II SA/Bk 166/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. Z. K. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem Z. K. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., Nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił Z. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 października 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. z tytułu opieki nad mężem Z. K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia, o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Uprawnienie do przyznania takiego świadczenie przysługuje bowiem – w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/07 - osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, zdolnym do pracy, niezatrudnionym ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek alimentacyjny stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obciąża natomiast krewnych w linii prostej (wstępni, zstępni) oraz rodzeństwo co oznacza, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do męża Z. K. Na powyższą decyzję odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. złożyła Z. K. Kwestionując zapadłe rozstrzygnięcie podniosła, iż opieka nad mężem uniemożliwia jej podjęcie pracy, nie nabyła uprawnień do zasiłku przedemerytalnego, a wydatki związane z chorobą męża są bardzo wysokie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż warunki do przyznania świadczenie pielęgnacyjnego określone zostały w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem pielęgnacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ II instancji przywołał przy tym stanowisko Trybunału, iż krąg osób zobowiązanych do alimentacji ustalać należy w oparciu o przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 128 kro). W tej sytuacji Z. K. niewątpliwie nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji zgodnie z brzmieniem art. 128 k.r.o. Dlatego też pomimo spełnienia znacznej części dyspozycji art.17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (stan zdrowia męża, niemożność podjęcia zatrudnienia) brak jest prawnych możliwości udzielenia wnioskowanego świadczenia ze względu na niespełnienie kryteriów podmiotowych legitymujących do jego uzyskania. Organy administracji orzekając w tej sprawie nie mają możliwości skorzystania z uznania administracyjnego albowiem przedmiotowa regulacja nie pozostawia żadnego luzu decyzyjnego. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Z. K. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca powołała się na skomplikowaną sytuację życiową i bardzo zły stan zdrowia męża. Przywołała przy tym przykłady niezasadnego jej zdaniem przyznania pomocy osobom nadużywającym alkoholu bądź opuszczającym więzienia, a pominięcie w przyznawaniu świadczeń pielęgnacyjnych tak ważnej grupy osób jak małżonkowie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 5 stycznia 2009 r. Nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta B. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu analiza akt sprawy wskazuje, iż przy wydawania tych decyzji nie zostały naruszone obowiązujące w tym względzie przepisy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jedynie na marginesie wskazać należy, iż obecne brzmienie w/w przepisu jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07. Orzeczeniem tym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność regulacji zawartej w art. 17 ustawy w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie obciążonej obowiązkiem pielęgnacyjnym, zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. W świetle cytowanego wyżej przepisu uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, zdolnym do pracy, niezatrudnionym ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Krąg osób zobowiązanych do alimentacji ustalać z kolei należy w oparciu o przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stosownie do treści art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (a więc zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie należy – co trafnie ustaliły organy obu instancji - do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunki do Z. K. W tej sytuacji, pomimo iż sytuacja życiowa skarżącej niewątpliwie jest ciężka, brak jest możliwości przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż decyzja wydawana na podstawie w/w przepisu należy do kategorii decyzji, których treść jest ściśle związana wyraźnie sformułowanymi przepisami prawa, determinującymi w określonym stanie faktycznym treść rozstrzygnięcia, wyłączającymi tzw. luzy decyzyjne (uznanie administracyjne i interpretację wyrażeń niedookreślonych, luki w prawie), wbrew tym przepisom. Wydana bowiem wbrew wyraźnemu nakazowi lub zakazowi ustawowemu taka decyzja musiałaby być uznana w takiej sytuacji za nieważną, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). Skoro w rozpoznawanej sprawie art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ściśle określa krąg osób uprawnionych do przyznania przedmiotowego świadczenia, a żaden inny przepis nie łagodzi tej regulacji, to w tej sytuacji organy administracji nie mogły wydać decyzji o innej treści. W tej sytuacji, mając na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.