II SA/Bk 196/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2018 r. znak [...], którą orzeczono o przyznaniu M. Ż. (dalej: wnioskodawca) świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, a odmówiono przyznania świadczenia na pierwsze dziecko – w obydwu przypadkach na okres świadczeniowy 1 października 2018 r. – 30 września 2019 r. Organ pierwszej instancji ustalił, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy przekracza kryterium ustawowe 800 zł, bowiem wynosi 932, 88 zł. W związku z powyższym świadczenie wychowawcze może być przyznanie wyłącznie na drugie dziecko. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej złożył M. Ż. Nie zgodził się ze sposobem wyliczenia dochodu. W jego ocenie, nie zweryfikowano należycie informacji z I Urzędu Skarbowego w B. odnośnie dochodu jego żony, w tym nie załączono do akt deklaracji PIT 36. Dochód żony za rok 2017 nie wyniósł 29 168, 80 zł, jak błędnie wskazał organ, bowiem jest to kwota pobranego zasiłku macierzyńskiego. Przychód wyniósł 48 771, 42 zł, przy kosztach uzyskania przychodu 44 553, 28 zł. Nie zgodził się z ustaleniem dochodu w rodzinie wyłącznie na podstawie informacji elektronicznej wydrukowanej ze strony Ministerstwa Finansów. Także zakwestionował nieodliczenie od dochodu składki na ubezpieczenie rolnicze. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy orzekając na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz w całości podzielając ustalenia i oceny prawne przez ten organ sformułowane. Kolegium wyjaśniło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego ma charakter decyzji związanej, co oznacza przyznanie świadczenia wyłącznie przy spełnieniu przesłanek ustawowych. Wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia na drugie dziecko, ale nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że wyliczenie dochodu w rodzinie strony nastąpiło na podstawie dochodu uzyskanego w roku 2017 (z uwzględnieniem uzyskania i utraty dochodu), bowiem wniosek o przyznanie świadczenia obejmował okres świadczeniowy 1 października 2018 r. – 30 września 2019 (art. 2 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.), dalej: p.p.w.d. Organ wyjaśnił sposób wyliczenia dochodu wynikający z art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. w związku z art. 3 pkt 1 lit. "a" i "c" tiret 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), dalej: u.ś.r. Wskazał, że rodzina wnioskodawcy składa się z czterech osób. W jej skład, oprócz skarżącego, wchodzą dwie córki oraz żona. Z załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wydruku wynika, że wnioskodawca w 2017 r. nie uzyskał dochodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Jego żona uzyskała w 2017 r. dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie 29.168,80 zł, który pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3.567,36 zł - wyniósł 25.601,44 zł ( w przeliczeniu na 1 miesiąc 2.133,45 zł). Wnioskodawca w roku 2017 osiągnął dochód z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 5 ust. 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. 2017 r. poz. 1465), dochód z gospodarstwa rolnego ustala się na podstawie przeciętnej liczby hektarów przeliczeniowych znajdujących się w posiadaniu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W 2017 r. powierzchnia należącego do strony gospodarstwa rolnego wynosiła 5,6420 ha przeliczeniowych. Kolegium wskazało, że dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się jako dochód ryczałtowy – według zasady, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r. wynosił 3.399 zł. Skoro wnioskodawca posiadał gospodarstwo rolne o wskazanej wyżej powierzchni przez cały rok 2017, to roczny dochód z tego gospodarstwa, wyliczony zgodnie z wyżej powołanymi przepisami wynosi 19.177,15 zł (5,6420 ha przel. x 3.399 zł), czyli miesięczny dochód z tego tytułu wynosi 1.598,09 zł (19.177,17 zł: 12 m-cy). Dochód rodziny wnioskodawcy za rok 2017 wynosi zatem 3.731,54 zł miesięcznie (2.133,45 zł - działalność gospodarcza + 1.598,09 zł - gospodarstwo rolne), a w przeliczeniu na osobę 932,88 zł (3.731,54 zł: 4 osoby). Jest wyższy niż ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800 zł, co uniemożliwia przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że sposób wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego jest ściśle uregulowany, a kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego corocznie ustalane przez GUS i ogłaszane. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości pomniejszenia dochodu rodziny na skutek opłacania składek na ubezpieczenie KRUS. Wyłączną podstawą obliczenia dochodu na potrzeby orzeczenia o prawie do świadczenia wychowawczego jest przepis art. 3 u.ś.r. w związku z art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. W konsekwencji, wbrew twierdzeniu strony, nie zachodziły podstawy, by dochód w formie opłacania składek na ubezpieczenie KRUS odliczyć od dochodu rodziny na zasadzie określonej w art. 7 ust. 5 u.p.p.w.d. Kolegium oceniło jako nieusprawiedliwiony zarzut wyliczenia zawyżonego dochodu z działalności gospodarczej. Wskazało, że dane dotyczące dochodu podatnika wykazane w wydruku z Ministerstwa Finansów nie podlegają ocenie organów administracji właściwych w sprawach ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Wydruk stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dane zawarte w wydruku są wiążące. Kolegium także wskazało, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą i nie wykazał on, że doszło do wyrejestrowania działalności gospodarczej lub jej zawieszenia w myśl art. 2 pkt 19 lit. "e" u.p.p.w.d. Sam fakt obniżenia dochodów z działalności gospodarczej, lub przejściowy brak ich uzyskiwania, nie stanowi o możliwości utracenia dochodu. Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. złożył M. Ż. Zarzucił: - naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewyjaśnienie, jak wyliczono całościową kwotę dochodu oraz kwotę w przeliczeniu na członka rodziny. Zastrzeżenia zgłosił również do nieodliczenia składki na ubezpieczenie rolnicze i wyliczenia kosztów uzyskania przychodu; - naruszenie art. 7b K.p.a. w związku z § 5 pkt 11 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2017 r. poprzez niezastosowanie i niezweryfikowanie danych z deklaracji PIT 36 składanej przez żonę, jak też nieuwzględnienie, że dochód wykazany w wydruku elektronicznym jest dochodem z zasiłku macierzyńskiego a nie z działalności gospodarczej; - naruszenie art. 3 u.ś.r. i nieuwzględnienie, że przychód jego rodziny wyniósł 48 771, 42 zł, przy kosztach uzyskania przychodu 44 553, 28 zł, zaś strata wyniosła 24 950 zł. Wskazał na konieczność uwzględnienia regulacji art. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz stałej straty w wysokości 12 475, 33 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wskazał na art. 2 pkt 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że przepis ten nie wymienia otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jako przesłanki odliczenia od dochodu utraconego, zwłaszcza że żona skarżącego ma zarejestrowaną aktywną działalności gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Przedmiotem sporu jest prawidłowość wyliczenia skarżącemu dochodu na osobę w rodzinie. Wysokość tego dochodu warunkuje przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, bowiem zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Wątpliwości Sądu budzi niewyjaśnienie przez organ kwestii opłacania przez skarżącego składki na ubezpieczenie społeczne KRUS za rok 2017. Dochód rodziny skarżącego wyliczono jako dochód z tytułu pobieranego w 2017 r. przez jego żonę zasiłku macierzyńskiego oraz z tytułu posiadania przez skarżącego 5, 6420 ha przeliczeniowych, z których dochód miesięczny wyliczono ryczałtowo zgodnie z art. 7 ust. 5 tej ustawy jako iloczyn ha przeliczeniowych oraz 1/12 dochodu z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Uwzględniając dochód z gospodarstwa rolnego oraz odmawiając skarżącemu odliczenia od tego dochodu składek na ubezpieczenie rolnicze (o co wnosił w odwołaniu), nie wyjaśniono jednakże, czy skarżący takie składki płaci. Tymczasem już w odwołaniu ww. podnosił tę okoliczność, a zarzut jej dotyczący został również sformułowany w skardze. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z akt sprawy nie wynika, aby organy prowadziły w tym kierunku jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające. Kwestię tę należałoby bliżej zbadać i wyjaśnić zgodnie z zasadami art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Ewentualna składka na ubezpieczenie KRUS zapłacona przez skarżącego w 2017 r. pomniejszałaby wielkość dochodu z gospodarstwa rolnego, co przy różnicy między kryterium ustawowym (800 zł) a dochodem na osobę w rodzinie skarżącego (932, 88 zł) mogłoby mieć znaczenie dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Brak jest podstaw, aby uiszczanej (o ile miało to miejsce w roku 2017, czego nie ustalono) kwoty składki na KRUS nie odliczać od dochodu. Przepis art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. stanowi, że dochód należy rozumieć według tego, jak został zdefiniowany w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. "c" tiret 3 u.ś.r., dochodem są także dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Co prawda tylko pod lit. "a" tego przepisu wskazano, że obliczając dochód należy odliczyć składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, ale wyliczenie to dotyczy wyłącznie przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.). Dochód z gospodarstwa rolnego stanowi inne źródło przysporzenia, co nie oznacza, że obliczany ryczałtowo (art. 7 ust. 5 u.p.p.w.d.) nie podlega pomniejszeniu o opłacane z tytułu posiadania ha przeliczeniowych składki na KRUS. Sąd uznaje natomiast za trafne stanowisko Kolegium w pozostałym zakresie, który dotyczy ustalenia i wyliczenia dochodu żony skarżącego z tytułu pobierania w roku 2017 zasiłku macierzyńskiego. Najzupełniej trafnie organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 2 pkt 19 lit. "e" u.p.p.w.d. wskazując, że utratą dochodu jest wyłącznie sytuacja wykreślenia z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszenia jej wykonywania, z czym w przypadku żony skarżącego nie mamy do czynienia. W takiej zaś sytuacji otrzymywany przez nią zasiłek macierzyński w roku 2017 jest dochodem uwzględnianym w wyliczaniu dochodu rodziny jako dochód z tytułu aktywnej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 1 lit. "a" u.ś.r.). W tej zaś sytuacji nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia strony, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, poniosła stratę, którą należy uwzględnić jako dochód utracony. W tej kwestii Sąd w całości podziela stanowisko organu, które zostało należycie uzasadnione, z powołaniem się na przepisy prawa, a zatem wbrew bezskutecznym w tym zakresie zarzutom skargi. Nie było także podstaw, aby nie dać wiary zgromadzonym w sprawie dokumentom, w tym treści informacji uzyskanych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów. Kolegium przekonująco, z powołaniem się na stanowisko sądów administracyjnych wyjaśniło, że sporny wydruk stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, zaś organ administracji orzekający w sprawie prawa do świadczenia wychowawczego nie jest właściwy do jego podważenia. Kolegium także bez naruszenia prawa uwzględniło dochód rodziny skarżącego z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy 2018/2019, jak tego wymaga przepis art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. Ponownie rozpoznając odwołanie uwzględni organ zalecenia Sądu i wyjaśni kwestię opłacania przez skarżącego składek na KRUS. Jeśli zaś skarżący dysponuje dokumentami, które nie były, w jego ocenie, uwzględnione w postępowaniu, powinien je przedłożyć organowi. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.