II SA/Bk 183/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-04-17
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Mieczysław Markowski, Urszula Barbara Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może zatwierdzić projekt budowlany i udzielić pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, gdy istnieje spór cywilnoprawny dotyczący prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniu wnioskodawcy do władania gruntem na cele budowlane, gdy istnieje spór cywilnoprawny w tym zakresie. W takiej sytuacji, właściwym organem do rozstrzygnięcia jest sąd powszechny. W przypadku kwestionowania prawa inwestora, sąd administracyjny powinien uchylić decyzję i wskazać organowi administracji na potrzebę zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu ustalenia w postępowaniu cywilnym istnienia lub wygaśnięcia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.Stan faktyczny
Spółka z o.o. "A" wystąpiła o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego na cele produkcyjne. Użytkownik wieczysty nieruchomości, spółka "B", kwestionowała prawo spółki "A" do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, powołując się na nabycie prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu upadłościowym. Sprawa wielokrotnie trafiała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które uchylały decyzje organów administracji z różnych przyczyn, w tym z powodu nieprawidłowego ustalenia prawa do dysponowania nieruchomością oraz braku rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody P. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G.; stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądza od Wojewody P. na rzecz S. M. "M." w G. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski,, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. M. "M." w G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty G. z [...] lutego 2008 r. Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz S. M. "M." w G. kwotę 757 zł ( siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Wnioskiem z dnia 7.12.2006r. Spółka z o.o. "A" w E. wystąpiła do Starosty Powiatowego w G. o udzielenie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego położonego na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] przy ulicy E. w G., z przeznaczeniem tej części budynku na cele produkcyjne. Wymieniona wyżej nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa pozostającą w użytkowaniu wieczystym "B" w G., obciążoną kwestionowanym przez użytkownika wieczystego, prawem użytkowania na rzecz Spółki z o.o. "A" w E. Bezspornym jest, że także użytkownik wieczysty nieruchomości ujawnił wolę inwestowania na nieruchomości o numerze [...]. W pierwszym postępowaniu administracyjnym z wniosku użytkownika Spółki "A" Starosta Powiatu w G. decyzją z dnia [...].02.2007r. orzekł o udzieleniu pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego z przeznaczeniem na cele produkcyjne jednocześnie zatwierdzając przedłożony projekt budowlany w zakresie koniecznych do wykonania w obiekcie robót budowlanych. Na skutek odwołania użytkownika wieczystego nieruchomości - "B" w G., Wojewoda P. decyzją z dnia [...].02.2007r. orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie. Organ II instancji uznał, że z uwagi na fakt, iż roboty budowlane związane z planowaną zmianą funkcji budynku, nie wymagają pozwolenia na budowę, bezprzedmiotowe jest zatwierdzanie projektu budowlanego, a planowana zmiana sposobu użytkowania części budynku może nastąpić za zgłoszeniem. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wywiodła "B" i WSA w Białymstoku po jej rozpoznaniu wyrokiem z dnia 7.09.2007r. wydanym w sprawie o sygnaturze IISA/Bk 293/07 orzekł o uchyleniu decyzji organów administracji obu instancji. Sąd uznał sprawę za niewyjaśnioną tak, co do zakresu koniecznych dla zmiany sposobu użytkowania budynku, robót budowlanych, jak i co do planowanego rozwiązania w zakresie odprowadzania ścieków bytowych i technologicznych z budynku o zmienionej funkcji. W nawiązaniu do zarzutu "B" niewykazania przez wnioskodawcę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, sąd stwierdził wówczas, że oświadczenie inwestora nie zostało podważone konkretnym dokumentem.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku użytkownika Spółki "A", Starosta Powiatu w G. decyzją z dnia [...].02.2008r. po raz kolejny zatwierdził przedłożony projekt budowlany i udzielił wnioskodawcy pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę P. decyzją z dnia [...].03.2008r. i zaskarżona po raz kolejny przez "B" w G. do WSA w Białymstoku. W skardze "B" zarzuciła decyzji naruszenie następujących przepisów:
- art. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez bezpodstawne udzielenie inwestorowi pozwolenia na budowę zgodnie z wnioskiem, mimo, ze nie posiada on tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- art. 7, 77 par. 1 i 80 kpa poprzez bezpodstawne i sprzeczne z prawem przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do dysponowania gruntem będącym przedmiotem postępowania, a takie prawo ma spółka "A",
- art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie decyzji sprzecznej z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego sposobu postępowania, zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 7.09.2007r. poprzez pominięcie tekstu umowy z 21.11.2002r. przy badaniu tytułu prawnego inwestora do gruntu, niewyjaśnienia dlaczego pierwotnie zbiornik na ścieki nie został zamieszczony na kopii mapy zasadniczej, niewyjaśnienia czy wskazany zbiornik istnieje (niezażądanie od inwestora i niezbadanie dokumentacji budowlanej obiektów znajdujących się na działce), niewyjaśnienia czy zbiornik na ścieki wskazany przez wnioskodawcę jako mający obsługiwać inwestycję spełnia ku temu wymogi, w tym w szczególności par. 47 i par. 36 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. oraz czy jest wystarczający na potrzeby planowanej inwestycji,
- art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez brak ponownego uzgodnienia z organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej
- art. 32 ust. 4 "a" i art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez pominięcie go przy rozpoznawaniu sprawy, mimo iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że inwestor rozpoczął roboty budowlane przed uzyskaniem pozwolenia budowlanego,
- art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez odmowę zbadania, czy planowana inwestycja może stwarzać uciążliwość w zakresie zanieczyszczeń powietrza mimo, iż inwestor został zobowiązany do ochrony tych interesów prawomocną decyzją Burmistrza G. o warunkach zabudowy z dnia [...].04.2006r.
- art. 138 par. 1 pkt 1 i 2 kpa ewentualnie art. 138 par. 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, kiedy należało ją uchylić i orzec co do istoty sprawy ewentualnie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Podnosząc powyższe zarzuty i rozbudowując w uzasadnieniu skargi argumentację, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu powyższej skargi, wyrokiem z dnia 2.10.2008r. (wydanym w sprawie o sygnaturze IISA/Bk 360/08) ponownie uchylił decyzje organów obu instancji. WSA uznał za niewykonane należycie zalecenia z poprzedniego wyroku sądu, dotyczące prawidłowości rozwiązania sposobu odprowadzania ścieków z budynku poprzez brak wyjaśnienia, do jakiego zbiornika będą one odprowadzane i czy spełnia on odpowiednie ku temu wymogi. Na skutek skargi kasacyjnej Spółki "A", Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17.12.2009r. wydanym w sprawie o sygnaturze II OSK 1962/08 orzekł o uchyleniu wyroku WSA w Białymstoku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia wyroku WSA było stwierdzenie, że w składzie orzekającym sądu I instancji brał udział sędzia, który uczestniczył w wydawaniu wcześniejszego wyroku w tej samej sprawie tj. w wyroku z dnia 7.09.2007r. sygn. IISA/Bk 293/07.
Po tymże wyroku NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokując po raz trzeci w sprawie, wyrokiem z dnia 28.04.2010r. sygn. IISA/Bk 121/10 orzekł po raz kolejny o uchyleniu decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, na rozprawie został przeprowadzony dowód z przedłożonego przez skarżącą "B" w G. aktu notarialnego z dnia 14.02.2004r. mocą którego spółdzielnia nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej numerem [...] od Syndyka Masy Upadłości spółki z o.o. "C" w G. Treść tego aktu notarialnego rzutuje - jak przyjął sąd – na uprawnienia do gruntu na cele budowlane spółki "A". Zgodnie bowiem z treścią art. 313 ust. 3 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, sprzedaż nieruchomości w postępowaniu upadłościowym powoduje, że użytkowanie oraz prawa dożywotnika pozostają w mocy, jeżeli przysługuje im pierwszeństwo przed wszystkimi hipotekami lub, jeżeli nie jest hipotekami obciążona, jeżeli wartość użytkowania i praw dożywotnika znajduje pełne pokrycie w cenie nabycia. Z regulacji powołanego przepisu wynika, że co do zasady na skutek sprzedaży nieruchomości w postępowaniu upadłościowym prawo użytkowania wygasa, chyba, że zaistnieją okoliczności wymienione w przytoczonym przepisie. Wyjście na jaw dowodu poddającego w wątpliwość zgodność z prawem oświadczenia inwestora o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, obliguje organy administracji do oceny prawdziwości złożonego oświadczenia w relacji do istniejących dowodów. Niezależnie od tej przyczyny uchylenia decyzji, sąd zauważył też, że w rozpoznawanym przypadku nie doszło do ponownego rozpoznania sprawy w całości w postępowaniu odwoławczym. Decyzja organu II instancji stanowi jedynie weryfikację decyzji organu I instancji, o czym świadczy uzasadnienie odnoszące się jedynie do zarzutów odwołania. Sąd stwierdził także brak wykonania zalecenia poprzedniego wyroku sądu całościowej oceny materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących podjęcie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku, w tym zaleceń dotyczących jednoznaczności i prawidłowości określenia sposobu odprowadzania ścieków z planowanej inwestycji.
Na skutek skargi kasacyjnej spółki "A", Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5.01.2012r. sygn. II OSK 1631/10, orzekł o uchyleniu wyroku WSA w Białymstoku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania NSA podzielił zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 313 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z 28.02.2003r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji wyłączenia przepisem art. 536 tej ustawy stosowania przepisów nowego prawa upadłościowego i naprawczego do sytuacji, w której upadłość ogłoszono przed wejściem w życie ustawy z dnia 28.02.2003r. NSA zauważył, że upadłość Spółki z o.o. "C", od Syndyka Masy Upadłości której to spółki, "B" nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, ogłoszona została 27.01.2003r. tj. przed datą wejścia w życie Prawa upadłościowego i naprawczego z 28.02.2003. W konsekwencji przepis ten nie mógł być stosowany w sprawie, gdyż zastosowanie winny mieć przepisy Rozporządzenia Prezydenta RP z 24.10.1934r. Prawo upadłościowe. Niezależnie od podzielenia tego zarzutu skargi kasacyjnej, NSA wyraził pogląd, że w sytuacji kwestionowania przez inny podmiot prawa inwestora do władania nieruchomością na cele budowlane, konieczne jest ustalenie kwestii uprawnień do gruntu na drodze postępowania cywilnego, bądź zaangażowanie organów ścigania, gdy złożone oświadczenie jest nieprawdziwe. NSA zauważył, że sprawa niniejsza ma bezpośredni związek ze sprawą, w której inwestorem tego samego terenu jest użytkownik wieczysty nieruchomości - "B" ubiegająca się o pozwolenie na budowę. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących postępowań z wniosku "B" o sygnaturach II OSK 1351/08 i II OSK 1249/10 przesądzone zostało, że do właściwości organów administracji i sądów administracyjnych nie należy rozstrzyganie w przedmiocie stosunków cywilnoprawnych. Co za tym idzie, kwestia istnienia danego stosunku cywilnoprawnego i jego kształtu należy do właściwości sądu powszechnego, który jest władny rozstrzygnąć, czy użytkowanie wygasło, czy też nie. Stanowisko powyższe zaakceptował skład orzekający NSA w powyższej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Jak wynika ze sprawozdania z przebiegu dotychczasowych postępowań przedmiotem oceny obecnego składu orzekającego sądu I instancji jest po raz trzeci decyzja Wojewody P. z dnia [...].03.2008r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu w G. z dnia [...].02.2008r. o zatwierdzeniu przedłożonego przez Spółkę z o.o. "A" projektu budowlanego i udzieleniu jej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego na działce o numerze [...] w G. z przeznaczeniem obiektu na cele produkcyjne. Obecna kontrola legalności zaskarżonej decyzji przez sąd I instancji musi uwzględniać zalecenia sądu II instancji. Z przepisu art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika bowiem, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrażona zaś ostatnim wyrokiem przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena prawna sprawy odnosząca się do kwestii badania uprawnień wnioskodawcy do władania nieruchomością na cele budowlane (na tle ujawnionego konfliktu interesów użytkownika (spółki z o.o. "A") i użytkownika wieczystego ("B") terenu inwestycji) przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ubiegająca się o pozwolenie spółka z o.o. "A" w E. uprawnienie do dysponowania gruntem na cele budowlane wywodzi z ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania ustanowionego do 31.12.2017r. aktem notarialnym z 21.11.2002r. Mocą tego aktu ówczesny użytkownik wieczysty nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] położonej w G. – spółka z o.o. "C", ustanowił na rzecz spółki z o.o."D" z siedzibą w O., poprzednika prawnego spółki z o.o. "A" w E., prawo użytkowania w/w nieruchomości pod warunkiem ziszczenia się przynajmniej jednego z czterech wymienionych w punktach warunków. Wzmianka o umownym ustanowieniu pod warunkiem prawa użytkowania zostało wpisana w dziale III Księgi Wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Zdaniem wnioskującego o udzielenie pozwolenia, obecnego użytkownika nieruchomości, jego uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jako wynikające z ograniczonego prawa rzeczowego, wyłącza uprawnienie do korzystania z nieruchomości użytkownika wieczystego nieruchomości w takiej części, w jakiej przysługuje ono użytkownikowi a ponieważ w akcie notarialnym ustanawiającym prawo użytkowania zastrzeżono uprawnienie użytkownika do czynienia nakładów na nieruchomość, spółka dysponuje tytułem uprawniającym do realizacji robót budowlanych na nieruchomości.
Użytkownik wieczysty nieruchomości "B" na rozprawie poprzedzającej poprzedni wyrok sądu I instancji powołał się na fakt wygaśnięcia użytkowania spółki "A", będący skutkiem nabycia przez spółdzielnię prawa użytkowania wieczystego nieruchomości aktem notarialnym z dnia 14.02.2004r od Syndyka Masy Upadłości spółki z o.o. "C", co czyniło nabytą nieruchomość wolną od obciążeń, w tym od prawa użytkowania, z mocy przepisów prawa upadłościowego. W konsekwencji w dacie wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku magazynu, spółka "A" nie dysponowała uprawnieniem do władania nieruchomością na cele budowlane, a tym samym nie mogła uzyskać pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym obecny skład orzekający wyroku z 5.01.2012r. (sygn. II OSK 1631/10), przy ocenie skutków nabycia przez "B" prawa użytkowania wieczystego w toku postępowania upadłościowego, zastosowanie mają przepisy Rozporządzenia Prezydenta RP z 24.10.1934r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512) z uwagi na treść art. 536 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z 28.02.2003r. (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 361) Z mocy tego ostatniego przepisu, normy Prawa upadłościowego i naprawczego z 2003r. nie mają zastosowania w sytuacji ogłoszenia upadłości przed dniem wejścia w życie ustawy. Upadłość spółki z o.o. "C" została ogłoszona przez Sąd Rejonowy w S. w dniu 27.01.2003r.,a Prawo upadłościowe i naprawcze weszło w życie, co do zasady, w dniu 1.10.2003r. W konsekwencji przy ocenie skutków nabycia nieruchomości z masy upadłości, stosować należało Prawo upadłościowe z 24.10.1934r.
Zgodnie z art. 120 par. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24.10.1934r. "Prawo upadłościowe", sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma te same skutki prawne, jakie ma sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym. W razie zaś sprzedaży egzekucyjnej przepis art. 1000 par. 1 k.p.c. przyjmuje jako zasadę wygaśnięcie praw obciążających nieruchomość, także prawa użytkowania. Jak stanowi jednak art. 1000 par. 3 k.p.c., w przypadkach w przepisie tym wymienionych, obciążające nieruchomość prawo użytkowania pozostaje w mocy (o ile przysługiwało mu pierwszeństwo przed wszystkimi hipotekami ustanowionymi na nieruchomości albo gdyby jego wartość znalazła pełne pokrycie w cenie nabycia). Treść powołanych przepisów wskazuje, że ustalenie czy prawo użytkowania obciążające nieruchomość oznaczoną numerem [...] w G. wygasło po nabyciu w 2004r. użytkowania wieczystego nieruchomości przez "B", wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Ani jednak organy administracji, ani sąd administracyjny nie są władne do przeprowadzanie dowodów na tę okoliczność albowiem, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, kwestia istnienia danego stosunku cywilnoprawnego i jego kształtu należy do właściwości sądu powszechnego, który jest władny rozstrzygnąć, czy użytkowanie wygasło, czy też nie. Stanowisko powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w nawiązaniu do dwóch wcześniejszych swoich wyroków zapadłych na tle tego samego konfliktu interesów użytkownika wieczystego nieruchomości o numerze [...] w G. ("B") i użytkownika tejże nieruchomości (spółki z o.o. "A"), ujawnionego w postępowaniu administracyjnym z wniosku "B" o udzielenie pozwolenia na budowę parkingu i placu postojowego między innymi na działce o numerze [...] (chodzi o wyroki w sprawach o sygnaturach II OSK 1351/08 i II OSK 1249/10). W tychże wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest oczywistym, że użytkownik wieczysty nieruchomości i użytkownik tej samej nieruchomości nie mogą jednocześnie w tym samym miejscu i czasie wykonywać swojego uprawnienia do zabudowy nieruchomości. Powstaje zatem konieczność określenia, kto ma pierwszeństwo w korzystaniu z nieruchomości poprzez jej zabudowę. Kwestia jednak wzajemnych relacji cywilnoprawnych poszczególnych podmiotów posiadających różne prawa do tej samej nieruchomości nie może być badana w postępowaniu administracyjnym czy też sądowoadministracyjnym, a jest typową sprawą cywilną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że mając do czynienia z koniecznością oceny cywilnoprawnych czynności (aktów), powinnością wojewódzkiego sądu administracyjnego jest uchylenie decyzji i wskazanie organowi administracji na potrzebę zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu ustalenia w postępowaniu cywilnym istnienia ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania. W uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. II OSK 1249/10 Naczelny Sąd Administracyjny nawiązał do wskazań z wcześniejszego wyroku w tej samej sprawie (II OSK 1351/08) uznając, że jednoznacznie z niego wynikało, iż nawet, gdyby "B" przedstawiła dowód nabycia prawa użytkowania wieczystego działki w toku postępowania upadłościowego, to WSA winien uchylić decyzję i wskazać organowi administracji konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania powództwa wniesionego przez spółdzielnię o ustalenie istnienia umowy użytkowania. Uchylając poprzedni wyrok WSA w tej sprawie, Naczelny Sąd administracyjny nie pozostawił wątpliwości, że kwestionowanie przez inny podmiot prawa inwestora do władania nieruchomością na cele budowlane, wymaga oceny na drodze postępowania cywilnego, bądź zaangażowania organów ścigania, o ile złożone oświadczenie jest nieprawdziwe.
Wyrażony przez NSA pogląd wiążący - z mocy powołanego wyżej art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd I instancji, obliguje skład orzekający do uchylenia decyzji organów obu instancji z zaleceniem rozważenia konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu przesądzenia w postępowaniu cywilnym o istnieniu (lub wygaśnięciu) prawa Spółki "A" do użytkowania nieruchomości o numerze [...], o ile oczywiście takie postępowanie cywilne będzie w toku. W interesie tkwiących w konflikcie użytkownika wieczystego nieruchomości i użytkownika nieruchomości, pozostaje zainicjowanie właściwego postępowania cywilnego. Organ orzekający o udzieleniu pozwolenia na budowę nie będzie mógł samodzielnie rozstrzygnąć o uprawnieniu wnioskodawcy do władania gruntem na cele budowlane.
Niezależnie od wyżej opisanej przyczyny uchylenia decyzji, skład orzekający dostrzega także inne powody uzasadniające potrzebę uchylenia zaskarżonego aktu. W pełni zgodzić się należy z zarzutem braku rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie przed organem II instancji sprowadziło się wyłącznie do weryfikacji zarzutów odwołania, a nie taka jest rola organu odwoławczego. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. Tymczasem organ odwoławczy ani nie poczynił własnych ustaleń ani nie dokonał pełnej oceny materiału dowodowego poprzez pryzmat przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę decyzji. W punktach odniósł się jedynie do poszczególnych zarzutów odwołania. Zabrakło analizy stanu faktycznego oraz oceny zgodności projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy i z przepisami, w tym normami techniczno-budowlanymi, nie zbadano kompletności projektu i nie wskazano posiadania konkretnych wymaganych opinii czy uzgodnień dla projektowanych robót budowlanych.
Skład orzekający zgadza się ze stwierdzeniem poprzedniego składu orzekającego, że nie doszło w sprawie do rzetelnego wykonania zaleceń zawartych w wyroku z dnia 7.09.2007r. (sygn. akt IISA/Bk 293/07), w którym nakazano między innymi zbadanie kwestii istnienia zbiornika na ścieki związanego z planowaną inwestycją i oceny przystosowania zbiornika do odbioru ścieków bytowych i technologicznych, jakie wiązać się mogą z uruchomieniem produkcji, dla potrzeb której wnioskodawca wnosił o zgodę na zmianę przeznaczenia części magazynu. Na nieścisłości materiału dowodowego w tym względzie, od początku postępowania administracyjnego zwracał uwagę użytkownik wieczysty. W uzasadnieniu skargi stanowczo podtrzymał wątpliwości, co do prawidłowości zaakceptowania bez zastrzeżeń projektowanego rozwiązania sposobu odprowadzania ścieków z planowanego budynku produkcyjnego. Nawiązał przy tym do konkretnych zapisów w dokumentach i powołał się na konkretne warunki techniczno – budowlane. Uczestnik postępowania dopiero na etapie postępowania sądowego usiłował rozwiać niektóre z wątpliwości. W tych okolicznościach merytoryczna wypowiedź sądu byłaby równoznaczna z zastąpieniem jurysdykcji organów administracji, co jest niedopuszczalne. W pierwszej kolejności bowiem ocenę winien wyrazić organ architektoniczno – budowlany.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uchylenia decyzji stało się zamieszczenie w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego przed sądem I instancji (art. 200 w związku z art. 205 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i par. 2 ust. 2 i 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zmianami)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło