II SA/Bk 147/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. Z. od postanowienia referendarza sądowego z 25 sierpnia 2010 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Prawomocnym wyrokiem z 18 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę L. Z. na decyzję SKO w B. z [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok z uzasadnieniem skarżący otrzymał 07 czerwca 2010 r. (k. 57). W dniu 08 czerwca 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 15 czerwca 2010 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na korzystanie przez skarżącego ze zwolnienia ustawowego (sprawa z zakresu pomocy społecznej) oraz przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego wskazując na trudną sytuację materialną wnioskodawcy (k. 60 i n.). W dniu 08 lipca 2010 r. wyrok uprawomocnił się, natomiast 20 lipca 2010 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wystosowała do pełnomocnika informację o jego wyznaczeniu (k. 69). W dniu 02 sierpnia 2010 r. pełnomocnik złożył do akt opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej (k. 77). L. Z. dnia 10 sierpnia 2010 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że od lutego 2008 r. nie posiada żadnego dochodu i nie stać go na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika. Ze złożonego formularza PPF wynika, że wnioskodawca nie posiada żadnego majątku ani dochodu oraz że, jak deklaruje, stopniowo pogarsza się jego stan zdrowia. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wyrok uprawomocnił się 08 lipca 2010 r., zatem w dacie złożenia wniosku z 10 sierpnia 2010 r. postępowanie nie toczyło się. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania jest niedopuszczalne. Ponadto wskazano, że szerokie rozumienie pojęcia "tok postępowania" jest możliwe w przypadku, gdy rozpoznanie wniosku o prawo pomocy zmierza do wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia, a strona była pozbawiona profesjonalnej pomocy prawnej. Oceniono, że w sprawie niniejszej taka sytuacja nie miała miejsca. W sprzeciwie L. Z. wskazał, że w niniejszej sprawie faktycznie nie korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bowiem ten o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dowiedział się 20 lipca 2010 r., a więc już po uprawomocnieniu się wyroku, zatem nie mógł podjąć żadnych skutecznych czynności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 260 zdanie 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego jest niedopuszczalny (vide B. Dauter "Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego", Warszawa 2008, s. 456 oraz postanowienie WSA w Łodzi z 05.03.2010 r., II SA/Łd 629/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Doktryna i orzecznictwo dopuszcza możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie sądowe w sprawie, jeżeli z jego treści wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest to właśnie prawomocne orzeczenie, które strona pragnie wzruszyć poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej czy wniesienie skargi o wznowienie postępowania (vide J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2010 r., s. 561). W takiej sytuacji określenie "tok postępowania" należy rozumieć szerzej, jako "także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie" (vide postanowienie NSA z 28.07.2009 r., I OZ 745/09, Lex nr 552405). W sprawie niniejszej wyrok uprawomocnił się 08 lipca 2010 r., ustanowienie pełnomocnika nastąpiło 15 czerwca 2010 r., pełnomocnik otrzymał informację o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego pod koniec lipca 2010 r. (informacja nosi datę 20 lipca 2010 r.), zaś opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej i wniosek o przyznanie kosztów złożył 02 sierpnia 2010 r. Mimo że pełnomocnik dowiedział się o jego wyznaczeniu po uprawomocnieniu się wyroku – nie wykluczało to podjęcia próby wzruszenia orzeczenia poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Na takie rozwiązanie pełnomocnik się jednak nie zdecydował, a sporządził opinię o bezzasadności przedmiotowej skargi. Co prawda opinia ta jest wyjątkowo lakoniczna i ogólna, jednak wskazuje, że pełnomocnik przeprowadził ocenę sytuacji prawnej strony. W tych okolicznościach nie można podzielić zarzutu skarżącego, że faktycznie nie mógł skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej. Taka możliwość istniała i została zrealizowana poprzez sporządzenie przedmiotowej opinii. Odstąpienie od czynności zmierzających do wzruszenia orzeczenia wynikało z przeprowadzonej przez pełnomocnika oceny prawnej sytuacji w sprawie. Jego działania zaś wywierają bezpośrednie skutki dla sytuacji prawnej mocodawcy – w tym wypadku skarżącego. Dlatego wskazać trzeba, że nie może być w sprawie mowy o pozbawieniu skarżącego możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy. Jednocześnie z wniosku z 10 sierpnia 2010 r. nie wynika, by ustanowienie kolejnego pełnomocnika miało zmierzać do wzruszenia prawomocnego wyroku w drodze wznowienia postępowania. Skarżący podnosi tylko okoliczność ustanowienia pełnomocnika po uprawomocnieniu się wyroku oraz brak możliwości skorzystania wcześniej z takiej pomocy. Podkreślić trzeba, że przed wydaniem wyroku o prawo pomocy w tym zakresie skarżący się nie ubiegał, zaś po jego wydaniu ustanowiony pełnomocnik podjął możliwe, jego zdaniem, czynności procesowe. Stąd też brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, jako że wniosek wpłynął po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz nie zawiera treści wskazujących na zamiar wzruszenia orzeczenia w trybie nadzwyczajnym. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na marginesie wskazać należy, że jeżeli strona jest niezadowolona z podjętych w sprawie działań pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy – może wystąpić o wyznaczenie innej osoby do jej reprezentowania. Właściwymi w takich sprawach są organy właściwego samorządu zawodowego, w tym wypadku Okręgowej Izby Radców Prawnych w B.