II SA/Bk 193/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 13 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. S. o wyłączenie referendarza sądowego Tomasza Oleksickiego w sprawie ze skargi C. S. o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Bk 103/04 ze skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wyłączenie referendarza sądowego WSA w Białymstoku Tomasza Oleksickiego od rozpoznania sprawy C. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Bk 103/04 ze skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Następnie w dniu [...] września 2013 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, w którego treści zawarła wniosek o wyłączenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Tomasza Oleksickiego od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał, że stać go na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, lecz każdy odmawia podjęcia się prowadzenia jego sprawy. W ocenie Skarżącego, ze względu na powyższe, Sąd Rejonowy w B. XI Wydział Cywilny przyznał mu adwokata z urzędu w sprawie sygn. akt [...], podczas gdy referendarz sądowy WSA w Białymstoku Tomasz Oleksicki, wielokrotnie rozpoznając analogiczne wnioski Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, w toczących się przed tut. Sądem sprawach dot. C. S., odmawiał Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy prawnej. W dniu [...] września 2013 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku Tomasz Oleksicki złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek jako bezzasadny podlegał oddaleniu. Instytucję wyłączenia sędziego regulują przepisy Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), dalej p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 24 § 1 p.p.s.a przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Wyłączenie referendarza z mocy prawa (iudex inhabilis) reguluje przepis art. 18 p.p.s.a., zaś o wyłączeniu na żądanie lub na wniosek (iudex suspectus) stanowi art. 19 p.p.s.a., wedle którego niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia referendarza na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je poprzez taki "stosunek osobisty" między referendarzem, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, który "mógłby wywołać wątpliwości, co do bezstronności referendarza". Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza zależy, zatem od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Z orzecznictwa odnoszącego się do instytucji wyłączenia, wynika obowiązek wyłączenia referendarza (sędziego) zawsze wówczas, gdy powstają wątpliwości, co do jego bezstronności oraz konieczność obiektywnego charakteru tych wątpliwości, a nie wyłącznie oparty na subiektywnym odczuciu strony. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt II FZ 15/12 strona powinna uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, będące źródłem jej wątpliwości co do bezstronności referendarza (sędziego), wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego referendarza (sędziego), i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja wniosku Skarżącego nie wskazuje na istnienie żadnej realnej okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w niniejszej sprawie. Okoliczności wskazane we wniosku Skarżącego, przemawiające, w jego ocenie za wyłączeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Tomasza Oleksickiego, mają walor subiektywny. Natomiast zasadność wniosku o wyłączenie zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez referendarza. Wniosek strony o wyłączenie referendarza musi, bowiem odpowiadać określonym w ustawie rygorom formalnym i stosownie do art. 20 p.p.s.a., musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Skarżący zgłaszając wniosek o wyłączenie referendarza wskazał wyłącznie na to, że we wcześniej prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych odmawiał oni przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Okoliczności te jednak zdaniem Sądu nie mieszczą się w zakresie, na jaki wskazuje art. 18 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie istnieją również przyczyny fakultatywnego wyłączenia referendarza. Wyjaśnić należy, że użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności referendarza, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach referendarz (sędzia) może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawoo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 82). Nie stanowi, więc wystarczającej podstawy do wyłączenia poddawanie w wątpliwość prawidłowości sposobu rozpoznania wniosków Skarżącego w innych sprawach. Niezbędnie jest, bowiem wskazanie istotnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności referendarza. Sytuacja taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. Należy także wspomnieć, że instytucja wyłączenia referendarza służy wyłącznie zapewnieniu bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie kontroli merytorycznej prawidłowości orzekania. W aktach sprawy znajduje się ponadto oświadczenie referendarza, z którego wynika, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. C. S., w ocenie Sądu, nie wskazał i nie udowodnił żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonego oświadczenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.