II SA/Bk 130/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. B.-O. na decyzję Podlaskiego Kuratora Oświaty w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela mianowanego oddala skargę. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. B. J. B. – O. nauczyciel języka angielskiego w Zespole Szkół Nr [...] w B., złożyła w dniu 27 października 2011 r. do Prezydenta Miasta B. wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 9b ust. 6 i w zw. z art. 9d ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela (Dz.U. Nr 97, poz. 674 ze zm.), Prezydent Miasta B. odmówił nadania wnioskodawczyni stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu decyzji podano, że zainteresowana otrzymała stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, na podstawie art. 9b ust. 4 – Karty Nauczyciela, decyzją Dyrektora Publicznego Gimnazjum Nr [...] im. J. K. w B. z dnia 9 lipca 2007 r. Staż na stopień nauczyciela mianowanego został rozpoczęty z dniem 1 września 2008 r. (plan rozwoju zawodowego został zatwierdzony w dniu 12 września 2008 r.) a zakończony w dniu 25 października 2011 r. W dniu 27 października 2011 r. wnioskodawczyni uzyskała pozytywną ocenę dorobku zawodowego, co zostało potwierdzone przez wice dyrektora Zespołu Szkół Nr [...]w B. w zaświadczeniu z dnia 27 października 2011 r. W świetle powyższych okoliczności organ stwierdził, że nie został spełniony warunek z art. 9d ust. 4 – Karty Nauczyciela, tj. wnioskodawczyni otrzymała stopień nauczyciela kontraktowego po komisji kwalifikacyjnej, która odbyła się w dniu 3 lipca 2007 r., a staż na stopień nauczyciela mianowanego rozpoczęła z dniem 1 września 2008 r. Nauczyciel kontraktowy zgodnie z powyższą regulacją może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat, czyli zainteresowana staż na nauczyciela mianowanego mogła rozpocząć dopiero z dniem 1 września 2009 r. Z decyzją tą nie zgodziła się wnioskodawczyni i wniosła odwołanie do P. Kuratora Oświaty w B. Podała, że w jej ocenie spełnia wszystkie warunki formalne do uzyskania zgody na postępowanie egzaminacyjne. Niedotrzymanie terminu rozpoczęcia stażu powinno skutkować decyzją odmowną dyrektora szkoły – która nie miała miejsca – w konsekwencji staż się rozpoczął, trwał wymaganą ilość czasu i zakończył się pozytywną oceną dorobku zawodowego. Nadto odwołująca się podniosła, że kwestionowana decyzja stawia ją w bardzo niekorzystnej sytuacji, albowiem 3 lata jej pracy w celu uzyskania awansu zawodowego nie mogą zostać sfinalizowane, tylko dlatego że staż nie został rozpoczęty w terminie. P. Kurator Oświaty w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielono stanowisko organu I instancji, że rozpoczęcie przez odwołującą stażu na stopień nauczyciela mianowanego nastąpiło z naruszeniem art. 9d ust. 4 ustawy - Karta Nauczyciela. Organ podniósł, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 15 lipca 2004 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1845) nowelizującej Kartę Nauczyciela w tym zakresie wskazano, iż celem regulacji jest umożliwienie nauczycielowi, który uzyskał stopień nauczyciela kontraktowego, przed zaplanowaniem kolejnego stażu, dokonanie analizy i oceny efektów działań podjętych w okresie poprzednio odbywanego stażu. Dotychczasowe rozwiązania, stwarzające możliwość rozpoczęcia stażu na kolejny stopień tuż po uzyskanym awansie, nie sprzyjały niezbędnej w tym zakresie refleksji i praktycznie wykluczały możliwość jakiejkolwiek ewaluacji podejmowanych działań, zatem uniemożliwiały dokonanie oceny wpływu awansu na jakość wykonywanej pracy. Zdaniem organu błędny jest argument odwołującej, że akceptacja przez dyrektora szkoły wniosku o rozpoczęcie stażu oraz wyznaczenie opiekuna stażu, a następnie uzyskanie przez odwołującą pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu jest wystarczające do przyjęcia, że odbyła staż zgodnie z przepisami prawa Przepisy ustawy nie przewidują trybu decyzyjnego przy dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu albo decyzji odmawiającej takiego dopuszczenia. Warunkiem rozpoczęcia stażu jest wniosek skierowany do dyrektora szkoły, z wyjątkiem nauczyciela stażysty, który rozpoczyna staż bez złożenia wniosku. Niewiedza czy przeoczenie po stronie nauczyciela czy dyrektora szkoły skutkujące nieprawidłowym rozpoczęciem stażu, a także nakład pracy nauczyciela przy realizacji planu dorobku zawodowego, nie mogą być czynnikami konwalidującymi tę czynność. Nie ma tu również znaczenia braku winy po stronie nauczyciela Okresy pracy pomiędzy uzyskaniem stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego a rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela mianowanego są obligatoryjne i nie mogą być skracane żadną czynnością prawną ani też faktyczną (por. także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2009 r., II SA/Rz 651/08, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 czerwca 2008 r., II SA/Rz 93/08, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2002 r., II SA 336/02). Nadto w ocenie organu niezasadne jest też twierdzenie odwołującej, iż spełniła wszystkie formalne wymogi konieczne do ubiegania się o stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Wymóg formalny odbycia stażu należy rozumieć również jako wymóg zgodnego z prawem jego rozpoczęcia. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela przez staż rozumie się bowiem okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach i placówkach w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a ustawy. Niespełnienie warunku ustawowego wymogu przepracowania dwóch lat od dnia uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego nie mogło stać się podstawą do wydania decyzji o nadaniu kolejnego stopnia awansu zawodowego przez organ I instancji. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła B. J. B. – O. i zarzuciła naruszenie: - art. 9d ust. 4 ustawy - Karta Nauczyciela, przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że rozpoczęcie przez skarżącą stażu na stopień nauczyciela mianowanego w dniu 1 września 2008 r., po upływie roku od uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego stanowiło negatywną przesłankę materialnoprawną, decydującą o tym, iż skarżąca nie spełniła ustawowych warunków do nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, podczas gdy w istocie spełniła ona wszelkie wymagania kwalifikacyjne, odbyła wymagany staż zakończony pozytywną oceną dorobku zawodowego, zaś wieloletni okres zatrudnienia w jednej placówce edukacyjnej jednoznacznie świadczy o zdobyciu przez nauczyciela wymaganego doświadczenia zawodowego, - art. 7 i art. 77 kpa, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym ustalenia czy: skarżąca nie spełniła warunków określonych w przepisach rozdziału 3a ustawy - Karta Nauczyciela i czy wobec dorobku zawodowego skarżącej nie było podstaw do wydania decyzji o nadaniu kolejnego stopnia awansu zawodowego. Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżąca wywiodła, że skoro ustawa- karta nauczyciela nie przewiduje wprost żadnych skutków w związku z wcześniejszym rozpoczęciem stażu, albowiem nie ma możliwości odmowy przyjęcia wniosku nauczyciela złożonego wcześniej aniżeli po upływie dwóch lat od uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, a co za tym idzie nie wstrzymuje to postępowania i nie powoduje niemożliwości realizacji kolejnych etapów postępowania kwalifikacyjnego, nie jest zatem przesłanką samą w sobie, która decyzje o tym, że dany nauczyciel nie spełnił warunków do nadania mu stopnia awansu zawodowego. Skarżąca podkreśliła, że ustawa – Karta Nauczyciela jasno wskazuje warunki nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego (art. 9b ust. 1), nie przewiduje wprost żadnych rozwiązań na okoliczność zainicjowania stażu w okresie wcześniejszym niż przewidziany w art. 9d ust. 4 ustawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu, pomiędzy skarżącą a organami oświaty, w niniejszej sprawie jest odmowa nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Stopnie awansu zawodowego nauczycieli regulują przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U z 2006 r., Nr 97, poz. 674 z późn zm.). Zgodnie z przepisem art. 9 "a" ust. 1 tej ustawy, ustala się następujące stopnie awansu zawodowego nauczycieli: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany i nauczyciel dyplomowany. Postępowanie nadawania stopni awansu zawodowego jest wieloetapowe i obejmuje odbycie przez nauczyciela stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, a nadto: 1) w przypadku nauczyciela stażysty – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie, 2) w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdanie egzaminu przed Komisją egzaminacyjną, 3) w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. Ustawa – Karta Nauczyciela ustalając stopnie awansu zawodowego nauczycieli określa ich gradację. Najmniejsze wymagania stawiane są nauczycielowi – stażyście. Nauczyciel uzyskuje taki stopień już z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole. Wymagania te rosną wraz z kolejnymi stopniami awansu zawodowego, a dotyczą długości stażu, dorobku zawodowego oraz przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego. Wyjątki dotyczą nauczycieli akademickich i posiadających co najmniej stopień naukowy doktora. Taka regulacja spełnia główny cel ustawy – Karta Nauczyciela, jakim jest nadanie temu zawodowi szczególnej rangi społecznej, wyrażające się w wymaganiu, aby uzyskiwanie przez nauczyciela kolejnych stopni awansu zawodowego stanowiło potwierdzenie poziomu jego wiedzy, rozwoju osobowości, doświadczenia życiowego i pedagogicznego (por. uzasadnienie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 27.01.2009 r. sygn. akt II SA/Rz 651/08). Celom tej regulacji odpowiada określenie długości stażu, uregulowane w przepisie art. 9 "c" ust. 1 ustawy, zróżnicowane w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego oraz na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Czas trwania stażu wynosi, w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowanego – 9 m-cy, natomiast na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego – 2 lata i 9 m-cy. Dodać należy, iż ustawodawca w stosunku do obu kategorii nauczycieli – kontraktowego oraz mianowanego, ustanawia wymóg, iż możliwość rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego uwarunkowana jest obowiązkiem przepracowania w szkole ustawowo określonego czasu. Zgodnie z przepisem art. 9 "d" ust. 4 Karty nauczyciela, nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat, a nauczyciel mianowany może rozpocząć staż na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej roku, od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Aby ubiegać się o nadanie stopnia zawodowego nauczyciela mianowanego, nauczyciel kontraktowy po uzyskaniu tego stopnia awansu zawodowego, ma obowiązek przepracowania w szkole co najmniej 2 lat, a następnie odbyć staż, który trwa 2 lata i 9 m-cy (art. 9 "c" ust. 1 pkt 2 oraz art. 9 "d" ust. 4 Karty nauczyciela). A zatem staż, którego odbycie jest warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego (mianowanego lub dyplomowanego) można rozpocząć dopiero po przepracowaniu w szkole czasookresu, o którym mowa w art. 9 "d" ust. 4 ustawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, przepisy prawne nie przewidują podejmowania przez jakikolwiek organ (w tym dyrektora szkoły) decyzji o dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu albo decyzji odmawiającej takiego dopuszczenia. Jeżeli nauczyciel spełnia ustawowe wymagania uzasadniające ubieganie się o wyższy stopień awansu zawodowego, to warunkiem rozpoczęcia stażu jest jedynie jego wniosek o staż skierowany do dyrektora szkoły. Odmienna sytuacja zachodzi wówczas, gdy nauczyciel nie spełnia warunków do nadania kolejnego stopnia awansu, określonych w art. 9 "b" ust. 1 Karty nauczyciela. Wówczas nauczycielowi zwracającemu się o staż należy odmówić nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2002 r. II SA 336/02, LEX nr 142344). Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, odmowa nadania kolejnego stopnia awansowego winna nastąpić również w sytuacji, jeżeli zainteresowany nauczyciel odbył wprawdzie wymagany staż, jednakże z naruszeniem dyspozycji art. 9 "d" ust. 4 Karty nauczyciela, nakazującej poprzedzenie rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, obowiązkiem przepracowania w szkole co najmniej dwóch lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, iż okresy pracy pomiędzy uzyskaniem stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego a rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela mianowanego są obligatoryjne i nie mogą być skracane żadną czynnością prawną, ani też faktyczną. Komentatorzy ustawy – Karta nauczyciela stwierdzają stanowczo: "Nowelizacja Karty nauczyciela z dnia 15 lipca 2004 r. wydłużyła ścieżkę awansu zawodowego nauczyciela, wprowadzając obligatoryjne okresy pracy pomiędzy rozpoczęciem stażu na kolejny stopień awansu zawodowego" (A. Borawski, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska, M. Szymańska – Ustawa – Karta nauczyciela – Komentarz, wydawnictwo ABC, 2009). W komentarzu do art. 9 "d" ustawy, autorzy piszą, że procedura ubiegania się o nadanie stopnia awansu zawodowego wymaga przestrzegania przez nauczyciela dokonywania poszczególnych czynności w określonych przez ustawę terminach. Dlatego też niewiedza czy przeoczenie po stronie nauczyciela, czy dyrektora szkoły, skutkująca nieprawidłowym (przedwczesnym) rozpoczęciem stażu, a także nakład pracy nauczyciela przy realizacji planu dorobku zawodowego, nie mogą być uznane – zdaniem Sądu – za okoliczności konwalidujące wadliwie rozpoczęty staż. Reasumując stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że rozpoczęcie przez skarżącą stażu na stopień nauczyciela mianowanego nastąpiło z naruszeniem art. 9 "d" ust. 4 Karty nauczyciela, stąd też zasadnym było uznanie, że w tej sytuacji skarżąca nie spełnia ustawowych warunków do nadania mu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).-