II SA/Bk 180/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-03-25
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Marta Joanna Czubkowska, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego jest zasadna, gdy inwestor twierdzi, że część obiektu została zrealizowana legalnie na podstawie zgłoszenia, a postępowanie legalizacyjne zostało przerwane przez inne toczące się postępowania (rozgraniczeniowe, kasacyjne przed NSA)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały sprawę jako samowolę budowlaną, ponieważ zrealizowany obiekt znacznie przekraczał parametry zgłoszenia z 2008 r. i wymagał pozwolenia na budowę. Ponadto, nieprzedłożenie wymaganych dokumentów legalizacyjnych w terminie uzasadniało wydanie decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego. Toczące się postępowania rozgraniczeniowe i kasacyjne przed NSA nie stanowiły zagadnień wstępnych ani przeszkód do wydania decyzji rozbiórkowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo-garażowego. Inwestor, J. G., dokonał zgłoszenia budowy w 2008 r., jednak zrealizowany obiekt znacznie przekroczył parametry zgłoszenia i wyszedł częściowo poza teren działki. Organy nadzoru budowlanego wszczęły procedurę legalizacyjną, nakładając obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością sąsiednią. Inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, powołując się na toczące się postępowanie rozgraniczeniowe i kasacyjne przed NSA. Ostatecznie wydano decyzję nakazującą rozbiórkę, którą utrzymał w mocy Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Inwestor zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2024 r. nr WOP.7721.131.2024.BŁ w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Podlaski Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB, organ odwoławczy) decyzją z dnia 2 grudnia 2024 r., nr WOP.7721.131.2024.BŁ, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PINB, organ pierwszej instancji) z dnia 18 września 2024 r., znak: WOP.5160.48.2022.JP, nakazującej inwestorowi J. G. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczo-garażowego, istniejącego na terenie działki nr geod. [...] i częściowo na działce nr geod. [...] umiejscowionych w Klepaczach, gm. Choroszcz.
Decyzja PWINB wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
PINB podjął czynności ustawowe w sprawie legalności zrealizowanego budynku gospodarczo-garażowego, istniejącego na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w Klepaczach gm. Choroszcz, stanowiącej własność J. G. (dalej: skarżący, inwestor). W wyniku kontroli z dnia 21 grudnia 2021 r. oraz kontroli z dnia 31 sierpnia 2022 r. organ ustalił, że przedmiotowy budynek to obiekt murowany, z dachem o konstrukcji drewnianej, jednospadowym krytym blachą, ze spadkiem połaci dachowej na teren działki własnej inwestora. Budynek jest orynnowany oraz ma wykonane obróbki blacharskie. Przedmiotowy budynek jest usytuowany wzdłuż ogrodzenia z działką nr geod. [...] i z działką nr geod. [...]. Okap dachu wystaje na działkę nr geod. [...] na ok. 0,16-0,20m. Ponadto PINB uzyskał ze Starostwa Powiatowego w Białymstoku Wydział Architektury informację z dnia 13 grudnia 2021 r., nr AR.6740.0.333.2021, z której wynika, że J. G . złożył skuteczne zgłoszenie z dnia 23 kwietnia 2008 r., znak: AR.6743.1.1.84.2008 (nr rej. [...]), obejmujące realizację budynku gospodarczego na przedmiotowej działce. Dokumentacja zgłoszenia nie zachowała się z uwagi na upływ czasu. Jednocześnie w rejestrze pozwoleń na budowę z lat 1999-2021 brak było informacji o uzyskaniu pozwolenia na budowę na w/w działce. Z akt spraw wynika także, że budynek gospodarczo-garażowy, istniejący na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w Klepaczach, ma podstawę zbliżoną do prostokąta o nieregularnych kształtach, zaś jego wymiary to szerokość 5,92 m i 6,16 m oraz długość 8,62 m i 9,84m, a zatem jego powierzchnia przekracza 50 m2.
Mając na uwadze w/w ustalenia, PINB postanowieniem z dnia 4 października 2022 r., znak: WOP.5160.48.2022.JP, wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na przedmiotowym budynku.
PWINB, po rozpatrzeniu wniesionego przez J. G. zażalenia z dnia 14 października 2022 r., postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r., znak: WOP.7722.116.2022.MM, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W dniu 8 grudnia 2022 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego o legalizację budynku gospodarczo-garażowego na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w Klepaczach gm. Choroszcz.
W międzyczasie, tj. w dniu 14 grudnia 2022 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie PWINB z dnia 16 listopada 2022 r., ale WSA w Białymstoku, wyrokiem z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 14/23, skargę tę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zawarł wniosek o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia PWINB z dnia 16 listopada 2022 r. Jednakże NSA postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 1304/23, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku skarżącego z dnia 13 września 2024 r., NSA postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r. odmówił zmiany własnego postanowienia z dnia 5 lipca 2023 r. Do dnia wydania decyzji NSA nie rozpatrzył skargi kasacyjnej.
Prowadząc dalej postępowanie, PINB postanowieniem z dnia 19 października 2023 r., znak: WOP.5160.48.2022.JP, wydanym w trybie art. 48b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 czerwca 2024 r., dokumentów legalizacyjnych budynku gospodarczo-garażowego, istniejącego na terenie działki nr geod. [...] i częściowo na działce nr geod. [...]umiejscowionych w Klepaczach, gm. Choroszcz. W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia organ wskazał, że z mapy poinwentaryzacyjnej sporządzonej w dniu 12 października 2009 r. przez uprawnionego geodetę, załączonej do wniosku o legalizację obiektu budowlanego, jednoznacznie widać, iż budynek gospodarczo-garażowy wyszedł swoim obrysem poza działkę nr geod. [...] na teren działki sąsiedniej nr geod. [...], tym samym w ocenie organu zasadnym jest żądanie przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością - działką nr geod. [...]na cele budowlane.
