II SA/Bk 189/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skargi W. U. – M. T. D. w O. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty - oddala skargę.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. W następstwie dokonanej przez służbę celną w dniu [...].11.2008r. na drodze krajowej Nr 8 kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem przewozu drogowego przez przedsiębiorstwo przewozowe skarżącego W.U., doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, po którego przeprowadzeniu Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia [...].12.2008r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3000 złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ ustalił, że kierowca kontrolowanego pojazdu posiadał przy sobie kartę opłaty drogowej dobową z datą przedziurkowania 7.11.2008r, a zatem nieważną na dzień kontroli. W podstawie prawnej decyzji organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 6.09.2001r. o transporcie drogowym oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Transportu z 8.08.2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że okazana w momencie kontroli karta dobowa opłaty drogowej, przedziurkowana na 7.11.2008r., w rzeczywistości była dowodem uiszczenia wymaganej opłaty na 9.11.2008r. Przedsiębiorca podniósł, że w okresie od 6.11.2008r. do 9.11.2008r. kontrolowany pojazd poruszał się po drogach krajowych w dacie 6.11.2008r. i w dacie 9.11.2008r. Natomiast od godziny 19:40 dnia 6.11.2008r. do godziny 10:50 dnia 9.11.2008r. pojazd był unieruchomiony, zaś kierowca odbierał w tym czasie odpoczynek tygodniowy. Na powyższe skarżący powołał się na stosowne dokumenty (zapisy samoczynne na wykresówkach, zapis licznika kilometrów, zlecenie transportowe, karta pokładowa na prom). Skarżący stwierdził, że kierowca pojazdu zakupił w dniu 6.11.2008r. dwie dobowe karty opłaty drogowej, jedną na 6.11.2008r., a drugą na 9.11.2008r. Sprzedawca kart omyłkowo przedziurkował jedną z nich na dzień 7.11.2008r. zamiast na 9.11.2008r. Kierowca nieświadomy błędu sprzedawcy, nakleił obie winiety na przednią szybę pojazdu. Skoro w rzeczywistości należna danina publiczna za przejazd po drodze krajowej została poniesiona, brak było podstaw do nałożenia sankcji. Dyrektor Izby Celnej w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].02.2209r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów regulujących obowiązki przewoźników w zakresie ponoszenia opłat za przejazd po drogach krajowych, tryb ponoszenia opłat, rodzaj opłat i stawki, oraz konsekwencje naruszenia obowiązków ustawowych. Podkreślił, że z przepisów wynika, że dobowa karta opłaty za przejazd po drodze krajowej ważna jest wyłącznie w dniu określonym przez przedziurkowanie. Z tych przyczyn nie można uznać, że karta przedziurkowana na dzień 7.11.2008r. była ważna w dniu 9.11.2008r. Okazany w dacie kontroli dowód uiszczenia opłaty nie był dowodem wymaganym przepisami. Przewoźnika nie usprawiedliwia błąd sprzedawcy i brak staranności kierowcy pojazd. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, a okoliczności wskazywane przez stronę, nie mogą mieć wpływu na ocenę prawną sprawy. Organ podkreślił związanie przepisami prawa skonstruowanymi w sposób niepozostawiający organowi możliwości uznania. Zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej stwierdzenie, że kartę opłaty drogowej mógł przedziurkować kierowca, jest niezgodne z przepisami, ale nie zmienia sytuacji skarżącego. Istotne jest bowiem to, że w dacie kontroli w dniu 9.11.2008r. kierujący pojazdem skarżącego dysponował kartą, która była ważna w dacie 7.11.2008r. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego W.U. zarzucił organowi bezpodstawne nałożenie na niego kary z tytułu braku wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w dniu 9.11.2008r. Powołał się na dokumenty wykazujące, że w okresie od 6.11.2008r. do 9.11.2008r. kontrolowany pojazd po drogach krajowych poruszał się jedynie w dwóch dniach: 6.11.2008r. i 9.11.2008r. Zatem karta opłaty przedziurkowana przez sprzedawcę omyłkowo na 7.11.2008r., a nie na 9.11.2008r. i wykazana okoliczność braku poruszania się pojazdu w dniu 7.11.2008r., jest równoznaczna z udokumentowaniem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa należnej daniny publicznej za poruszanie się po drogach publicznych. Zarzucił organom naruszenie prawa materialnego poprzez błędne potraktowanie stanu faktycznego jako wykonywania przewozu drogowego bez wymaganej opłaty za przejazd, sankcjonowanego karą w kwocie 3 000 złotych, w sytuacji wykazanego uiszczenia tejże opłaty w dniu zakupu karty, poprzez jej przedziurkowanie. Skarżący powołał się na stanowisko wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych o sygnaturach: I OSK 960/06, VI S.A./Wa 2172/05, VI S.A./Wa 200/07. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji. Dyrektor Izby Celnej w B. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły bowiem prawa materialnego i procesowego, a wyłącznie niezgodność z prawem skarżonej decyzji uzasadniałaby jej eliminację przez sąd administracyjny. Stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy z 6.09.2001r. o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, uzależnionej kwotowo – jak wskazuje art. 42 ust. 2 ustawy – od czasu przejazdu, rodzaju pojazdu samochodowego, liczby osi pojazdu oraz emisji spalin. Kartę opłaty drogowej kierowca pojazdu poruszającego się po drogach krajowych w ramach transportu drogowego, obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, w tym organu kontroli celnego (vide; art. 87 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy naruszając obowiązki wynikające między innymi z przepisów tej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15 000 złotych, przy czym – jak stanowi ust. 4 art. 92 ustawy - szczegółowy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W załączniku tym pod pozycją 4. wymienione zostały sankcjonowane karą naruszenia przepisów dotyczących opłat za przejazd po drogach krajowych, przewidując karę w kwocie 3 000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (poz. 4.1 załącznika) i kary w kwocie po 1 000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego (poz. 4.2 załącznika), oraz za wykonywanie przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej (poz. 4.3 załącznika). Szczegółowy sposób udokumentowania uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych został uregulowany w Rozporządzeniu Ministra Transport z 8.06.2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089). Zgodnie z par. 3 ust. 1 rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie RP przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty – jak stanowi par. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 wskazanego rozporządzenia – składa się z dwóch części: samoprzylepnej winiety umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. W myśl par. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia kartę opłaty wypełnia podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu a wypełnienie karty opłaty polega na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu na jej odcinku kontrolnym. Jednocześnie jak wskazuje par. 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana, przy czym dobowa karta opłaty ważna jest wyłącznie w dniu określonym przez przedziurkowanie (vide: pkt 7 załącznika Nr 26 omawianego rozporządzenia, zawierającego wskazanie sposobu zaznaczania na karcie pojazdu czasu przejazdu). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy dokonujące kontroli stwierdziwszy, że w dacie kontroli przeprowadzonej 9.11.2008r. kierowca pojazdu należącego do skarżącego posiadał przy sobie kartę przedziurkowaną na dzień 7.11.2008r., prawidłowo, bo zgodnie z treścią powołanych wyżej przepisów, zakwalifikowały ów stan faktyczny jako sytuację poruszania się po drogach krajowych bez wymaganej opłaty. Oceny sprawy nie zmienia, zdaniem sądu, powołanie się na fakt niewykorzystania – z racji wykazywanego postoju pojazdu - opłaty w dniu 7.11.2008r. wskazanym przez przedziurkowanie. Wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej opłaty obejmuje, bowiem, zarówno sytuacje całkowitego braku opłaty, jak i posługiwania się dowodem opłaty nieważnym w dniu kontroli. Nie są istotne też przyczyny posłużenia się nieważnym na dzień kontroli dowodem opłaty. Jak stwierdził NSA w wyroku z 26.07.2007r. sygn I OSK 1257/06 (Lex Nr 382716) kary pieniężne wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od winy, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych ustawą obowiązków. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca. Odpowiedzialność tę ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. W odniesieniu do realiów niniejszej sprawy, powyższy pogląd, podzielany przez skład sądzący, oznacza, że skarżący odpowiada za skutki nieuwagi kierowcy w momencie zakupu karty drogowej, któremu umknęła potrzeba sprawdzenia prawidłowości przedziurkowania przez sprzedającego dobowej karty opłaty. Podkreślić należy, że organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż w rozpoznawanym przypadku nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, to jest nie zostało stwierdzone, iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Na takie nadzwyczajne okoliczności nie powołuje się sam skarżący, wychodząc z założenia, że sam fakt wykazania faktu niewykorzystania karty opłaty w dacie wskazanej przez przedziurkowanie (7.11.2008r.) jest równoznaczny z uiszczeniem opłaty w dacie faktycznego przejazdu (9.11.2008r). Tymczasem w świetle powołanych wyżej uregulowań ważność karty opłaty drogowej nie może ulec przedłużeniu. Przepisy rozporządzenia wykonawczego w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych jednoznacznie określają okresy ważności poszczególnych rodzajów kart opłaty, stwierdzając w odniesieniu do dobowej karty opłaty, iż jest ona ważna wyłącznie w dniu określonym przez przedziurkowanie. Podzielenie toku rozumowania skarżącego przeczyłoby zasadom odpowiedzialności przewoźników za naruszenia obowiązków i warunków wynikających z ustawy o transporcie drogowym, ukształtowanym według reguły obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej tj. odpowiedzialności za stwierdzony fakt niezgodnego z prawem zachowania sprawcy bez badania zawinienia. Wyroki sądów administracyjnych, na które powołał się skarżący również nie zmieniają oceny sprawy i nie podważają prawidłowości subsumcji stanu faktycznego sprawy pod normę prawną przewidującą sankcję za brak wymaganej karty opłaty drogowej. Przede wszystkim stwierdzić należy, że wyroki wskazane przez skarżącego zapadły w innych stanach faktycznych. Żaden z tych wyroków nie dotyczył posługiwania się przez przewoźnika dobową kartą opłaty drogowej (w sprawie VI S.A./Wa 200/07 była to karta miesięczna, w sprawie VI S.A./Wa 2172/05 była to karta półroczna, a w sprawie I OSK 960/06 była to karta 7 – dniowa). Nadto przy wymierzaniu kar objętych decyzjami, stanowiącymi przedmiot kontroli sądów administracyjnych w powołanych sprawach, obowiązywało stare rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych tj. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14.12.2001r. (Dz. U. Nr 150, poz. 1684) , które nakładało na przedsiębiorcę obowiązek wpisania na karcie, oprócz numeru rejestracyjnego pojazdu, także dat i godzin określających termin ważności karty. Skoro wyroki, na które powołuje się strona zapadły w innych stanach faktycznych i pod rządami innego brzmienia przepisów, stanowiska w nich wyrażone nie mogą być przeniesione na grunt niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – Dz. . Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).-