II SA/Bk 126/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. T. J. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki budynku p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z. T. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z współmałżonką. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny jest obecnie emerytura żony wnioskodawcy w wysokości 1.290,37 zł, ponieważ prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza (kantor wymiany walut) nie przynosi żadnego dochodu. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...]m2 (wartości 400.000 zł), oraz działka na której posadowiony jest dom o powierzchni [...] m2, a także samochód osobowy M. [...], rok produkcji [...] (wartości 45.000 zł) oraz M. [...], rok produkcji [...] (wartości 12.000 zł). Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej w 2016 r. osiągnął stratę w kwocie 781,61 zł. Bieżące wydatki rodziny przedstawiają się następująco: spłata kredytu – 3.000 zł, koszty poniesione na wyżywienie oraz utrzymanie – 1.000 zł. Żona skarżącego jest osobą schorowaną i niepełnosprawną (k. 32-34). Do akt sprawy skarżący dołączył: zeznania podatkowe za rok 2016 (k. 35 – 38), decyzję z ZUS w sprawie emerytury (k. 39-41), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (k. 42) oraz harmonogram spłat kredytu (k. 43-46). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany przez żonę skarżącego z tytułu emerytury w kwocie 1.290,37 zł, ponieważ prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w postaci kantoru wymiany walut w 2016 r. zamknęła się stratą na kwotę 781,61 zł. Z tego tytułu w 2016 r. skarżący uzyskał przychód w kwocie 107.228.232,29 zł (k. 35v). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą około 4.000 zł, w tym 3.000 zł rata kredytu zaciągniętego w 2006 r. na kwotę 425.000 zł (k. 43). W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł) oraz działka na której posadowiony jest dom o powierzchni [...] m2, a także samochód osobowy M. klasa [...], rok produkcji [...] (wartości 45.000 zł) oraz M. klasy [...], rok produkcji [...] (wartości [...] zł). Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania sądowoadministracyjnego ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż obecnie skarżący posiada źródła dochodu z emerytury żony w kwocie około 1.300 zł. Z analizy dołączonej do akt sprawy dokumentacji podatkowej wynika, iż mimo, że działalność gospodarcza w postaci kantoru wymiany walut w 2016 r. zamknęła się stratą na kwotę 781,61 zł, to przychód w 2016 r. z tego tytułu wyniósł 107.228.232,29 zł. Jest to przychód znacznych rozmiarów, świadczący o dobrej kondycji finansowej firmy i z całą pewnością o możliwości zaoszczędzenia środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej, nawet biorąc pod uwagę, że skarżący utrzymuje się z emerytury żony. Twierdzenia te nie do końca są wiarygodne w kontekście ponoszonych bieżących wydatków w kwocie 4.000 zł, przy uzyskiwanych dochodach w kwocie około 1.300 zł. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24.06.2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). W postanowieniu z dnia 13.06.2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Powyższe okoliczności pozwalają na przyjęcie, że uiszczenie na obecnym etapie postępowania kwoty 500 zł (tytułem wpisu sądowego) oraz pokrycie pozostałych kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się w sprawie niniejszej nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Powyższe okoliczności, a w szczególności przychód z prowadzonej przez skarżącego działalności oraz wysokość ponoszonych wydatków skutkują odmową przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.