burmistrz Tykocina wydając zaskarżoną decyzję i trudno temu rozstrzygnięciu zarzucić naruszenie przepisów prawa, które dawałyby podstawę do wyeliminowania wydanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Sąd aczkolwiek rozumie "rozczarowanie" Skarżącej podjętą decyzją i wyraża uznanie dla jej umiejętności i pro obywatelskiej postawy, tym niemniej kontrola sądowoadministracyjna oparta jest wyłącznie o kryterium legalności, czyli zgodności wydanej decyzji z prawem, a takiej niezgodności sąd w okolicznościach przedmiotowej sprawy się nie doszukał. Za niezasadne należało też uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z wymogami określonymi w k.p.a. Skarżąca nie skorzystała natomiast z możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, o czym została zawiadomiona przez Wojewodę Podlaskiego pismem z dnia 13 maja 2025r. W tych okolicznościach Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.