Skarżący złożył w dniu 23 października 2023 r. wniosek o zawieszenie postępowania legalizacyjnego, ale PINB postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r., wydanym w trybie art. 98 § 1 w zw. z art. 123 k.p.a., odmówił jego zawieszenia.
W dniu 10 maja 2024 r. skarżący złożył do PINB pismo, w którym wniósł o uchylenie postanowienia tego organu z dnia 19 października 2023 r. w zakresie zwolnienia z obowiązku przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działką o nr geod. [...]na cele budowlane. Do pisma dołączył pismo Starostwa Powiatowego w Białymstoku Wydział Geodezji Katastru i Nieruchomości z dnia 5 kwietnia 2024 r., znak: GKNI.6621.1.23.2024. Jednakże PINB pismem z dnia 5 czerwca 2024 r. poinformował skarżącego, że pismo Starostwa Powiatowego jasno przedstawia, iż dane opisujące przebieg granic działki skarżonego zostały przedstawione w sposób prawidłowy. Tym samym brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego z obowiązku przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działką nr geod. [...]na cele budowlane.
W dniu 27 czerwca 2024 skarżący wniósł o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów nałożonych postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek skarżącego z dnia 5 marca 2024 r., pomiędzy działką oznaczoną nr ewid. [...] położoną w m. Klepacze, przy ul. [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr ewid. gruntów [...]. Organ odmówił i poinformował skarżącego, że w przypadku nie przedłożenia wymaganych prawem dokumentów w terminie natychmiastowym, organ zobligowany będzie do wydania decyzji o rozbiórce budynku gospodarczo-garażowego w trybie art. 49e pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego w wyznaczonym terminie wymaganych prawem dokumentów legalizacyjnych, PINB wydał, w trybie art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, decyzję z dnia 18 września 2024 r., znak: WOP.5160.48.2022.JP, nakazującą inwestorowi J. G. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczo-garażowego, istniejącego na terenie działki nr geod. [...] i częściowo na działce nr geod. [...]umiejscowionych w Klepaczach, gm. Choroszcz.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, w którym zarzucił organowi przedwczesne wydanie decyzji rozbiórkowej w sytuacji, gdy skarżący podjął kroki zmierzające do realizacji obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. polegające na zainicjowaniu postępowania rozgraniczeniowego przed Burmistrzem Choroszczy, od wyniku którego uzależniona jest możliwość przedłożenia części dokumentów legalizacyjnych budynku gospodarczo-garażowego, tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i projektu architektoniczno-budowlanego w/w budynku.
W toku trwania postępowania przed organem odwoławczym uczestnik M.S. wskazał, że spór graniczny jest pozorny i zainicjowany został przez skarżącego na potrzeby postępowania prowadzonego w sprawie legalizacji budynku gospodarczo-garażowego, gdyż jego zdaniem nie ma mowy o żadnym przesunięciu granicy, która pozostaje niezmienna od lat, co potwierdzają mapy geodezyjne, zawarte w aktach sprawy, jak również pismo Starostwa Powiatowego w Białymstoku Wydział Geodezji Katastru i Nieruchomości.
Decyzją z dnia 2 grudnia 2024 r., PWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia 18 września 2024 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy mające zastosowanie w sprawie. W jego ocenie przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy stanowi samowolę budowlaną. Dokonane skuteczne zgłoszenie z 2008 r. obejmuje budynek o mniejszych wymiarach, właściwych do zgłoszenia zamiaru budowy. Wobec braku dokumentów zarówno w organie administracji architektoniczno-budowlanej, jak i po stronie inwestora, brak jest podstaw do potraktowania w/w budynku jako dwóch obiektów budowlanych, zrealizowanych w oparciu o zgłoszenie lub zgłoszenia. Także z mapy poinwentaryzacyjnej z 2009 r. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Starostwie Powiatowym w Białymstoku wynika, że na działce o nr [...] przy ul. K. w Klepaczach zrealizowano jeden budynek o przywołanych powyżej wymiarach, który swym obrębem wychodzi poza działkę własną inwestora. Powyższy fakt potwierdza również dokumentacja fotograficzna dołączona przez skarżącego przy piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. do postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt II SA/Bk 14/23 (karta nr 81 - 91 akt organu II instancji), która obrazuje, że obiekt ten stanowi konstrukcyjnie jedną całość m.in. przez wspólny dach.
Zdaniem organu odwoławczego w związku ze stwierdzeniem samowoli budowlanej prawidłowo rozpoczęto w niniejszej sprawie procedurę legalizacyjną określoną w przepisach art. 48 Prawa budowalnego. W jej ramach prawidłowo postanowieniem wstrzymano budowę i poinformowano skarżącego o przebiegu procedury legalizacyjnej, w tym o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz o jej wysokości. Skarżący taki wniosek złożył, wobec tego zasadnie wszczęto legalizację przedmiotowego obiektu. Postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 czerwca 2024 r., dokumentów legalizacyjnych dotyczących w/w budynku gospodarczo-garażowego. Obowiązek ten objął przedstawienie oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działki własnej skarżącego, jak również działki nr geod. [...], z uwagi na zajęcie przez ten obiekt fragmentu wymienionej działki sąsiedniej. Skoro więc skarżący w wyznaczonym terminie obowiązków tych nie wykonał, to organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o nakazaniu rozbiórki w/w budynku gospodarczo-garażowego na podstawie przepisu art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Obowiązek rozbiórki prawidłowo tez został, zgodnie z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego, skierowany do skarżącego jako inwestora.
Dalej organ odwoławczy odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego z dowołanie i stwierdził, że są one niezasadne. I tak brak było podstaw do zawieszenia postępowania legalizacyjnego do czasu zakończenia postępowania przed NSA rozpoznającego skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 14/23. Wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.), chociaż sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych aktów lub czynności czy też aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, która jest przedmiotem skargi. Jednak w rozpoznawanej sprawie NNSA postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1304/23 nie wstrzymał wykonania postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r., znak: WOP.7722.116.2022.MM, którym tutejszy organ utrzymał w mocy postanowienie organu powiatowego z dnia 4 października 2022 r., znak: WOP.5160.48.2022.JP, o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych na w/w budynku gospodarczo-garażowym.
Również, zdaniem organu odwoławczego, okoliczność oczekiwania na rozstrzygnięcie Burmistrza Choroszczy, dotyczące dokonania rozgraniczenia pomiędzy działką ozn. nr geod. [...] położoną w m. Klepacze przy ul. [...] z nieruchomością sąsiednią ozn. nr geod. [...], którego wynik jest niepewny i oddalony w czasie, nie stanowiło podstawy do zawieszenia wszczętego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie ma zatem żadnych powodów, aby zwlekać z zakończeniem postępowania legalizacyjnego, w ramach którego sprawdzana jest zgodność realizacji obiektu budowlanego z przepisami ustawy Prawo budowlane. Jeśli sprawca samowoli budowlanej nie potrafi wykazać się prawem do zabudowy nieruchomości, oznacza to, że nie mógłby w tych warunkach uzyskać pozwolenia na budowę. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest prowadzić swoje postępowanie w oparciu o aktualny stan prawny. Konieczność oczekiwania na rozstrzygnięcie Burmistrza Choroszczy, w celu ewentualnego przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnie wykonanego obiektu budowlanego, nie mogło stanowić przeszkody do egzekwowania obowiązków ciążących na Skarżącym. Tym samym zdarzenie przyszłe, niepewne nie może być traktowane jako zagadnienie wstępne w postępowaniu legalizacyjnym.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie naruszył również przepisów art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Podjął on bowiem wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a.
Zdaniem PWINB w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 29 ust. 2 pkt 33 ustawy Prawo budowlane, stanowiący, iż nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6m i wysokości nie większej niż 7m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane - gdyż regulacja ta została dodana przez art. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 maja 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz.967) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 3 czerwca 2023r., czyli znacznie później niż data budowy przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego.
Na koniec organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji, gdy inwestor w wyznaczonym terminie nie przedłożył nakazanych dokumentów legalizacyjnych, to organ nadzoru budowlanego miał obowiązek zakończenia postępowania poprzez nakazanie rozbiórki samowolnie zrealizowanej inwestycji, zgodnie z przepisem art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w tym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie. Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił ponadto, że w postępowaniu administracyjnym organy nie kierują się zasadami współżycia społecznego, w związku z powyższym biorąc wzgląd na całokształt okoliczności faktycznych i prawnych należało zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł J. G., w której zarzucił:
a) naruszenie art. 48 Prawa budowlanego poprzez nakazanie rozbiórki całego budynku gospodarczo - garażowego;
b) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Burmistrza Choroszczy;
c) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a w razie nieuwzględnienia tego wniosku przez organ i przekazania skargi sądowi, przez Sąd - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że podjął niezwłocznie działania zmierzające do realizacji obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych budynku gospodarczo- garażowego. Zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Białymstoku o wyjaśnienie rozbieżności w przebiegu granicy nieruchomości, stanowiącej działkę oznaczoną nr ewid. [...], położoną w miejscowości Klepacze, przy ul [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], będącej jego własnością z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną w ewidencji gruntów, jako działka [...]wobec zaistniałych wątpliwości, co do wytyczonej granicy. W odpowiedzi Starosta stwierdził, że wyniki analizy sposobu obliczania współrzędnych punktów granicznych, miar czołowych zawartych pomiędzy punktami granicznymi oraz powierzchni działki pozwalają stwierdzić, iż dane opisujące przebieg granic działki zostały przedstawione w sposób prawidłowy. Skoro PINB nie chciał uchylić postanowienia o nałożeniu obowiązków, na wniosek skarżącego zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, które jest w toku.
Skarżący zarzucił, że nie może się zgodzić z rozstrzygnięciem organów. Budynek gospodarczo-garażowy pokryty jest wprawdzie wspólnym dachem, ale składa się z dwóch budynków rozdzielonych wspólną ścianę. Możliwa jest ewentualna rozbiórka mniejszego budynku i dostosowanie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Inwestor nie widzi przeszkód, aby organ nakazał rozbiórkę mniejszego budynku. Pozostały, większy budynek stanowi na tyle samodzielny i niezależny obiekt, że bez istotnej szkody dla jego konstrukcji może być rozebrany mniejszy budynek, wykraczający ponad dopuszczalną powierzchnię. Także legalizacja powinna dotyczyć tylko budynku mniejszego, po uwzględnieniu dokonanego i udokumentowanego zgłoszenia budynku większego. PINB natomiast wydał decyzję nakazującą rozbiórkę całego budynku gospodarczo-garażowego w sytuacji, gdy budynek ten składa się z części, która wykonana jest zgodnie z przepisami prawa. Starostwo Powiatowe w Białymstoku Wydział Architektury w dniu 23 kwietnia 2008 r. przyjęło bowiem skuteczne zgłoszenie budynku gospodarczego na działce o nr geod. [...], położonej w Klepaczach przy ul. [...], gm. Choroszcz na nazwisko J. G., znak sprawy AR.6743.1.1.84.2008, nr rej. [...].
Dalej skarżący wyjaśnił, że jest traktowany inaczej niż jego sąsiedzi J. i H. S. Ich budynek został zalegalizowany, pomimo że ma wspólną ścianę z budynkami skarżącego i składa się z dwóch części pokrytych wspólnym dachem. Nie stanowiło to żadnej przeszkody, aby zalegalizować tylko część większej budowli, pokrytej jednym dachem. Pozostała część nie podlegała ani zgłoszeniu ani legalizacji. Organy nadzoru budowlanego powinny wiec stosować środki proporcjonalne do naruszeń prawa. Dlatego jeśli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem przez jego częściowe rozebranie, to organy powinny tę możliwość rozważyć na początku i od niej wyjść.
Zdaniem skarżącego, nie mógł on w terminie wykonać nałożonych na niego obowiązków, gdyż nikt nie chce podjąć się wykonania projektu architektoniczno-budowlanego budynku do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego. Dopiero po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego skarżący może przedłożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i może zostać sporządzony projekt architektoniczno-budowlany budynku. Powstała w ten sposób fikcja legalizacyjna, gdyż skarżący nie miał możliwości skorzystania z uprawnienia do legalizacji obiektu, bowiem organ faktycznie nie stworzył takich możliwości zobowiązując go do przedłożenia dokumentów w tak krótkim czasie i nie uwzględnił wniosku o przedłużenie terminu czy zawieszenie postępowania.
Ponadto w ocenie skarżącego możliwa też była zmiana terminu dostarczenia dokumentów potrzebnych do legalizacji budynku. Okoliczności faktyczne sprawy, dodatkowe nieprzewidziane kwestie związane z przebiegiem granicy i podjęte działania skarżącego celem dostarczenia tych dokumentów, uzasadniają przedłużenie terminu do ich złożenia. Przedłużając, czy wyznaczając na nowo termin Inspektor winien wziąć po uwagę okoliczność, iż skarżący musi przedłożyć decyzję innego organu i że dopiero po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego możliwe będzie sporządzenie projektu architektoniczno- budowlanego budynku. Ponadto znaczenie dla sprawy ma toczące się postępowanie przed NSA na skutek skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 7 lutego 2023 r. oddalającego skargę na postanowienie PWINB z dnia 16 listopada 2022 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Sposób zakończenia tych postępowań ma bezpośredni wpływ na postępowanie w niniejszej sprawie.
Dalej skarżący wskazał, że w jego ocenie nie jest przesądzony jeszcze wynik postępowania ze skargi przed NSA. Zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyklucza twierdzenie, że roboty budowlane były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 Prawa budowlanego, chyba że zamiarem inwestora było obejście prawa polegające na wystąpieniu ze zgłoszeniem robót budowlanych, chociaż wiedział on, że zgłoszona inwestycja wymagała pozwolenia na budowę. Jednakże w sprawie niniejszej skarżący nie miał świadomości, że działał z naruszeniem prawa budowlanego. Był on bowiem przekonany, iż dopełnił wszelkich formalności wymaganych prawem, tym bardziej, iż budowla związana jest z produkcją rolną. Zatem drugi mniejszy budynek powinien podlegać pod przepis art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego. Zatem organ administracji był zobligowany do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Jeśli chodzi o postępowanie rozgraniczeniowe, to zdaniem skarżącego PWINB nie wziął pod uwagę, że granica może przebiegać prawidłowo i żądanie przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością sąsiednią może być bezprzedmiotowe. Wyjaśnił, że do organu została dostarczona mapa zasadnicza z dnia 17 lutego1994 r., na której uwidoczniona jest jedna linia graniczna, czyli inaczej niż na mapie poinwentaryzacyjnej z dnia 12 października 2009 r. Według wcześniejszej mapy granica przebiega dokładnie tak, jak usytuowany jest fundament płotu i budowli. Organ w ogóle nie odniósł się do tych map. Ponadto wytyczenia znaków granicznych na przedmiotowej działce dokonał uprawniony geodeta J. Z. - numer uprawnień [...], zam. K., ul. [...], (potwierdził te pomiary w lutym 1994 r. swoją pieczątką nr uprawnień zawodowych [...] i podpisem na załączonym dokumencie). Pomiary zgadzały się ze znakami granicznymi zakopanymi po rogach działki. Wskazane uzgodnienia potwierdzili własnoręcznymi podpisami sąsiedzi: H. i J. S., W. i R. K., B. i P. R. Organ nie wziął w ogóle pod uwagę okoliczności, że granica może przebiegać prawidłowo, a zmiany, które nastąpiły w wyniku przeprowadzonej modernizacji obrębu Klepacze mieszczą się w granicach dopuszczalnego błędu. Także powierzchnia działki nie uległa zmianie. W dacie zawarcia umowy sprzedaży z dnia 1 lipca1992 r., Rep. A Nr [...], mocą, której skarżący nabył przedmiotową nieruchomość, w dacie sporządzenia wyrysu z mapy zasadniczej wraz z opisem w 1994 r., jak i aktualnie, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 2 stycznia 2023 r. Nr kancelaryjny: GKNI.6621.9.2023, powierzchnia działki o nr geod. [...] nie uległa zmianie. Wynosi i wynosiła zawsze 0,0806 ha. Wyeksponowane na mapach poinwentaryzacyjnych obiekty budowlane, posadowione na nieruchomości skarżącego, zostały zainwentaryzowane, a dokumenty powstałe w wyniku inwentaryzacji przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zdaniem geodety pomiary geodezyjne dokonywane w latach 90-tych były dużo mniej precyzyjne, bowiem nie korzystano wówczas z takich urządzeń, jak teraz oraz, że granica działki przebiega prawidłowo w ramach dopuszczalnego błędu stosownie do treści § 40 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (t.j. Dz. U 2022, poz. 1670). Do tej pory nikt nie kwestionował prawidłowości posadowionych budowli na gruncie i nie wskazywał, że budynki zostały zbudowane na cudzym gruncie. Wyjaśnienie tych kwestii jest kluczowe, bowiem nałożony na skarżącego obowiązek przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością, stanowiącą działkę o nr geod. [...]na cele budowlane może okazać się błędem organu mającym bezpośredni wpływ na wynik postępowania. Żądanie złożenia tego oświadczenia zablokowało możliwość przedłożenia pozostałych dokumentów w terminie.
Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie doszło do przedwczesnego wydania decyzji przez organ, zanim skarżący zdołał wykonać nałożone na niego obowiązki postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. i co więcej, zanim zapadło orzeczenie NSA w sprawie przedmiotowego budynku oraz zanim ustalono, czy granica działki przebiega prawidłowo. Te dwa postępowania mają rozstrzygnąć zagadnienia wstępne, a zatem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia tych zagadnień.
Skarżący zarzucił także, że organy nadzoru budowlanego nie odniosły się do kwestii związania niniejszej budowli z produkcją rolną. Przedmiotowy budynek od początku był związany z produkcją rolną i wykorzystywany do przechowywania płodów rolnych, środków ochrony roślin i innych przedmiotów związanych z produkcją rolną. Jednocześnie uzupełniał zabudowę zagrodową, ponieważ skarżący prowadzi gospodarstwo rolne po rodzicach od 1994 r. i do tej pory uprawia zboże i kukurydzę oraz opłaca należny podatek za budynek gospodarczy położony na działce nr [...], obr. Klepacze związany z prowadzeniem działalności rolniczej w obrębie wsi Rzepniki. Takie obiekty gospodarcze nie wymagają zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia.
Na koniec skarżący stwierdził, że w niniejszej sprawie budynek gospodarczo -garażowy może zostać zalegalizowany, bowiem spełnia on wymogi techniczno-budowlane i budowla nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wobec powyższego z uwagi na udokumentowanie zgłoszenia jednego budynku gospodarczego oraz faktu, iż budynek był i jest wykorzystywany do produkcji rolnej, a takie budynki nie wymagają ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę, zaskarżona decyzja powinna być uchylona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik postępowania M. S. wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2025 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja PWINB z dnia 2 grudnia 2024 r., nr WOP.7721.131.2024.BŁ, która utrzymała w mocy decyzję PINB z dnia 18 września 2024 r., znak: WOP.5160.48.2022.JP, nakazującej inwestorowi J. G. rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczo-garażowego, istniejącego na terenie działki nr geod. [...] i częściowo na działce nr geod. [...]umiejscowionych w Klepaczach, gm. Choroszcz.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725; dalej: P.b.).
Zgodnie z art. 49e pkt 3 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych.
W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że skarżący zrealizował budynek gospodarczo-garażowy na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...]w Klepaczach, gm. Choroszcz, którego powierzchnia przekracza 50 m², co oznacza, że jego budowa wymagała pozwolenia. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie zgodnie z procedurą wynikającą z ustawy Prawo budowlane, zaś skarżący nie przedłożył w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, w szczególności oświadczenia o prawie do dysponowania działką nr [...]na cele budowlane.
Spór w sprawie dotyczy zaś kwestii, czy postępowanie legalizacyjne toczy się prawidłowo w trybie art. 48 P.b., czy też winno się toczyć postępowanie naprawcze w trybie art. 50 i 51 P.b. Sporne jest również to, czy decyzja o nakazie rozbiórki została wydana przedwcześnie, zważywszy na trwające postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące granicy między działkami [...] a [...], a zatem, czy inwestor mógłby przedłożyć brakujące dokumenty po rozstrzygnięciu tego postępowania. Z podniesionych przez skarżącego zarzutów wyłania się także ten, że organy nieprawidłowo przyjęły, iż część budynku została zrealizowana legalnie na podstawie zgłoszenia z 2008 r., a jedynie część przekraczająca granicę działki jest nielegalna, a zatem ewentualna decyzja rozbiórkowa winna dotyczyć tylko części budynku wybudowanej nielegalnie. Sporna jest też kwestia, czy organ powinien zawiesić postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia postępowania rozgraniczeniowego lub skargi kasacyjnej w NSA.
Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś zarzuty skarżącego podniesione w skardze okazały się bezpodstawne.
Skarżący nie wskazał wprost, że kwestionuje tryb prowadzenia postępowania (legalizacyjny na podstawie art. 48 i nast. P.b.), jednak z uwagi na charakter sprawy oraz zakres kontroli sądowej, Sąd rozważył także z urzędu, czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały sprawę jako samowolę budowlaną wymagającą zastosowania trybu legalizacyjnego, a nie tzw. postępowania naprawczego, opartego na art. 50–51 P.b.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. II OSK 1083/16), zasadnicze rozróżnienie między tymi trybami opiera się na tym, czy roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia, czy też wbrew warunkom określonym w pozwoleniu albo zgłoszeniu. Tryb z art. 48 i 49e P.b. ma zastosowanie w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, czyli rozpoczęcia lub wykonania budowy bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia (lub mimo wniesienia sprzeciwu). Tryb z art. 50–51 P.b. odnosi się zaś do nieprawidłowości w trakcie realizacji inwestycji, na którą uzyskano pozwolenie (lub zgłoszono ją skutecznie), a które polegają na odstępstwach od zatwierdzonego projektu lub przepisów techniczno-budowlanych.
W niniejszej sprawie podstawą wszczęcia postępowania był brak pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego o powierzchni przekraczającej 50 m² oraz wyjście poza teren działki inwestora (nr [...]) na grunt sąsiedni (nr [...]), bez prawa do dysponowania tym gruntem na cele budowlane. Już WSA w Białymstoku w wyroku (nieprawomocnym) z dnia 7 lutego 2023 r., sygn.. akt II SA/Bk 14/23 wskazał, że "Realizacja zatem budynku gospodarczego o wyżej wskazanych wymiarach wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro zaś skarżący takiego pozwolenia nie posiada, to organy nadzoru budowlanego zasadnie wszczęły procedurę legalizacyjną na podstawie art. 48 P.b."
Sąd w składzie niniejszym w pełni popiera stanowisko Sądu w wyżej wymienionej sprawie. Choć skarżący dokonał w 2008 r. zgłoszenia budowy obiektu, zgłoszenie to – jak wykazały organy – nie odpowiada zrealizowanemu stanowi rzeczy, zarówno pod względem wielkości, jak i lokalizacji obiektu. Konstatacja ta wynika ze znacznego przekroczenia dopuszczalnych parametrów dla budowy na zgłoszenie (powierzchnia, rozpiętość konstrukcji), braku dowodów potwierdzających, że zrealizowany obiekt jest tożsamy z tym objętym zgłoszeniem, braku pozwolenia na budowę oraz faktu, że organ architektoniczno-budowlany nie zatwierdził żadnego projektu budowlanego dla przedmiotowego obiektu. Zatem organy słusznie zakwalifikowały sprawę jako samowolę budowlaną i wszczęły postępowanie na podstawie art. 48 P.b. Brak wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę w dacie rozpoczęcia inwestycji stanowi warunek konieczny zastosowania procedury legalizacyjnej. Postępowanie z art. 50 i 51 dotyczyłoby sytuacji, gdyby istniała decyzja o pozwoleniu na budowę, a inwestor realizowałby ją niezgodnie z przepisami (np. przekraczając wysokość, powierzchnię, stosując inne materiały itp.).
Zdaniem Sądu nie można również przyjąć, że inwestor realizował budowę "na podstawie zgłoszenia", skoro dokumentacja zgłoszeniowa z 2008 r. się nie zachowała, a obiekt jest większy niż dozwolony dla zgłoszenia. Sąd podziela stanowisko organów, że skoro nie istnieje projekt budowlany, na podstawie którego skarżący prowadził budowę, a obiekt przekracza dopuszczalne normy zgłoszenia, to nie sposób uznać go za realizowany "w oparciu o zgłoszenie". Tym samym tryb z art. 50 i 51 P.b. nie ma tu zastosowania. Zatem organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały sprawę do postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 i 49e P.b.
Zdaniem Sądu niezasadne są wszystkie pozostałe zarzuty skargi. I tak organy prawidłowo przyjęły, że w okolicznościach sprawy spełniona została przesłanka z art. 49e pkt 3 P.b., uzasadniająca wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. W sprawie bezsporne jest, że inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów (projektu budowlanego i oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością nr [...]) w terminie wyznaczonym przez PINB. Zgodnie z art. 49e pkt 3 P.b. była to przesłanka do zakończenia postępowania legalizacyjnego decyzją o nakazie rozbiórki. Przepis ten ma charakter obligatoryjny – organ nadzoru w razie ziszczenia się wskazanej okoliczności (brak dokumentów w terminie) ma obowiązek wydać decyzję o nakazie rozbiórki. Taka zaś sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżący nie spełnił bowiem podstawowego warunku legalizacji, nie dostarczył wymaganej dokumentacji, a tym samym nie wykazał, by obiekt mógł zostać zalegalizowany. Brak projektu i dokumentów unieważnia de facto możliwość pozytywnej weryfikacji samowoli; nie zostały spełnione ustawowe wymagania pozwalające zalegalizować obiekt, co czyniło nakaz rozbiórki jedynym dopuszczalnym rezultatem zgodnym z prawem. W konsekwencji organ pierwszej instancji słusznie wydał decyzję rozbiórkową, a organ odwoławczy prawidłowo ją utrzymał, uznając że odpowiada ona prawu materialnemu i ustaleniom faktycznym sprawy.
W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, jakoby istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające wydanie decyzji rozbiórkowej przez organ pierwszej i instancji we wrześniu 2024 r. w związku z toczącymi się równolegle innymi postępowaniami. Po pierwsze, postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia granicy pomiędzy działkami [...] a [...]nie stanowiło tzw. zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., od którego uzależnione byłoby rozstrzygnięcie sprawy legalizacji samowoli budowlanej. Innymi słowy, wynik postępowania rozgraniczeniowego nie miał decydującego znaczenia dla legalności budowy ani dla obowiązku przedłożenia przez inwestora dokumentów legalizacyjnych. Niezależnie od ewentualnych drobnych korekt przebiegu granicy, okolicznością kluczową pozostawało to, że skarżący nie dysponował prawem do części gruntu zajętego przez obiekt (działka sąsiada) i nie przedłożył stosownego oświadczenia. Ustalenie dokładnego przebiegu granicy przez organ geodezyjny było sprawą odrębną, której rezultat – niepewny co do terminu i treści – nie mógł wstrzymywać czynności organów nadzoru budowlanego. Zresztą na etapie postępowania przed Sądem, uczestnik postępowania H. S.przedłożył do akt sądowych protokół rozgraniczeniowy z dnia 28 lutego 2025 r., sporządzony przez geodetę K. T., z którego wynika, że budynek skarżącego posadowiony jest częściowo na działce uczestnika nr [...]na odległość pomiędzy 0,37 m i 0,41 m. (k. 157-160 akt sądowych).
Podkreślenia także wymaga, że sam skarżący wszczynając spór graniczny, nie uzyskał żadnego tymczasowego zabezpieczenia ani decyzji, która uniemożliwiałaby organom nadzoru kontynuowanie postępowania. Wręcz przeciwnie, z akt sprawy wynika, że dotychczasowy przebieg granicy pozostaje niezmienny od lat, co potwierdzają dostępne mapy geodezyjne. Również twierdzenia skarżącego o rzekomym "przesunięciu granicy" okazały się gołosłowne i zostały ocenione przez organ – przy udziale właścicieli działki sąsiedniej – jako zabieg mający na celu jedynie wydłużenie postępowania legalizacyjnego. Tym samym brak było podstaw, by oczekiwać na zakończenie rozgraniczenia; organ słusznie odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego (art. 98 § 1 k.p.a. a contrario), stwierdzając iż nie ma żadnych powodów, aby zwlekać z zakończeniem niniejszego postępowania.
W ocenie Sądu podobnie bezzasadny jest argument, że organ powinien był wstrzymać się z wydaniem decyzji z uwagi na trwające przed NSA postępowanie ze skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego w innej sprawie (dotyczącej wstrzymania budowy). Tamto postępowanie sądowoadministracyjne nie dotyczyło wprost legalności nakazanego do rozbiórki obiektu, lecz incydentalnego postanowienia procesowego, jakim było wstrzymanie robót budowlanych. Co istotne, samo wniesienie skargi kasacyjnej do NSA nie wstrzymuje skuteczności ani wykonalności rozstrzygnięć zapadłych w sprawie administracyjnej, chyba że sąd postanowi inaczej (por. art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a.)
W niniejszej sprawie NSA nie udzielił skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji inspektora nadzoru – postanowieniem z 5 lipca 2023 r. (sygn. II OSK 1304/23) odmówiono zawieszenia wykonania postanowienia o wstrzymaniu budowy. W dalszej kolejności, postanowieniem z 13 listopada 2024 r., NSA również odmówił zmiany swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Oznacza to, że w dacie wydania decyzji rozbiórkowej nie istniały żadne obowiązujące postanowienia sądu skutkujące wstrzymaniem postępowania lub zakazem wydania decyzji. Postępowanie kasacyjne przed NSA także nie stanowiło zagadnienia prejudycjalnego z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ rozstrzygnięcie NSA w tamtej sprawie (dotyczącej legalności postanowienia o wstrzymaniu robót) nie mogło przesądzić kwestii legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Wynik tamtego postępowania – pozostający zresztą w chwili wydawania decyzji nieznany i odległy w czasie – nie miał wpływu na istnienie i charakter obowiązków skarżącego w niniejszej sprawie (tj. obowiązku przedłożenia dokumentów lub rozbiórki obiektu). Reasumując, organy administracji prawidłowo oceniły, że żadne równoległe postępowania nie stanowiły przeszkody do wydania decyzji w przedmiocie rozbiórki nielegalnie wybudowanego budynku
Jako niezasadny należy także uznać zarzut skarżącego dotyczący błędnej kwalifikacji budynku jako całości. Sąd w pełni podziela ustalenia organów co do tego, że sporny budynek gospodarczo-garażowy stanowi jedną samodzielną całość budowlaną, której realizacja wymagała pozwolenia na budowę. Zebrane dowody – w tym wynik oględzin, mapa powykonawcza z 2009 r. oraz fotografie przedłożone przez samego skarżącego – jednoznacznie wykazały, że przedmiotowy obiekt jest niepodzielny pod względem konstrukcyjnym i funkcjonalnym. Budynek posiada jeden wspólny dach i ściany stanowiące ciągłą strukturę, a na działce ewidencyjnej skarżącego zrealizowano tylko ten jeden obiekt o podanych wyżej wymiarach, wychodzący częściowo poza tę działkę. Nie ma zatem podstaw, by twierdzić, że na gruncie istnieją "dwa budynki", z których jeden został legalnie wzniesiony. Taka teza skarżącego została stanowczo zanegowana już przez organ odwoławczy – co Sąd aprobuje – w świetle braku jakichkolwiek dowodów na istnienie dwóch odrębnych inwestycji. Wręcz przeciwnie, tożsamość obiektu wykazanego na mapie geodezyjnej z 2009 r. z obiektem istniejącym obecnie nie budzi wątpliwości: jest to ten sam budynek o powierzchni przekraczającej 50 m². Jak wynika z akt sprawy, skarżący wprawdzie dokonał w 2008 r. zgłoszenia budowy budynku gospodarczego, jednak – jak ustaliły organy – zgłoszenie to dotyczyło obiektu o mniejszych parametrach, mieszczących się w ustawowych granicach dla zgłoszenia. Tymczasem faktycznie zrealizowany budynek znacznie te parametry przekracza (zarówno co do powierzchni zabudowy, jak i rozpiętości konstrukcji), a ponadto posadowiony został nie w całości na gruncie skarżącego. Już z tego względu nie można uznać, by odpowiadał on temu, co pierwotnie zgłoszono do Starostwa.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie zauważył, że brak zachowanej dokumentacji zgłoszeniowej oraz brak jakichkolwiek innych dowodów uniemożliwia precyzyjne porównanie, jednak z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż zgłoszenie z 2008 r. dotyczyło innego – mniejszego i w pełni mieszczącego się na działce – zamierzenia budowlanego. Skarżący de facto przekroczył zakres tamtego zgłoszenia, wznosząc większy obiekt, na który wymagane było już pozwolenie na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., wolno stojące parterowe budynki gospodarcze i garaże o powierzchni zabudowy do 25 m² (później 35 m²) mogły być realizowane na podstawie zgłoszenia – budowa większego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia. Skarżący zaś nie legitymuje się żadnym pozwoleniem na budowę dla przedmiotowego budynku. Tym samym cały istniejący budynek został wybudowany nielegalnie i podlega jednolitej ocenie jako samowola budowlana. Nie ma znaczenia, że jego pewna część mogła być objęta pierwotnym zgłoszeniem – skoro ostatecznie obiekt powstał jako jedna całość o parametrach wykraczających poza zgłoszenie, to nie można sztucznie dzielić go na rzekomo "legalny" fragment i "nielegalną" dobudowę. Zdaniem Sądu takie podziały przedstawiane przez skarżącego nie znajdowały oparcia w dowodach i zostały słusznie uznane za chybione. W realiach sprawy nie zachodzi więc sytuacja, w której możliwe byłoby częściowe zalegalizowanie obiektu lub pozostawienie części wzniesionej prawidłowo – cały budynek jako taki powstał z naruszeniem prawa, w sposób istotnie odbiegający od ewentualnego zakresu pierwotnego zgłoszenia.
Jako niezasadny należy także uznać zarzut skarżącego podniesiony w piśmie z dnia 19 marca 2025 r., że skoro przedmiotowy budynek jest integralną częścią działalności rolniczej prowadzonej na działce, to zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo budowlane, nie wymagał pozwolenia na budowę, gdyż budynki gospodarcze wykorzystywane w gospodarstwach rolnych nie wymagają pozwolenia na budowę.
W tej mierze podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 P.b. (wersja z daty budowy obiektu), pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Tymczasem jak wynika z planu realizacyjnego budynku mieszkalnego (inny niż budynek gospodarczy będący przedmiotem w sprawie niniejszej) na działce nr [...] z dnia 16 lutego 1994 r., został on zbudowany na gruncie o przeznaczeniu R VI (ale nie w zabudowie zagrodowej). Potwierdza to mapa poinwentaryzacyjna przedmiotowego budynku gospodarczego z dnia 20 października 2009 r., w której przeznaczenie działki określono jako "B" – tereny mieszkaniowe. To samo wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 2 stycznia 2023 r. (działka nr [...] to tereny mieszkaniowe klasyfikowane jako B). Powyższe oznacza, ze w dacie budowy budynku gospodarczego działka nr [...] nie wchodziła w skład zabudowy zagrodowej i w związku z tym do budowy przedmiotowego budynku gospodarczego wymagane było pozwolenie na budowę.
W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego rzetelnie zgromadziły i przeanalizowały materiał dowodowy, a następnie wyprowadziły z niego logiczne i prawidłowe wnioski. Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1 czy 80 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, obowiązek wyczerpującego zebrania materiału oraz swobodna ocena dowodów) są nieuzasadnione. Stan faktyczny został ustalony w sposób wyczerpujący, w oparciu o: informacje z organu architektoniczno-budowlanego o dokonanym zgłoszeniu z 2008 r., dokumenty geodezyjne (mapa inwentaryzacyjna) potwierdzające rzeczywiste usytuowanie i gabaryty budynku, fotografie obrazujące charakter zabudowy, a także pisemne wyjaśnienia i oświadczenia złożone przez skarżącego oraz właścicieli sąsiedniej nieruchomości (działki nr [...]) w toku postępowania. Organy wzięły też pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, w tym argumenty skarżącego, jednak żaden z nich nie znalazł potwierdzenia w obiektywnych dowodach. W konsekwencji organy prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowy obiekt jako samowolę budowlaną i słusznie zastosowały procedurę z art. 48 i nast. P.b., zakończoną wydaniem decyzji na podstawie art. 49e pkt 3 P.b.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło