II SA/Bk 1725/25

WyrokWSA w Białymstoku2025-12-02

Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone po dacie uprawomocnienia się nowego orzeczenia o niepełnosprawności, które nadal potwierdza niepełnosprawność dziecka, może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli strona nie poinformowała organu o wydaniu nowego orzeczenia, mimo pouczenia o obowiązku informowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne wypłacone po dacie uprawomocnienia się nowego orzeczenia o niepełnosprawności, które nadal potwierdza niepełnosprawność dziecka, nie może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli nowe orzeczenie nie zmieniało stanu faktycznego ani prawnego warunkującego prawo do świadczenia. Brak poinformowania organu o wydaniu takiego orzeczenia, mimo pouczenia, nie skutkuje obowiązkiem zwrotu, gdy nie zaistniała okoliczność powodująca ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta Zambrowa o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od marca do czerwca 2025 r. przez K. L. Powodem było niepoinformowanie organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna, które stało się prawomocne w lutym 2025 r. Strona skarżąca argumentowała, że nowe orzeczenie nie zmieniło stanu niepełnosprawności syna i że zaniedbanie wynikało z trudnej sytuacji rodzinnej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Zambrowa, a także umorzył postępowanie administracyjne.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 19 września 2025 r. nr S-KO.441/84/2025 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Miasta Zambrów z dnia 28 sierpnia 2025 roku numer SR.5210.2.2023.IK; 2. umarza postępowanie administracyjne. Zaskarżoną decyzją z 19 września 2025 r., nr S-KO.441/84/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Zambrowa z dnia 28 sierpnia 2025 r., nr SR.5210.2.2023.IK w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Burmistrz Miasta Zambrowa (dalej: "Burmistrz") decyzją z 9 lutego 2023 r., nr SR.5210.2.2023.IK przyznał K. L. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Następnie Burmistrz, po wszczęciu postępowania administracyjnego, decyzją z 17 stycznia 2025 r., nr SR.5210.2.2023.IK, zmienił swoją decyzję w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do zasiłku – poprzez ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności, nie dłużej niż do 30 czerwca 2025 r. W dniu 24 lipca 2025 r. matka K. L. złożyła w MOPS wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na syna, dołączając orzeczenie nr PZON.8421.2.426.2024, wydane 22 stycznia 2025 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży, zaliczające syna do osób niepełnosprawnych. W dniu 25 lipca 2025 r. Burmistrz wydał decyzję, na mocy której przyznał K. L. świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na okres od 1 lipca 2025 r. do 31 stycznia 2027 r. Pismem z dnia 14 sierpnia 2025 r. Burmistrz zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania za nienależnie pobrane przez K. L. świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. oraz w sprawie zwrotu tych świadczeń. W zawiadomieniu wskazał, że w dniu 4 sierpnia 2025 r. MOPS uzyskał informację z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży potwierdzającą, że orzeczenie o niepełnosprawności K. L. nr PZON.8421.2.426.2024 z 22 stycznia 2025 r. stało się prawomocne i ostateczne w dniu 17 lutego 2025 r. Decyzją z dnia 28 sierpnia 2025 r., nr SR.5210.2.2023.IK Burmistrz orzekł – na podstawie art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej: "u.ś.r.") – o uznaniu za nienależnie pobrane przez K. L. świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. w łącznej kwocie 863,36 oraz w sprawie zwrotu tych świadczeń (pkt 1 decyzji). Ponadto w pkt 2 Burmistrz zobowiązał K. L. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. w łącznej kwocie 863,36 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty: - za okres od 01.03.2025 r. do 31.03.2025 r. – 215,84 zł wraz z odsetkami naliczonymi od 01.04.2025 r. do dnia spłaty; - za okres od 01.04.2025 r. do 30.04.2025 r. – 215,84 zł wraz z odsetkami naliczonymi od 01.05.2025 r. do dnia spłaty; - za okres od 01.05.2025 r. do 31.05.2025 r. – 215,84 zł wraz z odsetkami naliczonymi od 01.06.2025 r. do dnia spłaty; za okres od 01-06-2025 r. do 30-06-2025 r. - 215,84 zł wraz z odsetkami naliczonymi od 01-07.2025 r. do dnia spłaty. W pkt 3 decyzji organ stwierdził, że zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz odsetek od nienależnie pobranych świadczeń należy dokonać na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zambrowie. Dodał, że odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W przypadku niedotrzymania terminu spłaty całość zadłużenia zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w K. L. reprezentowany przez matkę K. L. 1 był osobą uprawnioną do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z 9 lutego 2023 r. zmienioną w dniu 17 stycznia 2025 r. do dnia 28 lutego 2025 r. Pomimo pouczenia zawartego w decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny o konieczności niezwłocznego poinformowania organu o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, K. L. 1 nie poinformowała o zaistniałym fakcie. MOPS w Zambrowie wypłacał ww. zasiłek pielęgnacyjny do dnia 30 czerwca 2025 r. W związku z tym, że K. L. był osobą uprawnioną do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego do dnia 28 lutego 2025 r., świadczenia pobrane w okresie od 1 marca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi. Z decyzją tą nie zgodził się K. L. reprezentowany przez matkę K. L. 1 i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży. W odwołaniu matka K. L. wskazała, że zapomniała dostarczyć nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna. Podniosła, że nadal spełnia warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 19 września 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na treść art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 8 u.ś.r. Wskazało również na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 9 listopada .2023 r., II SA/G11179/23). Kolegium podkreśliło, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. (...) Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego. Kolegium zaznaczyło, że K. L. we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został powiadomiony, że ma obowiązek niezwłocznie powiadomić gminny organ właściwy o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Niepoinformowanie gminnego organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w konsekwencji - koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W ocenie SKO K. L. wiedział, że otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny do dnia ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. Podkreślił, że Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łomży orzeczeniem z 22 stycznia 2025 r., nr PZON.8421.2.426.2024, zaliczył K. L. do osób niepełnosprawnych do 31 stycznia 2027 r. Orzeczenie do stało się prawomocne i ostateczne w dniu 17 lutego 2025 r. Również w decyzji z dnia 17 stycznia 2025 r., nr SR.5210.2.2023.1K, K. L. został poinformowany, że decyzja o przyznaniu mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego obowiązuje do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. W ocenie organu, skoro orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 22 stycznia 2025 r. stało się ostateczne w dniu 17 lutego 2025 r., to z tą datą owa decyzja w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa i dlatego też po tej dacie świadczenie pielęgnacyjne już się K. L. nie należało. Organ podkreślił, że K. L., reprezentowany przez matkę, powiadomił MOPS w Zambrowie o wydaniu tego orzeczenia dopiero w dniu 24 lipca 2025 r., załączając je do kolejnego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Stąd też zdaniem SKO słusznie postąpił organ I instancji orzekając o zwrocie nienależnie pobranego przez niego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. Argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą wpłynąć na jej uchylenie bądź zmianę. Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Tak więc K. L. ewentualną prośbę w sprawie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego bądź jego odsetek może złożyć Dyrektorowi MOPS, który w sprawie podejmie stosowną decyzję. Skargę od powyższej decyzji wywiodła do sądu administracyjnego K. L. 1 (dalej: "skarżąca"). Wniosła o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego na syna od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. Wyjaśniła, że nigdy wcześniej nie zdążyło jej się zaniedbać sprawy dotyczącej doniesienia dokumentów do organu właściwego. Dodała, że przez te wszystkie miesiące była nieświadoma, że pobiera nienależne świadczenie na syna; przez myśl jej nawet nie przeszło, że nie dostarczyła dokumentów do MOPS w Zambrowie. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium. Podniosła, że jej niedopatrzenie spowodowane jest dramatyczną sytuacją w rodzinie. Wyjaśniła, że jej ojczym zachorował na nowotwór jelita grubego. Od tamtej pory jej uwaga jest odwrócona. Wozi ojczyma na leczenie chemioterapii do Białej Podlaskiej i radioterapię do Siedlec. Wskazała, że wiąże się to z wydatkami na paliwo. Podkreśliła też, że syn uczęszcza na korepetycje z matematyki, aby ułatwić edukacje w szkole. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą faktyczną uznania przez organy obu instancji, że pobrany przez skarżącą zasiłek pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym była okoliczność niepoinformowania niezwłocznie organu I instancji o uzyskaniu przez syna skarżącej nowego orzeczenia o niepełnosprawności, wydanego w dniu 22 stycznia 2025 r. Z całokształtu stanowiska organów należy wywnioskować, że w ich ocenie uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 22 stycznia 2025 r., które stało się ostateczne w dniu 17 lutego 2025 r. spowodowało, że decyzja z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniająca – w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia – decyzję z dnia 9 lutego 2023 r. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny nie mogła stanowić podstawy do pobierania przedmiotowego świadczenia. Uwzględniając fakt powołania w decyzji zmieniającej z dnia 17 stycznia 2025 r. przepisu art. 66b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.), jak i treść osnowy i uzasadnienia tej decyzji organy uznały, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności miało doprowadzić do wygaśnięcia przyznanego wcześniej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest zatem rozstrzygnięcie, czy w wyżej opisanych okolicznościach wypłacone stronie świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej: "u.ś.r."). Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Pouczenie spełnia wymogi prawidłowego tylko wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Bd 699/17, publ. LEX nr 2437882). Istotne w sprawie jest to, że jak stanowi art. 25 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika zatem, że świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia (por. m.in. wyrok WSA z 15 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 281/22, CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy jest poza sporem, że skarżąca została pouczona o konieczności poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pouczenie takie znalazło się w decyzji zmieniającej z dnia 17 stycznia 2025 r. Nadto z osnowy tej decyzji wynikało, że świadczenie przysługuje do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jednak nie dłużej niż do 30 czerwca 2025 r. Umknęło jednak uwadze organów, że tak nałożony na stronę obowiązek informacyjny nie zawierał pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia w sytuacji, gdy obowiązek informacyjny nie zostanie niezwłocznie wykonany. Analizując treść zawartego w ww. decyzji pouczenia, w szczególności powoływanych w nim przepisów u.ś.r. bez odniesienia do konkretnej sytuacji skarżącej, zauważyć należy, że organ I instancji wskazywał jedynie na potrzebę informowania tylko o takich zmianach, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Tymczasem w niniejszej sprawie kluczowe jest to, że skarżąca otrzymała nowe orzeczenie o niepełnosprawności z 22 stycznia 2025 r., które nadal zaliczało jej syna do osób niepełnosprawnych. Okoliczności faktyczne i prawne, które wpływały na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie uległy zatem zmianie. Syn skarżącej przez cały okres pobierania zasiłku pielęgnacyjnego był zaliczony do osób niepełnosprawnych. To z kolei wskazuje, że skarżąca w sposób uprawniony mogła wnioskować, że w przypadku wydania nowego orzeczenia, które w żaden sposób nie zmieniło stopnia niepełnosprawności jej dziecka, nie zaszły zmiany, które miałyby wpływ na prawo do świadczenia. W żadnym momencie nie wystąpiła sytuacja z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. bowiem nie zaistniała okoliczność braku posiadania przez skarżącą ważnego orzeczenia o niepełnosprawności. W tym miejscu podkreślić należy, że wprowadzając warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji pouczenie, o którym mowa w ww. przepisie u.ś.r., to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, że strona miała świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/19). Jak wskazuje linia orzecznicza sądów administracyjnych, art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które ujawnią się w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie ma takiego charakteru. Zaprezentowane wyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym wyrokach WSA: w Kielcach z 6 marca 2025 r. II SA/Ke 57/25, w Rzeszowie z 22 maja 2025 r. II SA/Rz 254/25, w Bydgoszczy z 9 stycznia 2025 r. II SA/Bd 774/24, we Wrocławiu z 8 stycznia 2025 r. IV SA/Wr 318/24 oraz w Białymstoku z 26 marca 2024 r. II SA/Bk 931/23 i Sąd w składzie obecnym w pełni je podziela. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej z 22 stycznia 2025 r. pozostaje w istocie bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Orzeczenie to potwierdza jedynie, że syn skarżącej nadal pozostaje niepełnosprawny, a zatem nie doszło do zmiany czy też ustania uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W tych okolicznościach faktycznych wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna nie jest zmianą mającą wpływ na prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, orzeczenie z 22 stycznia 2025 r. jedynie potwierdzało w dalszym ciągu prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko. Z tego powodu świadczenie pielęgnacyjne, wypłacone skarżącej na podstawie decyzji zmieniającej z 17 stycznia 2025 r. nie jest świadczeniem nienależnie pobranym. Nieprzedłożenie przez nią nowego orzeczenia niezwłocznie organowi wypłacającemu świadczenie w istocie nie miało wpływu na jej prawo do pobierania tego świadczenia. W konsekwencji organy nie wykazały, aby w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą wystąpiły jakiekolwiek okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie, zmniejszenie wysokości lub wstrzymanie wypłaty tego świadczenia, o których wystąpieniu, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. skarżąca byłaby zobowiązana powiadomić organ właściwy wypłacający świadczenia rodzinne (tak wyrok WSA w Kielcach z 6 marca 2025r. II SA/Ke 57/25, dost. baza CBOSA). Niezależnie od powyższych rozważań, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przede wszystkim zaakcentować należy szczególną sytuację skarżącej. Pobierała ona świadczenie ze względu na niepełnosprawność swojego syna. Syn skarżącej był i nadal jest osobą niepełnosprawną. W jej sytuacji faktycznej i prawnej nie zmieniło się nic. Trudno zatem pogodzić stanowisko organów, że brak przedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności (która ciągle u syna skarżącej występuje) może skutkować tak negatywnymi następstwami (finansowymi) po jej stronie. Rozwiązanie takie należy uznać za sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażonej w Konstytucji RP. Przyjętej przez organy administracji formalistycznej oceny okoliczności sprawy nie sposób bowiem pogodzić z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i celami dla których wprowadzono zasady ustalania i zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Nie sposób bowiem przyjąć, że wolą ustawodawcy było pozbawienie niepełnosprawnego świadczenia pielęgnacyjnego i obciążanie go obowiązkiem zwrotu wypłaconych kwot wraz z odsetkami tylko z tej przyczyny, że po uzyskaniu ogólnikowych pouczeń– mimo że nie dopełnił on czynności o charakterze formalnym, obiektywnie posiadał on uprawnienie do uzyskania stosownego wsparcia ze strony państwa z uwagi na utrzymującą się jego niepełnosprawność. Dodatkowo istotnym jest również to, że zdaniem Sądu nie było w interesie skarżącej ukrywanie faktu wydania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, które stwierdzało niepełnosprawność jej syna. Stąd zakładając minimum racjonalności działania skarżącej nie sposób przyjąć, aby świadomie zaniechała ona przekazania informacji organowi administracji. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżone decyzje, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku). Ponieważ błędna wykładnia prawa materialnego spowodowała, że postępowanie dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na syna było bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.), Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2 wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło