II SA/Bk 179/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] odmawiającą J. S. umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Wnioskiem z dnia [...] maja 2015 r. J. S. – dalej powoływany jako: "Skarżący" zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego w wysokości 27.170,42 zł wraz z odsetkami. Podał, że nie jest w stanie spłacić powstałego zadłużenia, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną oraz materialną. Wskazał, że jest po wylewie, choruje od ośmiu lat. Posiada orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym. Porusza się na wózku inwalidzkim. Na jego dochód składa się kwota 313 zł z MOPS oraz 153 zł dodatku opiekuńczego. Na leki wydaje miesięcznie 100 zł, pozostała kwota przeznaczana jest na wyżywienie. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Prezydent Miasta B. decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. na podstawie art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) – dalej jako: "ustawa", odmówił umorzenia w całości należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Rozstrzygniecie uzasadniono tym, że w konkretnym przypadku nie zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia żądania, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, tj. egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego przez wymagany okres nie była skuteczna. Na skutek odwołania wniesionego przez J. S. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygniecie w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta B. nie był organem właściwym w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku. Z akt sprawy wynika bowiem, że dłużnik alimentacyjny nie zamieszkuje w B., lecz w Ł. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, organem właściwym w sprawie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest Burmistrz Ł. Po przekazaniu wniosku skarżącego według właściwości do Burmistrza Ł., organ ten decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. ponownie odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Jako powód odmowy umorzenia należności organ wskazał niespełnienie przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy. Ustalił bowiem, iż wobec skarżącego nigdy nie była skuteczna egzekucja należności alimentacyjnych w pełnej miesięcznej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej reguluje art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, cytując następnie treść powyższych przepisów. Jednocześnie organ zauważył, że koniecznym warunkiem umorzenia choćby części należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazano, że od skarżącego zasądzono alimenty na rzecz synów: K. S. i M. S., w wysokości po 250 zł miesięcznie na każdego z synów. Z kolei, z informacji przekazanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. J. M. wynika, że w postępowaniu prowadzonym przeciwko skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, w okresie od 22 lutego 2008 roku do 23 marca 2010 roku, wyegzekwowano łącznie 2.821,64 zł. Miesięcznie wyegzekwowane kwoty wynosiły od 158,41 zł do 127,84 zł. W chwili obecnej zaległości skarżącego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych wynoszą 13.030,50 zł, zaś z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego – 7.046,95 zł. Powyższe oznacza, że egzekucja wobec Skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego nigdy nie była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W konsekwencji wniosek Skarżącego o umorzenie mu należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego dzieci zaliczek alimentacyjnych nie mógł być uwzględniony. Końcowo organ podał, że umorzenia przedmiotowych należności nie uzasadniają okoliczności podniesione w odwołaniu. Kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy nie pozostawia bowiem wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. W skardze na powyższą decyzję wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżący zarzucił rygorystyczne podejście organów do jego sprawy. W uzasadnieniu skargi podobnie jak we wniosku oraz odwołaniu wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Podał, że jest po ponownym wylewie krwi do mózgu. Jest sparaliżowany prawostronnie i nie chodzi. Jego dochód stanowi zasiłek stały w wysokości 380 zł oraz dodatek opiekuńczy w kwocie 153 zł. Ponosi wydatki na leki oraz środki higieny, musi też się wyżywić. W związku z powyższym nie ma z czego płacić zaległych alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem postępowania jest wniosek skarżącego o umorzenie jego zaległości jako dłużnika alimentacyjnego powstałej z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych uprawnionym do alimentów w oparciu o ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 276). Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. i w przepisach przejściowych nie uregulowała wprost kwestii dotyczących umarzania należności dłużników alimentacyjnych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobom uprawnionym na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Regulację taką ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zamieściła w art. 30 ust. 1 poprzez określenie na jakich przesłankach może być oparte umorzenie należności między innymi z tytułu zaliczek alimentacyjnych, tj. świadczeń wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. W myśl art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, może umorzyć należności wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy (tj. z tytułu zaliczek alimentacyjnych) w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów. Powołana regulacja wskazuje jednoznacznie, że umorzenie takiej zaległości jest powiązane wyłącznie ze skutecznością postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika w związku z egzekwowanymi przez uprawnioną alimentami. Dla umorzenia takiej zaległości dłużnika alimentacyjnego istotna jest wyłącznie informacja właściwego komornika, czy i w jakim zakresie egzekucja alimentów była skuteczna. Przy czym zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie mogą weryfikować treści informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości dłużnika alimentacyjnego i skuteczności egzekucji. Decyzja w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych uprawnionej do alimentów zaliczek alimentacyjnych jako oparta na informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości i zakresie skuteczności postępowania egzekucyjnego przestaje mieć charakter uznaniowy, tj. zależny od oceny sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego. Z akt sprawy niniejszej wynika, że Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku płacenia zasądzonych alimentów na rzecz synów w kwocie po 250 zł na każdego z nich, więc na wniosek matki dzieci zostały przyznane przez Prezydenta Miasta B. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej (decyzje: z dnia [...] października 2005 r., [...] października 2006 r. [...] października 2007 r. oraz z dnia [...] czerwca 2008 r.). Na mocy art. 12 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłacanych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %. Może również ubiegać się o ich umorzenie, z tym że jak już wyżej wskazano, treść art. 30 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Tymczasem z okoliczności niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że egzekucja wobec Skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego nigdy nie była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Informacja przekazana przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. dowodzi, że w postępowaniu prowadzonym przeciwko Skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu w okresie od 22 lutego 2008 r. do 23 marca 2010 r., wyegzekwowano łącznie 2.821,64 zł. Miesięcznie wyegzekwowane kwoty wynosiły od 158,41 zł do 127,84 zł. W chwili obecnej zaległości Skarżącego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych wynoszą 13.030,50 zł, zaś z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego – 7.046,95 zł. Powyższe oznacza, że nie została spełniona przesłanka skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego (Skarżącego) w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, w konsekwencji czego organy nie miały innego wyjścia jak odmówić umorzenia omawianych należności. Wskazane ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą zastrzeżeń Sądu. Jednocześnie podkreślić należy, że treść omawianego przepisu nie pozwala stwierdzić, by umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych było oparte na aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Z tych przyczyn zarzuty skargi skierowane wokół wykazywania sytuacji życiowej Skarżącego nie mogły skutecznie prowadzić do uchylenia decyzji. Trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego, który jest osobą schorowaną i posiada niski dochód, nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Stąd, organy administracji rozstrzygające w niniejszej sprawie, jakkolwiek nie kwestionowały okoliczności, iż dłużnik alimentacyjny znalazł się w ciężkiej sytuacji życiowej (zdrowotnej i finansowej), nie miały jednak podstaw, by uwzględnić jego wniosek. Wskazać też należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości pogląd, iż warunkiem umorzenia zaległych zaliczek alimentacyjnych, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest skuteczność egzekucji wobec dłużnik alimentacyjnego (tak m.in.: WSA w Białymstoku w wyrokach z 17.09.2015 r. II SA/Bk 417/15, 20.05.2010 r. II SA/Bk 216/10, 08.04.2010 r. II SA/Bk 116/10; WSA w Olsztynie w wyroku z 29.01.2009 r. II SA/Ol 972/08 oraz WSA w Lublinie w wyroku z 08.10.2009 r. II SA/Lu 292/09, wszystkie dostępne na: http://orzeczenia.gov.pl). Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 kpa). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 kpa w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. Mając powyższe na względzie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).