II SA/Bk 177/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, , po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego. K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Podczas rozprawy sądowej, która odbyła się w dniu 16 czerwca 2011 r. skarżący wniósł o wyłączenie członka składu orzekającego, na prośbę którego została poproszona na salę rozpraw ochrona budynku sądu. Skarżący stwierdził, że poproszenie osoby z ochrony na salę rozpraw uwłacza jego godności, gdyż nigdy nie obraził Przewodniczącego składu orzekającego. Pomimo opuszczenia sali rozpraw przez ochronę budynku sądu, skarżący podtrzymał wniosek o wyłączenie Przewodniczącego składu orzekającego ze względu na jego stronniczość (protokół rozprawy – k. 13 akt sądowych). W złożonym do akt sprawy pisemnym oświadczeniu (k. 14) sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, oświadczyła, iż według jej przekonania, nie zachodzi okoliczność, mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Sędzia wskazała, że w dniu 16 czerwca 2011 r. przed werbalnym wywołaniem sprawy poprosiła pracownika ochrony sądu o obecność na sali rozpraw na sprawie skarżącego, co uzasadnione było wielokrotnie zdarzającymi się w przeszłości uporczywymi uwagami strony pod adresem sędziów. Sędzia NSA Elżbieta Trykoszko wyjaśniła również, że nie łączy ją znajomość prywatna ani ze skarżącym, ani z pracownikami organów administracji, których decyzje są przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek podlegał oddaleniu. Instytucję wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18–24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej: p.p.s.a. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1. w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego (vide: postanowienie NSA z 15 września 2008 r., II FZ 397/08, Lex nr 493907). Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi również podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń Sądu I instancji (por. postanowienie NSA z 5 września 2008 r., I OZ 665/08). Przesłanką do wyłączenia nie może być też ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnie popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, gdyż należy ona w ramach kontroli instancyjnej do sądu wyższej instancji. Sąd, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego, nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59). Zaznaczyć również należy, iż dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 p.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek wyłączenia sędziego, tj. zaistnienia stosunku osobistego określonego w art. 19 cytowanej ustawy, ograniczając się jedynie do zarzutu, iż Przewodniczący składu, prosząc na salę rozpraw pracownika ochrony, wykazał się stronniczością. W ocenie Sądu sam fakt poproszenia ochrony sądu na salę rozpraw, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie oznacza stronniczości sędziego oraz nie świadczy o braku jego wiarygodności. Samo bowiem przeświadczenie skarżącego, że postępowanie Przewodniczącego składu podczas rozprawy w dniu 16 czerwca 2011 r. jest nieobiektywne i uwłacza jego godności osobistej, nie stanowi przesłanki do wnioskowania o wyłączenie sędziego. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sędzi NSA Elżbiety Trykoszko, z którego jednoznacznie wynika, że nie łączy jej ze skarżącym K. M. znajomość prywatna, ani też nie zachodzi inna okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Sędzia nie zna osobiście skarżącego i nie łączą jej z nim żadne stosunki, które mogłyby mieć wpływ na orzekanie w sprawie. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie podważyła wiarygodności tego oświadczenia. Z tych względów Sąd na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.