II SA/Bk 1506/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.N. na postanowienie Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z dnia 26 czerwca 2025 r. nr 47/P-II/E/2025 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r., nr 47/P-II/E/2025, Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "PPWIS", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia M. N. (dalej: "skarżący", "zobowiązany") utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Grajewie (dalej: "PPIS", "organ I instancji") z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr EP/P-2/2025 w sprawie zarzutu zgłoszonego do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie szczepień ochronnych. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: PPIS zwrócił się do organu egzekucyjnego PPWIS z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym skarżącego, wskazując jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia oraz przekazał tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 17 stycznia 2025 r. W tytule wykonawczym PPIS zobowiązał skarżącego do poddania córki – W. N. ur. 17 lipca 2021 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dawki szczepienia podstawowego), błonicy, tężcowi, krztuścowi (dawki szczepienia podstawowego), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (dawki szczepienia podstawowego), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (dawki szczepienia podstawowego), inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (dawki szczepienia podstawowego) oraz odrze, śwince i różyczce (dawka szczepienia podstawowego), zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Pismem z 20 marca 2025 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego. Zaskarżonemu tytułowi wykonawczemu zobowiązany zarzucił naruszenie: 1. art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: "u.p.e.a."), z uwagi że tytuł wykonawczy "nie zawiera: podstawy prawnej tego obowiązku", 2. art. 33 § 2 pkt. 6 lit. c u.p.e.a., z uwagi na brak wymagalności obowiązku, albowiem skarżący wykonał swój obowiązek – poddał córki badaniu kwalifikacyjnemu, 3. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, gdyż zdaniem skarżącego wierzyciel powołał się w tytule wykonawczym na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2024 r. poz. 924, dalej jako: "u.z.z.z.") i wezwał do realizacji obowiązku zgodnie z rozporządzeniem ws. obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżący stoi na stanowisku, że w dniu wydania tytułu wykonawczego obowiązek strony nie istniał i nie istnieje nadal, ponieważ brak jest przepisów prawa określającego termin wymagalności oraz ilość dawek poszczególnych szczepień ochronnych; 4. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Skarżący zarzucił, że nieprawidłowe określenie tego obowiązku polega na tym, że w zarówno w upomnieniu, jak i w tytule wykonawczym znajdują się informacje o dawkach szczepień podstawowych, których nie reguluje rozporządzenie ws. obowiązkowych szczepień ochronnych, 5. art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a poprzez błędne wskazanie zobowiązanego - zdaniem skarżącego wierzyciel wezwał stronę do wykonania szczepienia w sytuacji, gdy rodzic dziecka nie posiada kompetencji do wykonania "samego szczepienia dziecka", 6. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a w związku z § 3 ust 1. rozporządzenia ws. obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymieniona w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wykonalności wynika z komunikatu GIS, podczas gdy akt ten nie jest źródłem prawa. Brak jest przepisów prawa określających termin wymagalności oraz ilość dawek poszczególnych szczepień ochronnych, 7. art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a z uwagi na niedoręczenie skarżącemu prawidłowego upomnienia, bowiem obowiązek strony nie istniał i nie istnieje nadal, bowiem brak jest przepisów prawa określających termin wymagalności oraz ilość dawek poszczególnych szczepień ochronnych, 8. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a poprzez brak wymagalności obowiązku, z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień małoletniej, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 9. art. 33 § 3 u.p.e.a. w związku z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącego grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego, 10. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a poprzez brak wymagalności obowiązku wynikający z niewystawienia wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 11. art. 87 Konstytucji RP w zw. z na art. 17 ust. 11 u.z.z.z. poprzez zaliczenie komunikatu GIS do aktów prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, 12. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust 1 w zw. z art 47 w zw. z art 68 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. PPIS oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. PPIS w uzasadnieniu odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym również nie mieszczących się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. (jak zarzut nr 1, 9, 11 i 12). W odniesieniu do zarzutu nr 1 organ wskazał, że jest on niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 17 stycznia 2025 r. został wystawiony zgodnie z obwiązującym prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego w aktach sprawy brak było potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka. W zakresie zarzutu nr 2 organ podkreślił, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego brak było w sprawie potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień, co jednoznacznie potwierdzało, że strona nie wykonała obowiązku poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Poprzedzające szczepienie ochronne badanie lekarskie, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Analizując zarzut nr 3 organ doszedł do wniosku, że w tym zarzucie jak i w następnych zarzutach o nr 4, 6, 7 i 8 strona twierdzi, że brak wymagalności obowiązku wynika z braku przepisów prawa powszechnie obwiązującego określającego termin wymagalności obowiązku, gdyż jej zdaniem z obowiązującego rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie wynika obowiązek wymagalności oraz ilość dawek, rozporządzenie określa jedynie górną granicę wieku, w jakim szczepienie powinno być wykonane i stąd obowiązek szczepień ochronnych "nie istniał i nie istnieje nadal". Skarżący nie podnosił zarzutu opartego na naruszeniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., jednak organ uznał, że warto podkreślić, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. odnosi się głównie do sytuacji, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania. Obowiązek poddania szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 17 stycznia 2025 r. był wymagalny w dniu wystawienia tego tytułu wykonawczego - jako obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa: z ustawy i uszczegółowiony w rozporządzeniu ws. szczepień ochronnych. Odnosząc się do zarzutu nr 4 PPIS wskazał, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w rozporządzeniu. Z treści zaś tytułu wykonawczego wynika, że obowiązek polega na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W tytule tym wskazano też na konkretne szczepienia, które powinny być zrealizowane. Odnosząc się zaś do zarzutów braku skuteczności komunikatu GIS ustalającego Program Szczepień Ochronnych organ podkreślił, iż wobec wejścia w życie nowego rozporządzenia o szczepieniach ochronnych, straciły one na aktualności, a tym samym ich rozpatrywanie jest bezprzedmiotowe. W zakresie zarzutu nr 5 PPIS stwierdził, że wbrew zarzutowi skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpił błąd w określeniu osoby zobowiązanej. Obowiązku szczepienia dziecka nie może bowiem wykonać inna osoba, poza tą której ten obowiązek dotyczy. W niniejszej zaś sprawie egzekucja została skierowana wobec ojca małoletniej W. N. Poza sporem pozostaje w tej sprawie bowiem okoliczność, że skarżący sprawuje osobistą opiekę nad córką W. N. i na nim spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 u.z.z.z. Taki sam obowiązek ciąży też na matce dziecka. Wierzyciel nie uznał zasadności zarzutu nr 6 - obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. W dacie wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącego obowiązkowe i wymagalne z mocy prawa. W kwestii zarzutu nr 7 organ podkreślił, że skarżący nie kwestionuje faktu, że upomnienie otrzymał, lecz twierdzi, że przesłane upomnienie "powinno wzywać do poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu i do zaszczepienia dziecka dopiero po zakwalifikowaniu dziecka do tego zabiegu przez lekarza" oraz, że upomnienie nie zawiera odniesienia do art. 17 ust. 2 u.z.z.z. W opinii organu upomnienie zawierało wszystkie wymagane ustawą elementy i zostało doręczone skarżącemu 26 lipca 2024 r. Organ wskazał, że obowiązek określony w upomnieniu z 23 lipca 2024 r. i tytule wykonawczym z 17 stycznia 2025 r. jest tożsamy. Analizując zarzut nr 8 organ zaznaczył, że warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia córki strony jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z uporczywym uchylaniem się strony od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania indywidualnego kalendarza szczepień dla córki skarżącego. Odnośnie zarzutu nr 9 PPIS uznał, że zarzut ten nie mieści się katalogu zamkniętych zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a., a zatem nie powinien być przedmiotem rozpoznania. Jednak wskazał, że z zgodnie wyrokiem NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r. II OSK 1409/20 prawidłowość nałożonej grzywny nie może być kwestionowana poprzez podnoszenie okoliczności związanych z egzekucją nałożonego obowiązku, a określonych w art. 33 u.p.e.a. Zobowiązanemu bowiem przysługuje prawo równoległego zgłoszenia zarzutów oraz wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia. PPIS stwierdził, że zarzut nr 10 nie jest zasadny i winien być oddalony zarówno z przyczyny wskazanej przy uzasadnieniu oddalenia zarzutu nr 8, jak i z przyczyny wskazanej poniżej. Organ zaznaczył, że treści przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z. jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Skarżący nie poddał córki żadnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo skończenia przez córkę 4 roku życia. W tym okresie dziecko powinno być zaszczepione przeciwko 11 chorobom zakaźnym. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej, ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. PPIS zaznaczył, że zarzut z pkt 11 nie jest zarzutem "w sprawie egzekucji administracyjnej" – nie mieści się bowiem w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, przede wszystkim w art. 31 ust. 3. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia jest oczywisty, przy czym chodzi nie tylko o zdrowie osoby poddanej szczepieniu ochronnemu, ale o zdrowie innych osób narażonych na zarażenie chorobami zakaźnymi. Zdaniem PPIS zarzut nr 12 (podobnie jak zarzuty 1, 9 i 11) nie mieści się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a, nie jest więc zarzutem "w sprawie egzekucji administracyjnej". Poddanie się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z mocy przepisu prawa. Konkludując powyższe PPIS stwierdził, że działania skarżącego świadczą o braku zamiaru szczepienia dziecka, a składane zarzuty mają jedynie odwlec w czasie wykonanie ustawowego obowiązku szczepień ochronnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko. W jego opinii argumentacja organu pomija znaczące fakty i nie uwzględnia przedstawionych przez nią dowodów, co narusza regulacje art. 7 i 8 k.p.a. Podkreślił, że organ nieprawidłowo wydał dwa tytuły wykonawcze na oboje rodziców. Zdaniem skarżącego, skoro grzywna dotyczy jednego zobowiązanego to wydawanie dwóch różnych postanowień jest bezprawne. Skarżący wskazał, że organ jedynie częściowo wskazał na treść obowiązku i częściowo podał podstawę prawną. Ponadto w części C11 tytułu wykonawczego błędnie została wskazana podstawa prawna. Następnie skarżący podkreślił, że zaświadczenie wydane na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest ważne jedynie przez 24 godziny, a po upływie tego czasu należy ponownie przeprowadzić badanie kwalifikacyjne. Zdaniem skarżącego na obecnym etapie obowiązek określony przez wierzyciela jest niewymagalny i niewykonalny, a wszczęte postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe. Dla małoletniej nie został ustalony indywidualny kalendarza szczepień, zgodnie z wymogami zawartymi w komunikacie GIS. Skarżący zaznaczył, że zobowiązanemu nie zostało doręczone upomnienie. W opinii skarżącego organ nie odniósł się do sytuacji faktycznej niniejszej sprawy, w tym do kwestii wymagalności obowiązku, badania kwalifikacyjnego, konieczności wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, a ograniczył się jedynie do szerokiego omówienia podstawy prawnej obowiązku. Dodatkowo skarżący nie mogł wziąć czynnego udziału w postępowaniu. PPWIS nie podzielił argumentacji zażalenia i postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu PPWIS nadmienił, że w całości podzielił argumentację przestawioną przez PPIS, a we wniesionym zażaleniu skarżący w większości powielił zarzuty poczynione w piśmie z 20 marca 2025 r. Odnosząc się do zarzutu nr 1 organ II instancji wskazał, że w tytule wykonawczym została wskazana jego podstawa prawna (część C pkt 11). Dodatkowo zwrócił uwagę, że chociaż strona zarzuciła, że tytuł wykonawczy nie zawiera podstawy prawnej obowiązku, to w zarzucie nr 3 sama wskazała, że "wierzyciel w tytule wykonawczym powołał się na art. 17 ust. 1 u.z.z.z. i wezwał do realizacji obowiązku zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia." W zakresie zarzutu nr 2 organ wyjaśnił skarżącemu skąd wynika obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu i opisał przebieg postępowania, na skutek którego wszczęta została egzekucja administracyjna. Organ nadmienił, że brak wymagalności obowiązku może nastąpić jedynie w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a) szczepienia ochronnego lub wystąpienia innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a). Organ zaznaczył, że na skierowaniu z 14 sierpnia 2024 r. do poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka lekarz kierujący odnotował: "Proszę o konsultację. Dziecko nie szczepione - w POZ zostało zakwalifikowane do szczepienia". Nie jest więc prawdą, że dziecko nie zostało zakwalifikowane do szczepienia przez lekarza pierwszego kontaktu. Szczepieniem ochronnym jest podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie, nie zaś jedynie stawienie się na lekarskie badanie kwalifikacyjne. W odniesieniu do zarzutu 3 organ podkreślił, że obowiązek poddania dziecka W. N. szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 17 stycznia 2025 r. był wymagalny w dniu wystawienia tego tytułu wykonawczego - jako obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa: z ustawy i uszczegółowiony w rozporządzeniu ws. szczepień ochronnych. Zdaniem PPWIS zarzut nr 4 stanowi jedynie polemikę z prawidłową interpretacją przepisów. W niniejszej sprawie obowiązek strony nie został oparty o regulacje zawarte w komunikacie GIS, ma zaś umocowanie w ustawie (u.z.z.z.) i rozporządzeniu wykonawczym. W zakresie zarzutu 5 PPWIS także nie miał wątpliwości, że osobami zobowiązanymi do poddania W. N. szczepieniom są jej rodzice. W tytule wykonawczym wierzyciel zobowiązał skarżącego do "poddania" dziecka szczepieniom, nie zaś do osobistego "wykonania" iniekcji. PPWIS zauważył, że zarzut nr 6 jest powieleniem zarzutów nr 3 i 4. Brak jest podstaw do kwestionowania wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u córki skarżącego, bowiem wskazane w tytule wykonawczym nr [...] szczepienia zostały wykazane w "nowym" rozporządzeniu w sprawie szczepień z września 2023 r. W dacie wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były w stosunku do małoletniej W. N. obowiązkowe i wymagalne z mocy prawa. W zakresie zarzutu nr 7 organ stanął na stanowisku, że upomnienie nr [...] z dnia 23 lipca 2024 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 lipca 2024 r. Treść upomnienia określała obowiązek ciążący na tyle precyzyjnie, by nie budzić wątpliwości i jednocześnie nie ingerować w kompetencje kwalifikacyjne lekarza. PPWIS zaznaczył, że wierzyciel nie pominął obowiązku poddania małoletniej badaniu kwalifikacyjnemu, a jedynie wskazał obowiązek oraz na jakiej podstawie rodzice mają obowiązek zaszczepić dziecko. W odniesieniu do zarzutów nr 8 i 10 organ rozpoznał je łącznie. Zaznaczył, że chociaż strona słusznie wskazała na konieczność ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień, to jednak należy zwrócić uwagę, że ten nie został ułożony z racji braku zainteresowania rodziców uzupełnieniem zaległych szczepień u córki, a dywagacje w tym zakresie są polemiką strony. Nie można także skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego dodatkowo przeprowadzonego w sposób określony przez rodzica dziecka. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Skarżący dotychczas uchylał się od wykonania tego obowiązku. W dokumentacji przekazanej przez organ I instancji znajduje się pismo lekarza rodzinnego z dnia 27 maja 2024 r., który poinformował, że skarżący zgłosił się z córkami na szczepienie w dniu 17 kwietnia 2024 r. Matce dzieci ustnie przekazano informacje o braku przeciwskazań do szczepień, do których nie doszło z powodu braku zgody matki. Zarzuty nr 9, 11 i 12, jak wskazał PPWIS nie mieszczą się w katalogu zamkniętych zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a., a zatem nie mogą być przedmiotem rozpoznania. Jednakże strona winna mieć świadomość, że obowiązek szczepień ochronnych istniejący z mocy u.z.z.z. jest realizacją ustawy zasadniczej -art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Ponadto organ uznał, iż zarzut strony postawiony w zażaleniu na postanowienie wierzyciela dotyczący braku możliwości czynnego udziału w sprawie również nie zasługuje na uwzględnienie. W aktach sprawy znajdują się liczne pisma i wnioski strony, które zdaniem organu były próbą odwleczenia realizacji obowiązku oraz sparaliżowania pracy organu, jednak każdorazowo stronie udzielano odpowiedzi. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego organ był zobowiązany umorzyć postępowanie, ponieważ tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a., czyli nie zawiera podstawy prawnej tego obowiązku. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.: (-) brak wskazania przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.; (-) błędnie wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna prowadzonej egzekucji; 2. błędne określenie wymagalności szczepień z TW na załączniku nr 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych pochodzącego z Programu Szczepień Ochronnych (przygotowywany i ustalany przez GIS w formie komunikatu), który nie jest źródłem prawa i nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Zgodnie z licznymi wyrokami Sądów Administracyjnych PSO z komunikatu GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy; 3. art 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu; 4. art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącego; 5. art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu. Wymagalność szczepień z TW z momentem pierwszego dnia opóźnienia względem końcowego terminu wykonania danego szczepienia, który został określony w załączniku nr 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. aktualizujące obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie jego niedochowania. Załącznik nr 1 nie jest podany w upomnieniu i TW jako podstawa prawna aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego; 6. art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego; 7. art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 8. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że strona uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym; 9. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań i brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień; 10. naruszenie k.p.a. w postępowaniu przedegzekucyjnym; 11. naruszenie art. 10 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym; 12. naruszenie art. 18 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że PPWIS nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej, co zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. był obowiązany zrobić. Skarżący zaznaczył także, że dwukrotnie wnioskował o przedłożenie przez PPWIS dowodów na wykonanie ww. obowiązku i dowodów tych nie otrzymał. Skarżący kwestionuje umocowanie PPWIS do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny z 26 lutego 2025 r. W opinii skarżącego część B1 tytułu wykonawczego nie została w ogóle uzupełniona przez wierzyciela, co skutkuje brakiem jakiejkolwiek informacji dotyczącej podstawy prawnej, na której wierzyciel opiera swoje roszczenie. Skarżący wskazała także, że w orzeczeniu TK z dnia 9 maja 2023 r. zakwestionowano komunikat GIS jako źródło obowiązku w demokratycznym państwie prawa. Zdaniem skarżącego wierzyciel w tytule wykonawczym wskazał na przepisy, z których wynika obowiązek. Nie ma żadnego uzasadnienia brak wskazania art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. A zatem, w jej opinii, obowiązek został określony w sposób wybiórczy. Ponadto w części C 11 tytułu wykonawczego błędnie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji administracyjnej. Wprawdzie obowiązek jest wykonalny wprost z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji to, aby prowadzić postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego konieczne jest wskazanie podstawy prawnej prowadzonej egzekucji w części C 11 tytułu. Wierzyciel wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., jednakże przepis ten z całą pewnością nie stanowi podstawy prawnej prowadzonej egzekucji administracyjnej świadczeń o charakterze niepieniężnym. Przede wszystkim obowiązek został błędnie określony, z uwagi na pominięcie jako podstawy prawnej obowiązku art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. Tak sformułowany obowiązek pomija konieczność wykonania badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Obowiązek szczepień jest z badaniem kwalifikacyjnym nierozerwalnie połączony. Zdaniem skarżącego, taki stan rzeczy rodzi poważne wątpliwości, co do zasadności i prawidłowości prowadzonego postępowania - wierzyciel nieprawidłowo sformułował obowiązek, gdyż brakuje w nim niezbędnego elementu, jakim jest obowiązek stawienia się na badanie kwalifikacyjne bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia. W opinii skarżącego w przedmiotowej sprawie również brak odniesienia się przez organ do sytuacji faktycznej niniejszej sprawy, w tym do kwestii wymagalności obowiązku, badania kwalifikacyjnego, konieczności wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Organ ograniczył się jedynie do szerokiego przytoczenia omówienia podstawy prawnej obowiązku, pomijając całkowicie okoliczności faktyczne sprawy. Jeżeli rzeczywiście, jak to sugerowane jest przez podmioty odpowiedzialne za dopuszczanie leków do obrotu, producenci leków odpowiadają za badania i ich rzetelność to zamieszczenie przez producenta leku w ulotce przeciwwskazania do szczepienia powinno być wiążące dla wszystkich organów i nie powinno budzić wątpliwości. Z kolei obowiązek wykluczenia przez lekarza przeciwwskazań zawartych w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL) wynika z szeregu aktów prawnych, które organ pomija milczeniem - art. 17 ust. 2 u.z.z.z., Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego sprawie Programu Szczepień Ochronnych - Rozdział III i IV. Skarżący podkreślił także wagę zaświadczenia, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.z.z. jest ono ważne jedynie 24 godziny. Po upływie danego czasu, nie można przeprowadzić szczepienia, należy przeprowadzić badanie kwalifikacyjne od początku. Cała dokumentacja skarżącego w sprawie wskazuje na próbę wyegzekwowania obowiązków ustawowych ciążących na lekarzu, warunkujących bezpośrednio i legalność zabiegu szczepiennego w oparciu o przepisy ustawy oraz z mocy rozporządzeń ją uzupełniających czy samych ChPL - do ustalenia wymagalności oraz wykonalności poszczególnych obowiązków zgodnie z art. 17 ust. 2, które posiada jedynie medyk. Natomiast PPWIS domniemaną kwalifikację odnalazł na skierowaniu do poradni szczepień wystawioną małoletniej podczas wizyty kwalifikującej w dniu 14 sierpnia 2025 r. Skarżący ma wątpliwości jak skierowanie do poradni szczepień ma się do obowiązku ustawowego wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, które lekarz wydaje ze wskazaniem daty i godziny. Skarżący wskazał, że lekarz wystawiła skierowania do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka. Jak wynika z art. 17 ust. 5 u.z.z.z. wystawienie skierowania w dniu 14 sierpnia 2024 r. dla małoletniej jest równoznaczne z brakiem kwalifikacji w danym dniu. Skarżący stwierdził także nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przed organami. Na żadnym etapie sprawy nie miał możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując oraz doprecyzowując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia, które zostało poddane kontroli Sądu, jest postanowienie PPWIS z dnia 26 czerwca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS z dnia 29 kwietnia 2025 r. oddalające zarzuty skarżącego w sprawie prowadzonej przeciwko niemu egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającym na poddaniu małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Przed merytorycznym odniesieniem się do zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia oddalającego zarzuty skarżącego zgłoszone do prowadzonej egzekucji przypomnieć trzeba, że prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zobowiązanemu na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. (Dz. U. z 2025 r. poz. 132). Z § 2 powołanego przepisu wynika, że podstawą zarzutów jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W utrwalonym orzecznictwie podkreśla się, że zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się ten szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Postępowanie to ma zatem charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a (por. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21 oraz wyroki WSA: w Poznaniu z 11 lipca 2025 r., III SA/Po 206/25, w Łodzi z 22 października 2022 r., III SA/Łd 484/22, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej: CBOSA). Zgodnie zaś z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu (art. 34 § 2 u.p.e.a.). W przedmiotowej sprawie skarżący zgłosił dwanaście zarzutów, które dotyczyły: braku wymagalności obowiązku - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa – art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., błędnego wskazania zobowiązanego - art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. i braku uprzedniego doręczenia upomnienia - art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Skarżący formułując zarzuty kilkukrotnie wskazał na brak wymagalności obowiązku (zarzut nr 2, 3, 8, 10) z różnych powodów: wykonanie obowiązku, tj. poddanie córki badaniu kwalifikacyjnemu, nieistnienie obowiązku, z uwagi na brak przepisów określających termin wymagalności oraz ilość dawek poszczególnych szczepień ochronnych, brak indywidualnego kalendarza szczepień czy niewystawienie zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Podobnie dwukrotnie wskazał na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Skarżący podniósł także zarzuty nie mieszczące się w katalogu zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. – zarzuty nr 1, 9, 11 i 12, które organy słusznie uznały za niemogące być przedmiotem rozpoznania, jednak krótko się do nich odniosły w uzasadnieniach wydanych postanowień. Zdaniem Sądu organy słusznie oceniły wniesione zarzuty jako niezasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przez wymagalność zasadniczo rozumie się taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, iż obowiązek istnieje, ale jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości - nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr 2/TW/EP/2025 z wystawionego w dniu 17 stycznia 2025 r. przez wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Grajewie. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 26 u.z.z.z. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku, a z uwagi na nieskuteczność tych informacji, wierzyciel wystosował w dniu 23 lipca 2024 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Skarżący odebrał upomnienie w dniu 26 lipca 2024 r. (k. 4v akt postępowania egzekucyjnego). Następnie, tj. w dniu 17 stycznia 2025 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący pismem z dnia 20 marca 2025 r. zakwestionowała zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga, że obowiązek określony w upomnieniu i tytule wykonawczym był tożsamy. Wbrew zatem przekonaniu skarżącego, obowiązek poddania dziecka opisanym w tytule wykonawczym - szczepieniom istnieje i wynika wprost z przepisów prawa, a okoliczności przedmiotowej sprawy, świadczą po pierwsze, że stronie doręczono upomnienie wskazujące, że uchylenie się od obowiązku spowoduje wszczęcie egzekucji oraz, że strona nie zgłosiła się z dzieckiem na szczepienia. Skarżący nie przedłożył też zaświadczenia odraczającego szczepienia ani wierzycielowi, ani organowi egzekucyjnemu i takiego też zarzutu, ani twierdzenia nie podniósł. Sąd podkreśla przy tym, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna i zrozumiała – zobowiązanie dotyczyło poddania dziecka skarżącego (ur. 17 lipca 2021 r.), a więc mającego w chwili wystawienia tytułu wykonawczego ukończony 3 rok życia, obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dawki szczepienia podstawowego), błonicy, tężcowi, krztuścowi (dawki szczepienia podstawowego), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu B, (dawki szczepienia podstawowego), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (dawki szczepienia podstawowego), inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (dawki szczepienia podstawowego), odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe). Na uwzględnienie nie zasługiwała też argumentacja skarżącego, w której dowodził on, że same poddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu już stanowiło wypełnienie nałożonego na niego obowiązku. Jak wskazano powyżej obowiązek polega na poddania dziecka szczepieniom, a samo badanie kwalifikacyjne bez wątpienia nim nie jest. Skarżący błędnie wskazał także, że jego córka nie przeszła pomyślnie tego badania. Z akt sprawy wynika jasno, że na skierowaniu z 14 sierpnia 2024 r. (k. 58v akt postępowania egzekucyjnego) do poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka, lekarz kierujący odnotował: "Proszę o konsultację. Dziecko nie szczepione - w POZ zostało zakwalifikowane do szczepienia". Dziecko skarżącego zostało zatem zakwalifikowane do szczepienia, jednak to decyzją skarżącego obowiązek ten nie został wykonany. Jak Sąd wskazał już wcześniej, skarżący nie przedstawił także żadnej dokumentacji medycznej świadczącej o istnieniu przeciwskazań do zaszczepienia małoletniej. Skarżący dużą wagę przypisuje badaniu kwalifikacyjnemu. Tymczasem wyjaśnić należy, że kwalifikacyjne badanie lekarskie do szczepień ochronnych przeprowadza wyłącznie lekarz posiadający niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych, znajomość wskazań oraz przeciwwskazań do szczepień, a także niepożądanych odczynów poszczepiennych (art. 17 ust. 6, 10 pkt 3 u.z.z.z. w zw. § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Proces kwalifikacji nie bezpodstawnie określany jest "lekarskim badaniem kwalifikacyjnym" - uprawnienie do stwierdzenia czy pacjenta można zaszczepić czy też nie, posiada jedynie lekarz. Ani organy czy Sąd, ani też rodzic, który nie jest jednocześnie lekarzem sprawującym podstawową opiekę medyczną nad dzieckiem nie posiada uprawnień do ingerowania w proces kwalifikacji (także w zakresie Charakterystyki Produktu Leczniczego), tym samym do oceniania, czy też kwestionowania decyzji lekarza. Z przepisów prawa jednoznacznie wynika, że o wykonaniu obowiązkowych szczepień oraz o kwalifikacji dziecka do ich podania każdorazowo decyduje lekarz. Decyzja ta podejmowana jest po przeprowadzeniu szczegółowego badania aktualnego stanu zdrowia dziecka oraz po zebraniu niezbędnych informacji w wywiadzie z rodzicem. Nie należy ona do rodzica. Podobnie słusznie PPWIS wskazał w odniesieniu do Indywidulanego Kalendarza Szczepień, że jego ułożenie jest konieczne, jednak ten nie został ułożony z racji braku zainteresowania rodziców uzupełnieniem zaległych szczepień u córki. Trafnie PPWIS powołał wyrok NSA z 4 lipca 2024 r. sygn. akt II GSK 2215/23, z którego wynika, że subiektywna wizja strony co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny, ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje prawa pacjenta (w przedmiotowej sprawie opiekuna prawnego) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu znajduje oparcie w przepisach prawa i był wykonalny. Po pierwsze wskazać należy, że zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl zaś art. 17 ust. 1 tej ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 u.z.z.z., minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (ust. 10 pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (ust. 10 pkt 2) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny, a uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z powołanej wyżej regulacji ustawowej (art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.) skonkretyzowany został w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Powołane rozporządzenie określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W § 2 rozporządzenia wymieniono, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne:1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. I tak następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: (1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, (2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, (3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, (4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), (5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, (6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy; (7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Jak wynika z powołanych regulacji od 1 października 2023 r. wiek dziecka, w jakim należy poddać je obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko konkretnej chorobie zakaźnej, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia, zaś termin wykonania konkretnych szczepień określa załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. Jakkolwiek na gruncie obecnego stanu prawnego, GIS nadal wydaje Program Szczepień Ochronnych na dany rok na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy, to jednak nie wskazuje w nim już terminu poddania dziecka określonemu szczepieniu i liczby dawek danego szczepienia, zaś regulacja ta została przeniesiona do rozporządzenia z 2023 r. W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania córki skarżącego, ur. 17 lipca 2021 r. wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego, jak i w dacie rozstrzygania w przedmiocie zarzutów skarżącego przez organy obu instancji. Skarżący w swoich rozważaniach nie uwzględnił zmian, które zaszły w stanie prawnym dotyczącym obowiązku szczepień. W stanie faktycznym bezsporne jest natomiast, że dziecko skarżącego nie zostało zaszczepione, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i obowiązujące przepisy, organ miał zatem podstawy do przyjęcia, że strona uchyla się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Powyższe potwierdzają ustalenia organów oraz dokumentacja medyczna (k. 58v, 153, 156-155 akt postępowania egzekucyjnego), z której wprost wynika, że u dziecka skarżącego nie wykonano żadnych wymaganych szczepień, a opiekun prawny nie zgłosił się z dzieckiem do żadnego z brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych. Podkreślenia ponownie wymaga, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osoba prawna piecze albo jej opiekun faktyczny. W przedmiotowej sprawie są to rodzice małoletniej. Bez wątpienia także wezwanie do wykonania obowiązku szczepiennego nie oznacza, że skarżący osobiście powinien wykonać tę czynność. Jak wskazano wcześniej, skarżący jako rodzic ma obowiązek poddania dziecka szczepieniom, sama iniekcja zostanie wykonana przez wykwalifikowaną osobę. Skarżący wskazał, że trzykrotnie podjął próbę zaszczepienia córki poddając ją badaniu kwalifikacyjnemu, jednak nadal nie świadczy to o wykonaniu obowiązku poddania córki szczepieniom. W konsekwencji zgodzić się też należy z orzekającymi w sprawie organami, że wymienione w tytule wykonawczym szczepienia biorąc pod uwagę wiek dziecka skarżącego były w sprawie wymagalne. Skarżący wskazał także, że z obowiązujących przepisów wynika, iż organ był zobligowany umorzyć postępowanie, gdyż tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie PPWIS przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że tytuł wykonawczy z 17 stycznia 2025 r. spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu również należy, że ww. tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 czerwca 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 431). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku, a mianowicie powołane wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącego, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ II instancji odniósł się do argumentacji przedstawionej przez niego w zażaleniu i obszernie odniósł się także do zarzutów do tytułu wykonawczego. Zdaniem Sądu w sprawie nie zaistniały wskazywane wątpliwości co do interpretacji zastosowanych przepisów, co obszernie przedstawiono powyżej. Wręcz przeciwnie – przepisy dotyczące obowiązku szczepiennego są jednoznaczne i zostały prawidłowo zastosowane przez orzekające w niniejszej sprawie organy. Należy jeszcze raz podkreślić, że obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a jego realizacja odbywa się według obowiązującego rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym załącznika nr 1. Obowiązek ten wywodzi się zatem z przepisów powszechnie obowiązujących. Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Konieczne jest wskazanie skarżącemu, że z powołanego przez niego w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 wynika, że, Trybunał orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie zakwestionował samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym (pkt 5 uzasadnienia prawnego wyroku). Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Trybunał zdecydował się na określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak wskazano już wyżej, w okolicznościach niniejszej sprawy w dacie wystawienia upomnienia oraz następnie wystawienia tytułu wykonawczego, wniesienia zarzutów oraz wydania postanowień organu I, jak i II instancji, to powszechnie obowiązujące przepisy prawa, a mianowicie przepisy ustawy i przepisy rozporządzenia, którego załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazują na istnienie obowiązku poddania córki skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego i wprowadzone do systemu prawnego RP już po wydaniu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (SK 81/19), stanowiąc formę dostosowania ustawodawstwa krajowego do wytycznych wynikających z tegoż wyroku. Nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. W dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były więc w stosunku do dziecka skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Powołane przez organ przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane w celu wyjaśnienia powszechnego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Obowiązujące przepisy gwarantują ochronę zdrowia osoby podlegającej szczepieniom i stanowią istotny element ochrony zdrowia społeczeństwa. Ponadto, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza przepisów art. 124 § 2, art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. Uzasadnienie zawiera bowiem ustalenia faktyczne poczynione na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazanie prawnej podstawy zgodnie z obowiązującymi zasadami subsumpcji. W sprawie nie jest sporne, że dziecko skarżącego nie zostało poddane szczepieniom obowiązkowym, a skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego przeciwwskazania medyczne do wykonania szczepień. W konsekwencji skoro córka skarżącego podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym, a opiekę nad nią sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka, to na nim spoczywa, wynikająca z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. W rezultacie jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej. Wyjaśnienia wymaga, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza także niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9, dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na obowiązkowe szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 338/13, z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1509/13, z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. II GSK 3542, CBOSA). Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 7a, art. 10, art. 15, art. 77, art. 80 i art. 81a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącego, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej, jak wskazano wyżej, dokonano prawidłowo. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 81a k.p.a., w niniejszej sprawie nie wystąpiły bowiem żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Skarżący brał także czynny udział w postępowaniu przed organami, o czym świadczą znajdujące się w aktach postępowania egzekucyjnego jego liczne pisma i wnioski. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 18 k.p.a., jednak nie wyjaśnił na czym miałoby polegać te naruszenie. Przepis ten ustala rozumienie pojęcia organów naczelnych w rozumieniu k.p.a. i obecnie pozbawiony jest doniosłości prawnej (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026, art. 18). Konkludując, organy w sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej oceny dowodów. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, odnosząc się do kwestii zarówno istnienia, jak i wymagalności obowiązku poddania dziecka strony obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zdaniem Sądu postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa zostały prawidłowo powołane, zinterpretowane i zastosowane. Sąd zaś nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień. Wobec powyższego Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu o oddaleniu zarzutu skarżącego i skargę oddalił, działając na mocy art. 151 p.p.s.a, o czym orzeczono w sentencji wyroku.